1.1 observatie methoden
Je observeert omdat er eventueel een gedragsverandering of
achterstand in ontwikkelings is. Reguliere observatie: observeren
zonder aanleiding, gegevens verzamelen over ontwikkeling. De
informatie leg je vast in het kindvolgsysteem. =een info systeem waarin
je gegevens vastlegt over ontwikkeling, en mogelijke behoefte.
De info uit reguliere observaties heeft als doel:
- zoveel mogelijk info verzamelen over de kinderen in de groep.
- kunnen inspelen op individuele behoeftes van een kind.
- inzicht krijgen in de beste benadering van een kind of groep.
- info verzamelen om ouders te kunnen informeren over de
ontwikkeling van hun kind.
- team inzicht geven in het welbevinden van hun groep.
Observeren kan op verschillende manieren:
longitudinale observatie: een kind een langere periode volgen
cross- sectional observatie: Je observeert meerdere kinderen tegelijk
op hetzelfde onderdeel dmv van een observatieformulier.
1.2 observeren van bepaalde ontwikkelingsgebieden
Zelfredzaamheid: het vermogen om zelfstandig dagelijkse handelingen
uit te voeren.
Weerbaarheid: Het vermogen om voor zichzelf op te komen en hoe het
zich handhaaft in een groep.
Taalontwikkeling: Je observeert de woordenschat en zinsopbouw, en
let op uitspraak van klanken
Motoriek: observeer je door het te verdelen in grove motoriek: grote
bewegingen zoals kruipen, lopen, rollen en fijne motoriek: kleinere
bewegingen zoals knippen of veters strikken en schrijven.
Spelgedrag: De manier waarop een kind met andere omgaat, of het
spelgedrag passend is bij de leeftijd
Creativiteit: Je kijkt hoe een kind experimenteert met dingen, hoe het
ontdekt en op welke manier wordt er omgegaan met materiaal en zijn
omgeving.
1.3 observatie methoden
- focus op kinderen: Geeft informatie over de ontwikkeling en het
, welbevinden. Welbevinden is de mate waarin je op lichamelijk,
geestelijk en sociaal gebied voelt.
De informatie uit de observaties geeft handreiking voor:
- beter inspelen op gedrag kind
- aandacht tussen kinderen verdelen
- creatief omgaan met de groep
- handelen en activiteiten
- werken aan welbevinden: is bedoeld als een feedbackinstrument
voor teams. Teams kunnen er informatie verzamelen over het
welbevinden van een kind. Bij deze methode horen
observatieformulieren en vragenlijsten. Observatie dmv open en
gesloten vragen, nieuwsgierig, afwerend, levenslustig, lusteloos,
evenwichtig, onevenwichtig
- ontwikkelingsvolgmodel (OVM): voor het volgen van het gedrag
en ontwikkeling van een kind. wordt gebruikt in de kinderopvang
en speciaal onderwijs. 0 tot 4 jaar, 4 tot 7 jaar, 7 tot 13 jaar. Het
doel is vroegsignalering ( het op tijd signaleren en onderkennen
van problemen in een vroeg stadium)
- ontluikings- volgsysteem babyś ( ovb) en peuters ( ovp): Het
functioneren en de ontwikkeling van jonge kinderen zo goed
mogelijk te volgen. De verzamelde gegevens gebruik je voor een
passende ontwikkelingsstimulering en pedagogische aanpak. Het
systeem kijkt naar de volgende gebieden
- sociaal emotionele ontwikkeling
- zelfredzaamheid
- speel en leerontwikkeling
- taalontwikkeling ( Nederlands en moedertaal)
- motoriek
- ABC- schema: Als er sprake is van ongewenst gedrag .A
(gebeurtenis / aanleiding) B ( gedrag) C ( gevolg). De centrale
vraag: wat lokt dit gedrag uit? Je brengt in kaart wat de aanleiding
is van bepaald gedrag en wat de consequentie daarvan is. dan
kun je ervoor kiezen om de aanleiding of de consequentie te
veranderen.
1.4 observeren met KIJK: ontwikkeling van kinderen in kaart brengen
en een daarbij horend ontwikkelingsgericht activiteitenaanbod
ontwerpen. Je observeert een langere tijd. Je kunt per
,ontwikkelingsaspect bepalen in welke fase een kind zich bevindt. Kijk
gebruik je als:
- instrument om op groepsniveau te signaleren wat er speelt in de
groep.
