Eetstoornissen (college 3 EV)
NORMALE SMAAKONTWIKKELING EN EETGEDRAG
Zuigeling Zelf energiebehoefte regulerend
4-7 maanden: overgang naar vaste voeding en smaakaanvaarding
Weinig invloed van externe prikkels (enkel homeostatische prikkeling)
Peuters/ kleuters Zelfregulerend & zelf energiebehoefte reguleren
- Kleuterleeftijd: vetbehoefte (33% totale energiebehoefte)
- Geen dieet (hoeveelheid)! Kind laten eten op hongergevoel
Vanaf 3j: vaster eetpatroon (3 hoofdmaaltijden, 2 tussendoortjes)
Neofobie1 (ALS PSYCHOLOOG: niet meteen panikeren, goede voorbeeld nemen)
Lagere school Gevoeliger voor externe prikkels (reclame, leuk bestek, prent op verpakking);
kinderen Goed beeld van eigen lichaam (Opgepast: ontwikkeling eetstoornis mogelijk)
Vanaf 6j
Vanaf 8j Aangeven hoe er eruit zouden willen zien (slanker, kleiner, steviger)
Adolescentie Grotere energiebehoefte (♀ ±2500 kcal/d, ♂ ±3400 Autonomie: groei en ook op vlak van
kcal/d) voeding
Impulsief, emotioneel, korte-termijnfocus Sociale druk: Voeding = deel van
Keuze voor uitdagende smaken en texturen identiteit en sociale contacten +
Gemakkelijk beschikbaar of aantrekkelijk voedsel ontrevreneheid lichaamsbeeld (vnl ♀)
Volwassenen 2000-2500 kcal/ dag BMI<14 = zeer ernstig ondergewicht
BMI (Body Mass Index) vs Quetelet-index: gewicht BMI 14-16,5 = ernstig ondergewicht
(kg)/ lengte in kwadraat (m²) BMI≤18,5 = ondergewicht
BMI 20 – 25 = gezond.
BMI≥25 = overgewicht.
BMI ≥ 30 = zwaarlijvigheid of obesitas
DETERMINANTEN VAN DE KEUZE OM (NIET) TE ETEN
Homeostatisch Psychosociaal (omgeving) Niet-homeostatisch
Hormonen in maag-darm stelsel Tijd van de dag, ervaring, Emoties: impact
worden vrijgezet nervus vagus gewoontevorming wanneer & hoeveel
hypothalamus gevoel van Sociale invloeden, stress (beïnvloed en (‘verlangen naar
honger/ verzadiging wordt beïnvloed door eetgedrag), voedsel’)
Puur biologisch systeem Temperatuur (door interactie hypothalamus & Grote impact op
temp. regulerende systeem: koud= meer inname, homeostatisch
warmte= minder inname), beweging systeem
Psychologisch en fysiek aangeleerd Zelfcontrole (al dan niet
toegeven aan de
‘honger’) (cf. AN)
1
Neofobie= angst of afkeer voor het nieuwe of onbekende.
, VOEDINGS- EN EETSTOORNISSEN
Kenmerkend voor een eetstoornis is een verstoord eetgedrag en gewicht. Maar, bij een eetstoornis spelen
altijd emoties en gedachten over eten, figuur of gewicht een grote rol. (!! Bidirectioneel)
GESCHIEDENIS
DIAGNOSTIEK (DSM-V, 2013)
Voedingsstroornissen Eetstoornissen
PICA Anorexia nervosa (AN)
Ruminatiestoornis2 Bulimia nervosa (BN)
Avoidant/ restrictive food intake Eetbuistoornis/ binge-eating disorder (BED)
disorder3 (AFRID) Other specified feeding or eating disorder (OSFED): subklinische
AN, BN en BED , purgeerstoornis4, nachteten 5(NES)
Unspecified feeding or eating disorder (cf. Orthorexia, PICA 6)
VERSCHIL TUSSEN AN – BN – BED
Anorexia nervosa7 Boulimia nervosa Eetbuistoornis
energie-inname dan energiebehoefte; Herhaalde episode eetbuien
Sig. te laag lichaamsgewicht
Intense vrees bijkomen/ dik worden; Herhaald ongepast GEEN ongepast
