2024-
2025
Seksueel geweld:
Slachtoffer sv
MAAIKE VISSER
,Contents
Les 1: inleiding: Situering seksueel geweld................................................................3
1. Inleiding, begrippen kader................................................................................... 3
Grensoverschrijdend gedrag en geweld...............................................................3
Definitie SG justitie en hulpverlening...................................................................5
2. Prevalentie Seksueel geweld............................................................................... 9
UN-MENAMAIS – België......................................................................................... 9
Risicofactoren..................................................................................................... 21
Les 2: Wat is je overkomen?..................................................................................... 25
Trauma, Trauma gerelateerde pathologie & ontwikkelingstrauma.......................25
1. Definities........................................................................................................ 25
2. Trauma types................................................................................................. 29
3. Trauma-gerelateerde stoornissen in de DSM-classificatie..............................32
4. Peri-traumatische reacties.............................................................................35
5. ASS en PTSS................................................................................................... 36
6. Andere stoornissen......................................................................................... 39
Complex trauma en kindermishandeling............................................................41
7. Hulpverlening bij verontrusting......................................................................43
Les 3: Van Slachtoffer naar Overlever......................................................................45
1. Neurobiologie: Genetica en Epigenetica.........................................................45
2. Neurobiologie: Impact trauma op structuren in ontwikkeling.........................48
3. Ontregeling van het stress-huishouding.........................................................53
4. Ontregeling van het Emotioneel geheugen....................................................55
5. Impact Trauma op normale hechting en sociale ontwikkeling........................56
6. PTSS met en zonder dissociatie......................................................................59
7. Andere gevolgen van seksueel geweld..........................................................59
Les 4: Eerste hulp bij seksueel geweld.....................................................................62
1. Disclosure van seksueel geweld.....................................................................62
2. Eerste reacties............................................................................................... 65
3. Belang van holistische aanpak.......................................................................67
4. Welke hulpverleningsinstanties zijn er...........................................................70
1
, 5. Ethische aspecten.......................................................................................... 75
Les 5: Verbreken over Verbinden.............................................................................78
Traumabehandeling........................................................................................... 78
3. Preventie........................................................................................................ 85
2
, Inhoud:
2 delen
- Slagen op beide delen noodzakelijk om te slagen voor het vak
- Schriftelijk
- Voor onderdeel slachtoffers: open vragen
Leerstof:
- Inhoud lessen
- Hoofdstukken 13 en 20 uit leerboek
- Enkele artikelen
Les 1: inleiding: Situering seksueel geweld
1. Inleiding, begrippen kader
Grensoverschrijdend gedrag en geweld
Om te begrijpen wat seksuele grensoverschrijding inhoudt, is het essentieel om
eerst stil te staan bij wat een positieve seksuele interactie is. Een gezonde
seksuele interactie wordt gekenmerkt door drie kernvoorwaarden:
1. Wederzijdse instemming: beide personen stemmen bewust en expliciet in
met het seksuele contact.
2. Vrijwilligheid: Er is geen sprake van druk, dwang of manipulatie – het
gebeurt op eigen initiatief
3. Gelijkwaardigheid: Er is een evenwicht in macht en positie tussen de
betrokkenen; niemand staat in een ondergeschikte positie.
Deze drie elementen vormen de basis voor wat ook wel wordt uitgelegd als “zo
simpel als thee” (zie het filmpje).
Wanneer een van deze drie voorwaarden ontbreekt, is er geen sprake van een
gezonde seksuele interactie en kan er sprake zijn van seksuele
grensoverscrhijding.
Seksuele grensoverschrijding wordt gedefinieerd als:
Elke vorm van seksueel contact waarbij de grenzen van een persoon worden
overschreden.
Het is dur belangrijk te beseffen dat seksueel grensoverschrijdend gedrag niet enkel
gaat om intentionele dwang, maar ook om situaties waarin grenzen worden
overschreden zonder expliciete instemming, in afwezigheid van vrijwilligheid en/of
gelijkwaardigheid.