- ontwikkelingsvolgsysteem om het ontwikkelingsverloop van een
kind te volgen.
- instrument om op individueel niveau te signaleren.
- hulpmiddel om geschikte vervolgactiviteiten te kiezen.
- leidraad bij het voeren van gesprekken over een kind met een
ouder.
de basisgegevens die je verzamelt van elk kind kun je onderverdelen in
basiskenmerken, risicofactoren, betrokkenheid. met basiskenmerken
wordt bedoeld:
- is een kind vrij van emotionele belemmeringen
- is een kind nieuwsgierig, ondernemend, onderzoekend.
- heeft een kind zelfvertrouwen, en een stabiel gezond zelfbeeld.
- de mate van betrokkenheid geeft een goede indicatie voor de
ontwikkeling van een kind
Bij kijk ga je uit van de ontwikkelingslijnen die opgesteld zijn. per fase
noteer je de kenmerken die typisch zijn voor die leeftijd. Naast het
niveau van het kind kind kijk je ook naar het proces. Hoe pakt een kind
een taak aan, wat doet hij als het niet lukt. Alle ontwikkelingsgegevens
komen in een rapport ( individueel), ook de mogelijke achterstanden of
ontwikkelingsvoorsprongen ( een voorsprong van een half jaar op wat er
verwacht mag worden)
1.5 verdieping: bewust observeren
Waarnemen doe je onbewust, observeren doe je bewust. Observeren is
een bijzondere manier van waarnemen. Je kiest bewust een moment uit.
Als je goed observeert ben je nieuwsgierig. Je observeert omdat je iets
te weten wilt komen. Om goed te kunnen observeren moet je een goed
observatie instrument hebben. Niet alleen een lijst die negatief gedrag
turft, maar ook de mogelijkheid om met een onderzoekende houding te
kijken. Een goed hulpmiddel kan een video opname zijn. Je kunt dingen
terug kijken die je op dat moment niet hebt waargenomen.
Bewust observeren is kritisch kijken naar je observatiegegevens van een
kind maar ook van jezelf en je collega. Zie een observatie niet als een
beoordeling maar als een nuttige informatie, misschien zijn jouw
, gedragingen wel een deel van het probleemgedrag, misschien moet je
eens heel iets anders doen om gedrag te doorbreken of veranderen.
- gepland en doelgericht
- onderzoekende houding
- video opname
Thema 2: fundamenten van ontwikkeling
2.1 zeven fundamenten van ontwikkeling
- emotionele veiligheid: bescherming / troost
- fysieke veiligheid: veilig zijn
- uitnodigende en uitdagende omgeving: het ziet er mooi uit en het
voelt goed, het motiveert kinderen.
- onderzoeken en experimenteren: wat gebeurt er? wat krijg je als?
de wereld ontdekken door een omgeving waar veel te beleven is.
- interactie: contact met anderen heb je nodig om je prettig te
voelen, je leert samenspelen en voor jezelf op te komen.
- samenspelen: door samen te spelen leer je
samenwerken,onderhandelen en delen. je leert zo dat ieder kind
anders is.
- zelfvertrouwen / eigenwaarde: je mag er zijn, en jezelf ontdekken.
2.2 jongens versus meisjes
Jongens en meisjes ontwikkelen zich anders. Jongens hebben andere
hormonen dan meisjes, ook de hersens ontwikkelen zich anders, dat
verklaart ook het verschillende gedrag.
algemene ontwikkeling:
De ontwikkeling bij jongens verloopt:
- langzamer.
- Het afweersysteem is zwakker.
- Beginnen later met praten en kennen minder woorden.
- op fysiek gebied hebben jongens een groeispurt en komen later in
de pubertijd.
- Rond de 12 jaar zijn jongens vaak nog kind.( meisjes ontwikkelen
zich al naar vrouwelijke kenmerken)
Ontwikkeling van de hersenen:
- Bij jongens is de rechterhersenhelft beter ontwikkeld dan de linker
helft. hierdoor hebben jongens een goed ruimtelijk inzicht en
kunnen logisch denken.