Persisterend gedrag dat gewichtstoename compensatiegedrag voor gewicht compensatiegedrag &
verhindert diagnose AN of BN
Verstoorde beleving lichaamsgewicht/ -vorm Min. 1x/ week, 3m. lang
Onevenredig grote invloed lichaamsgewicht/ - Lichaamsvorm en -gewicht hebben Grote lijdensdruk
vorm op zelfbeeld of persisterend ontkennen van een onevenredig grote invloed op het
ernst van lage lichaamsgewicht oordeel over zichzelf
Geen ondergewicht, niet uitsluitend
tijdens episoden AN
Ernst: BMI: Ernst:
<15: extreem ernstig 15-16: ernstig 1-3x/ week compensatie: licht
16-17: matig ernstig ≥ 17 licht ernstig 4-13x/ week compensatie: ernstig
>14x/ week compensatie: extreem ernstig
Subtypes: Eetbuien gekenmerkt: min. 3:
Restrictief type: Afgelopen 3 m geen herhaalde - Beheersing/controle verliezen. Sneller dan normaal
eetbuien/ purgeergedrag8. Gewichtsverlies tgv - Dooreten
diëten/ vasten/ overmatige lichaamsbeweging. - Grote hoeveelheden
Purgerend type: Afgelopen 3 m recidiverende - Schaamte
episoden van eetbuien/ purgeergedrag. - Schuld gevoel achteraf
2
Ruminatiestoornis= voedsel regurgiteren en herkauwen.
3
AFRID= te weinig voedselinname waardoor gewichtsverlies, of onvoldoende gewichtstoename tijdens de groei,
zonder verstoord lichaamsbeeld.
4
Purgeerstoornis= eetstoornis zonder eetbuien, maar wel purgeer gedrag om gewicht of figuur te beïnvloeden.
5
Nachteten= >50% dagelijkse calorieën worden ‘s nachts ingenomen, zonder een eetbui te doen.
6
PICA= niet voor consumptie bestemde dingen eten.
7
AN: kunnen ook eetbuien gerapporteerd worden, maar hier gaat het om subjectieve eetbuien (gevoel van
controleverlies, heel erg schuldig voelen – maar gaat in realiteit zéker niet over eetbui).
8
Purgeren: braken, laxativamisbruik, andere middelen
NORMALE SMAAKONTWIKKELING EN EETGEDRAG
Zuigeling Zelf energiebehoefte regulerend
4-7 maanden: overgang naar vaste voeding en smaakaanvaarding
Weinig invloed van externe prikkels (enkel homeostatische prikkeling)
Peuters/ kleuters Zelfregulerend & zelf energiebehoefte reguleren
- Kleuterleeftijd: vetbehoefte (33% totale energiebehoefte)
- Geen dieet (hoeveelheid)! Kind laten eten op hongergevoel
Vanaf 3j: vaster eetpatroon (3 hoofdmaaltijden, 2 tussendoortjes)
Neofobie1 (ALS PSYCHOLOOG: niet meteen panikeren, goede voorbeeld nemen)
Lagere school Gevoeliger voor externe prikkels (reclame, leuk bestek, prent op verpakking);
kinderen Goed beeld van eigen lichaam (Opgepast: ontwikkeling eetstoornis mogelijk)
Vanaf 6j
Vanaf 8j Aangeven hoe er eruit zouden willen zien (slanker, kleiner, steviger)
Adolescentie Grotere energiebehoefte (♀ ±2500 kcal/d, ♂ ±3400 Autonomie: groei en ook op vlak van
kcal/d) voeding
Impulsief, emotioneel, korte-termijnfocus Sociale druk: Voeding = deel van
Keuze voor uitdagende smaken en texturen identiteit en sociale contacten +
Gemakkelijk beschikbaar of aantrekkelijk voedsel ontrevreneheid lichaamsbeeld (vnl ♀)
Volwassenen 2000-2500 kcal/ dag BMI<14 = zeer ernstig ondergewicht
BMI (Body Mass Index) vs Quetelet-index: gewicht BMI 14-16,5 = ernstig ondergewicht
(kg)/ lengte in kwadraat (m²) BMI≤18,5 = ondergewicht
BMI 20 – 25 = gezond.
BMI≥25 = overgewicht.