Het vlaggensysteem van Sensoa beoordeelt seksueel gedrag aan de hand van
zes criteria. Afhankelijk van hoe het gedrag scoort op die criteria, krijgt het een
3
2025
Seksueel geweld:
Slachtoffer sv
MAAIKE VISSER
,Contents
Les 1: inleiding: Situering seksueel geweld................................................................3
1. Inleiding, begrippen kader................................................................................... 3
Grensoverschrijdend gedrag en geweld...............................................................3
Definitie SG justitie en hulpverlening...................................................................5
2. Prevalentie Seksueel geweld............................................................................... 9
UN-MENAMAIS – België......................................................................................... 9
Risicofactoren..................................................................................................... 21
Les 2: Wat is je overkomen?..................................................................................... 25
Trauma, Trauma gerelateerde pathologie & ontwikkelingstrauma.......................25
1. Definities........................................................................................................ 25
2. Trauma types................................................................................................. 29
3. Trauma-gerelateerde stoornissen in de DSM-classificatie..............................32
4. Peri-traumatische reacties.............................................................................35
5. ASS en PTSS................................................................................................... 36
6. Andere stoornissen......................................................................................... 39
Complex trauma en kindermishandeling............................................................41
7. Hulpverlening bij verontrusting......................................................................43
Les 3: Van Slachtoffer naar Overlever......................................................................45
1. Neurobiologie: Genetica en Epigenetica.........................................................45
2. Neurobiologie: Impact trauma op structuren in ontwikkeling.........................48
3. Ontregeling van het stress-huishouding.........................................................53
4. Ontregeling van het Emotioneel geheugen....................................................55
5. Impact Trauma op normale hechting en sociale ontwikkeling........................56
6. PTSS met en zonder dissociatie......................................................................59
7. Andere gevolgen van seksueel geweld..........................................................59
Les 4: Eerste hulp bij seksueel geweld.....................................................................62
1. Disclosure van seksueel geweld.....................................................................62
2. Eerste reacties............................................................................................... 65
3. Belang van holistische aanpak.......................................................................67
4. Welke hulpverleningsinstanties zijn er...........................................................70
1
, 5. Ethische aspecten.......................................................................................... 75
Les 5: Verbreken over Verbinden.............................................................................78
Traumabehandeling........................................................................................... 78
3. Preventie........................................................................................................ 85
2
, Inhoud:
2 delen
- Slagen op beide delen noodzakelijk om te slagen voor het vak
- Schriftelijk
- Voor onderdeel slachtoffers: open vragen
Leerstof:
- Inhoud lessen
- Hoofdstukken 13 en 20 uit leerboek
- Enkele artikelen
Les 1: inleiding: Situering seksueel geweld
1. Inleiding, begrippen kader
Grensoverschrijdend gedrag en geweld
Om te begrijpen wat seksuele grensoverschrijding inhoudt, is het essentieel om
eerst stil te staan bij wat een positieve seksuele interactie is. Een gezonde
seksuele interactie wordt gekenmerkt door drie kernvoorwaarden:
1. Wederzijdse instemming: beide personen stemmen bewust en expliciet in
met het seksuele contact.
2. Vrijwilligheid: Er is geen sprake van druk, dwang of manipulatie – het
gebeurt op eigen initiatief
3. Gelijkwaardigheid: Er is een evenwicht in macht en positie tussen de
betrokkenen; niemand staat in een ondergeschikte positie.
Deze drie elementen vormen de basis voor wat ook wel wordt uitgelegd als “zo
simpel als thee” (zie het filmpje).
Wanneer een van deze drie voorwaarden ontbreekt, is er geen sprake van een
gezonde seksuele interactie en kan er sprake zijn van seksuele
grensoverscrhijding.
Seksuele grensoverschrijding wordt gedefinieerd als:
Elke vorm van seksueel contact waarbij de grenzen van een persoon worden
overschreden.
Het is dur belangrijk te beseffen dat seksueel grensoverschrijdend gedrag niet enkel
gaat om intentionele dwang, maar ook om situaties waarin grenzen worden
overschreden zonder expliciete instemming, in afwezigheid van vrijwilligheid en/of
gelijkwaardigheid.
Het vlaggensysteem van Sensoa beoordeelt seksueel gedrag aan de hand van
zes criteria. Afhankelijk van hoe het gedrag scoort op die criteria, krijgt het een
3