Je observeert omdat er eventueel een gedragsverandering of
achterstand in ontwikkelings is. Reguliere observatie: observeren
zonder aanleiding, gegevens verzamelen over ontwikkeling. De
informatie leg je vast in het kindvolgsysteem. =een info systeem waarin
je gegevens vastlegt over ontwikkeling, en mogelijke behoefte.
De info uit reguliere observaties heeft als doel:
- zoveel mogelijk info verzamelen over de kinderen in de groep.
- kunnen inspelen op individuele behoeftes van een kind.
- inzicht krijgen in de beste benadering van een kind of groep.
- info verzamelen om ouders te kunnen informeren over de
ontwikkeling van hun kind.
- team inzicht geven in het welbevinden van hun groep.
Observeren kan op verschillende manieren:
longitudinale observatie: een kind een langere periode volgen
cross- sectional observatie: Je observeert meerdere kinderen tegelijk
op hetzelfde onderdeel dmv van een observatieformulier.
1.2 observeren van bepaalde ontwikkelingsgebieden
Zelfredzaamheid: het vermogen om zelfstandig dagelijkse handelingen
uit te voeren.
Weerbaarheid: Het vermogen om voor zichzelf op te komen en hoe het
zich handhaaft in een groep.
Taalontwikkeling: Je observeert de woordenschat en zinsopbouw, en
let op uitspraak van klanken
Motoriek: observeer je door het te verdelen in grove motoriek: grote
bewegingen zoals kruipen, lopen, rollen en fijne motoriek: kleinere
bewegingen zoals knippen of veters strikken en schrijven.
Spelgedrag: De manier waarop een kind met andere omgaat, of het
spelgedrag passend is bij de leeftijd
Creativiteit: Je kijkt hoe een kind experimenteert met dingen, hoe het
ontdekt en op welke manier wordt er omgegaan met materiaal en zijn
omgeving.
1.3 observatie methoden
- focus op kinderen: Geeft informatie over de ontwikkeling en het
, welbevinden. Welbevinden is de mate waarin je op lichamelijk,
geestelijk en sociaal gebied voelt.
De informatie uit de observaties geeft handreiking voor:
- beter inspelen op gedrag kind
- aandacht tussen kinderen verdelen
- creatief omgaan met de groep
- handelen en activiteiten
- werken aan welbevinden: is bedoeld als een feedbackinstrument
voor teams. Teams kunnen er informatie verzamelen over het
welbevinden van een kind. Bij deze methode horen
observatieformulieren en vragenlijsten. Observatie dmv open en
gesloten vragen, nieuwsgierig, afwerend, levenslustig, lusteloos,
evenwichtig, onevenwichtig
- ontwikkelingsvolgmodel (OVM): voor het volgen van het gedrag
en ontwikkeling van een kind. wordt gebruikt in de kinderopvang
en speciaal onderwijs. 0 tot 4 jaar, 4 tot 7 jaar, 7 tot 13 jaar. Het
doel is vroegsignalering ( het op tijd signaleren en onderkennen
van problemen in een vroeg stadium)
- ontluikings- volgsysteem babyś ( ovb) en peuters ( ovp): Het
functioneren en de ontwikkeling van jonge kinderen zo goed
mogelijk te volgen. De verzamelde gegevens gebruik je voor een
passende ontwikkelingsstimulering en pedagogische aanpak. Het
systeem kijkt naar de volgende gebieden
- sociaal emotionele ontwikkeling
- zelfredzaamheid
- speel en leerontwikkeling
- taalontwikkeling ( Nederlands en moedertaal)
- motoriek
- ABC- schema: Als er sprake is van ongewenst gedrag .A
(gebeurtenis / aanleiding) B ( gedrag) C ( gevolg). De centrale
vraag: wat lokt dit gedrag uit? Je brengt in kaart wat de aanleiding
is van bepaald gedrag en wat de consequentie daarvan is. dan
kun je ervoor kiezen om de aanleiding of de consequentie te
veranderen.
1.4 observeren met KIJK: ontwikkeling van kinderen in kaart brengen
en een daarbij horend ontwikkelingsgericht activiteitenaanbod
ontwerpen. Je observeert een langere tijd. Je kunt per
,ontwikkelingsaspect bepalen in welke fase een kind zich bevindt. Kijk
gebruik je als:
- instrument om op groepsniveau te signaleren wat er speelt in de
groep.