BMI ≥ 30 = zwaarlijvigheid of obesitas
DETERMINANTEN VAN DE KEUZE OM (NIET) TE ETEN
Homeostatisch Psychosociaal (omgeving) Niet-homeostatisch
Hormonen in maag-darm stelsel Tijd van de dag, ervaring, Emoties: impact
worden vrijgezet nervus vagus gewoontevorming wanneer & hoeveel
hypothalamus gevoel van Sociale invloeden, stress (beïnvloed en (‘verlangen naar
honger/ verzadiging wordt beïnvloed door eetgedrag), voedsel’)
Puur biologisch systeem Temperatuur (door interactie hypothalamus & Grote impact op
temp. regulerende systeem: koud= meer inname, homeostatisch
warmte= minder inname), beweging systeem
Psychologisch en fysiek aangeleerd Zelfcontrole (al dan niet
toegeven aan de
‘honger’) (cf. AN)
1
Neofobie= angst of afkeer voor het nieuwe of onbekende.
, VOEDINGS- EN EETSTOORNISSEN
Kenmerkend voor een eetstoornis is een verstoord eetgedrag en gewicht. Maar, bij een eetstoornis spelen
altijd emoties en gedachten over eten, figuur of gewicht een grote rol. (!! Bidirectioneel)
GESCHIEDENIS
DIAGNOSTIEK (DSM-V, 2013)
Voedingsstroornissen Eetstoornissen
PICA Anorexia nervosa (AN)
Ruminatiestoornis2 Bulimia nervosa (BN)
Avoidant/ restrictive food intake Eetbuistoornis/ binge-eating disorder (BED)
disorder3 (AFRID) Other specified feeding or eating disorder (OSFED): subklinische
AN, BN en BED , purgeerstoornis4, nachteten 5(NES)
Unspecified feeding or eating disorder (cf. Orthorexia, PICA 6)
VERSCHIL TUSSEN AN – BN – BED
Anorexia nervosa7 Boulimia nervosa Eetbuistoornis
energie-inname dan energiebehoefte; Herhaalde episode eetbuien
Sig. te laag lichaamsgewicht
Intense vrees bijkomen/ dik worden; Herhaald ongepast GEEN ongepast
Persisterend gedrag dat gewichtstoename compensatiegedrag voor gewicht compensatiegedrag &
verhindert diagnose AN of BN
Verstoorde beleving lichaamsgewicht/ -vorm Min. 1x/ week, 3m. lang
Onevenredig grote invloed lichaamsgewicht/ - Lichaamsvorm en -gewicht hebben Grote lijdensdruk
vorm op zelfbeeld of persisterend ontkennen van een onevenredig grote invloed op het
ernst van lage lichaamsgewicht oordeel over zichzelf
Geen ondergewicht, niet uitsluitend
tijdens episoden AN
Ernst: BMI: Ernst:
<15: extreem ernstig 15-16: ernstig 1-3x/ week compensatie: licht
16-17: matig ernstig ≥ 17 licht ernstig 4-13x/ week compensatie: ernstig
>14x/ week compensatie: extreem ernstig
Subtypes: Eetbuien gekenmerkt: min. 3:
Restrictief type: Afgelopen 3 m geen herhaalde - Beheersing/controle verliezen. Sneller dan normaal
eetbuien/ purgeergedrag8. Gewichtsverlies tgv - Dooreten
diëten/ vasten/ overmatige lichaamsbeweging. - Grote hoeveelheden
Purgerend type: Afgelopen 3 m recidiverende - Schaamte
episoden van eetbuien/ purgeergedrag. - Schuld gevoel achteraf
2
Ruminatiestoornis= voedsel regurgiteren en herkauwen.
3
AFRID= te weinig voedselinname waardoor gewichtsverlies, of onvoldoende gewichtstoename tijdens de groei,
zonder verstoord lichaamsbeeld.
4
Purgeerstoornis= eetstoornis zonder eetbuien, maar wel purgeer gedrag om gewicht of figuur te beïnvloeden.
5
Nachteten= >50% dagelijkse calorieën worden ‘s nachts ingenomen, zonder een eetbui te doen.
6
PICA= niet voor consumptie bestemde dingen eten.
7
AN: kunnen ook eetbuien gerapporteerd worden, maar hier gaat het om subjectieve eetbuien (gevoel van
controleverlies, heel erg schuldig voelen – maar gaat in realiteit zéker niet over eetbui).
8
Purgeren: braken, laxativamisbruik, andere middelen