- ontwikkelingsvolgsysteem om het ontwikkelingsverloop van een
kind te volgen.
- instrument om op individueel niveau te signaleren.
- hulpmiddel om geschikte vervolgactiviteiten te kiezen.
- leidraad bij het voeren van gesprekken over een kind met een
ouder.
de basisgegevens die je verzamelt van elk kind kun je onderverdelen in
basiskenmerken, risicofactoren, betrokkenheid. met basiskenmerken
wordt bedoeld:
- is een kind vrij van emotionele belemmeringen
- is een kind nieuwsgierig, ondernemend, onderzoekend.
- heeft een kind zelfvertrouwen, en een stabiel gezond zelfbeeld.
- de mate van betrokkenheid geeft een goede indicatie voor de
ontwikkeling van een kind
Bij kijk ga je uit van de ontwikkelingslijnen die opgesteld zijn. per fase
noteer je de kenmerken die typisch zijn voor die leeftijd. Naast het
niveau van het kind kind kijk je ook naar het proces. Hoe pakt een kind
een taak aan, wat doet hij als het niet lukt. Alle ontwikkelingsgegevens
komen in een rapport ( individueel), ook de mogelijke achterstanden of
ontwikkelingsvoorsprongen ( een voorsprong van een half jaar op wat er
verwacht mag worden)
1.5 verdieping: bewust observeren
Waarnemen doe je onbewust, observeren doe je bewust. Observeren is
een bijzondere manier van waarnemen. Je kiest bewust een moment uit.
Als je goed observeert ben je nieuwsgierig. Je observeert omdat je iets
te weten wilt komen. Om goed te kunnen observeren moet je een goed
observatie instrument hebben. Niet alleen een lijst die negatief gedrag
turft, maar ook de mogelijkheid om met een onderzoekende houding te
kijken. Een goed hulpmiddel kan een video opname zijn. Je kunt dingen
terug kijken die je op dat moment niet hebt waargenomen.
Bewust observeren is kritisch kijken naar je observatiegegevens van een
kind maar ook van jezelf en je collega. Zie een observatie niet als een
beoordeling maar als een nuttige informatie, misschien zijn jouw
, gedragingen wel een deel van het probleemgedrag, misschien moet je
eens heel iets anders doen om gedrag te doorbreken of veranderen.
- gepland en doelgericht
- onderzoekende houding
- video opname
Thema 2: fundamenten van ontwikkeling
2.1 zeven fundamenten van ontwikkeling
- emotionele veiligheid: bescherming / troost
- fysieke veiligheid: veilig zijn
- uitnodigende en uitdagende omgeving: het ziet er mooi uit en het
voelt goed, het motiveert kinderen.
- onderzoeken en experimenteren: wat gebeurt er? wat krijg je als?
de wereld ontdekken door een omgeving waar veel te beleven is.
- interactie: contact met anderen heb je nodig om je prettig te
voelen, je leert samenspelen en voor jezelf op te komen.
- samenspelen: door samen te spelen leer je
samenwerken,onderhandelen en delen. je leert zo dat ieder kind
anders is.
- zelfvertrouwen / eigenwaarde: je mag er zijn, en jezelf ontdekken.
2.2 jongens versus meisjes
Jongens en meisjes ontwikkelen zich anders. Jongens hebben andere
hormonen dan meisjes, ook de hersens ontwikkelen zich anders, dat
verklaart ook het verschillende gedrag.
algemene ontwikkeling:
De ontwikkeling bij jongens verloopt:
- langzamer.
- Het afweersysteem is zwakker.
- Beginnen later met praten en kennen minder woorden.
- op fysiek gebied hebben jongens een groeispurt en komen later in
de pubertijd.
- Rond de 12 jaar zijn jongens vaak nog kind.( meisjes ontwikkelen
zich al naar vrouwelijke kenmerken)
Ontwikkeling van de hersenen:
- Bij jongens is de rechterhersenhelft beter ontwikkeld dan de linker
helft. hierdoor hebben jongens een goed ruimtelijk inzicht en
kunnen logisch denken.
