Academiejaar 2023-2024 | Module 4: Gelijkheid en vrijheid
MODULE 4: GELIJKHEID EN VRIJHEID
1. Inleiding
Gelijk en vrijheid ~ twee centrale waarden v onze democratie
- Achten dit wenselijk om na te streven in het onderwijs
2. Gelijkheid
2.1 Gelijkheid in vijf vragen
Efficiëntie-logica = geen talent laten verspillen
Sociale cohesie vd SL = grote ongelijkheden kunnen de SL ontwrichten
Vijf-vragen over gelijkheid
1. Wat-vraag ~ Wat willen we gelijk verdelen?
2. Wie-vraag ~ Tussen wie willen we gelijkheid realiseren?
3. Wanneer-vraag ~ Moeten leerlingen gelijk starten of gelijk eindigen in het
onderwijs?
4. Waarom-vraag ~ Waarom is er überhaupt ongelijkheid ih onderwijs?
5. Hoe-vraag ~Met welke maatregelen kunnen we gelijkheid ih onderwijs
realiseren
2.2 De wie- en wat-vraag: een overzicht v (on)gelijkheid
Wat-vraag
(on)gelijkheid ~ vier componenten
1. Context
a. Maatschappelijke context, SL ~ bv. kinderarmoede
2. Input
a. Verschillende financiële middelen die scholen krijgen
3. Proces
a. Ongelijke behandeling v verschillende leerlingen
4. Output
a. Uitkomsten ~ ongelijk of gelijk verdeeld
Output, bevindt zich op verschillende termijnen:
- Korte termijn
o Bv. leerprestaties of academic achievement ~ schooltoets
- Middellange termijn
o Bv. behaalde onderwijsniveau of attainment ~ blijvenzitten
- Lange termijn
o Bv. overgang nr de arbeidsmarkt
Effectiviteitsonderzoek = aandacht gaat vooral naar ongelijkheden in de
leerprestaties
Wie-vraag
Verschillende groepen id SL
- Onderwijsuitkomsten zijn niet gelijk verdeeld over verschillende sociale
groepen
- Ongelijkheden doen zich voor tss groepen die v elkaar verschillen op vlak v
o Etniciteit, sociaaleconomische status (SES), geslacht,
taalachtergrond …
Leren in maatschappelijk betrokken onderwijs | Pagina 1
,Academiejaar 2023-2024 | Module 4: Gelijkheid en vrijheid
Bovenstaande groepen overlappen gedeeltelijk met elkaar MAAR de verschillende
combinaties kunnen toch uniek bijdragen aan bestaande ongelijkheden
Leren in maatschappelijk betrokken onderwijs | Pagina 2
, Academiejaar 2023-2024 | Module 4: Gelijkheid en vrijheid
Uitkomsten PISA gegevens
Resultaten verschillende SES’s
Leerprestaties van Vlaamse leerlingen volgens SES (2018)
700
600 577 558
541 524
502 486
500 461 449
400
300
200
100
0
Wiskune Leesvaardigheid
Armste 25% Lagere middenklasse
Hogere middenklasse Rijkste 25%
Wat laten de resultaten zien?
- Leerprestaties v 15-jarige Vlaamse leerlingen spiegelen zeer sterk hun SES
weer
o Wiskunde: 25% rijkste scoren 100 punten meer dan 25% armste
40 PISA punten = één jaar vooruitgang ~ leerlingen uit de
25% rijkste families hebben ongeveer 3 jaar voorsprong op
leerlingen uit de 25% armste families
- 40% van de armste 25% heeft een achterstand ve jaar opgelopen door te
blijven zitten
o Dit is bij de rijkste 25% amper 10%
Resultaten volgens migratiegeschiedenis
Leerprestaties van Vlaamse leerlingen volgens
migratieachtergrond (2018)
600
529 515
500 461 466 448
433
400
300
200
100
0
Wiskune Leesvaardigheid
1ste gen. migrant 2e gen. migrant Autochtoon
Wat laten de resultaten zien?
- Autochtone leerlingen (wier beide ouders zijn geboren in België) doen het
beter op vlak v wiskunde en leesvaardigheid dan leerlingen met een
migratieachtergrond
- Autochtone leerlingen hebben anderhalf tot twee jaar voorsprong op
leerlingen met een migratieachtergrond
Leren in maatschappelijk betrokken onderwijs | Pagina 3
MODULE 4: GELIJKHEID EN VRIJHEID
1. Inleiding
Gelijk en vrijheid ~ twee centrale waarden v onze democratie
- Achten dit wenselijk om na te streven in het onderwijs
2. Gelijkheid
2.1 Gelijkheid in vijf vragen
Efficiëntie-logica = geen talent laten verspillen
Sociale cohesie vd SL = grote ongelijkheden kunnen de SL ontwrichten
Vijf-vragen over gelijkheid
1. Wat-vraag ~ Wat willen we gelijk verdelen?
2. Wie-vraag ~ Tussen wie willen we gelijkheid realiseren?
3. Wanneer-vraag ~ Moeten leerlingen gelijk starten of gelijk eindigen in het
onderwijs?
4. Waarom-vraag ~ Waarom is er überhaupt ongelijkheid ih onderwijs?
5. Hoe-vraag ~Met welke maatregelen kunnen we gelijkheid ih onderwijs
realiseren
2.2 De wie- en wat-vraag: een overzicht v (on)gelijkheid
Wat-vraag
(on)gelijkheid ~ vier componenten
1. Context
a. Maatschappelijke context, SL ~ bv. kinderarmoede
2. Input
a. Verschillende financiële middelen die scholen krijgen
3. Proces
a. Ongelijke behandeling v verschillende leerlingen
4. Output
a. Uitkomsten ~ ongelijk of gelijk verdeeld
Output, bevindt zich op verschillende termijnen:
- Korte termijn
o Bv. leerprestaties of academic achievement ~ schooltoets
- Middellange termijn
o Bv. behaalde onderwijsniveau of attainment ~ blijvenzitten
- Lange termijn
o Bv. overgang nr de arbeidsmarkt
Effectiviteitsonderzoek = aandacht gaat vooral naar ongelijkheden in de
leerprestaties
Wie-vraag
Verschillende groepen id SL
- Onderwijsuitkomsten zijn niet gelijk verdeeld over verschillende sociale
groepen
- Ongelijkheden doen zich voor tss groepen die v elkaar verschillen op vlak v
o Etniciteit, sociaaleconomische status (SES), geslacht,
taalachtergrond …
Leren in maatschappelijk betrokken onderwijs | Pagina 1
,Academiejaar 2023-2024 | Module 4: Gelijkheid en vrijheid
Bovenstaande groepen overlappen gedeeltelijk met elkaar MAAR de verschillende
combinaties kunnen toch uniek bijdragen aan bestaande ongelijkheden
Leren in maatschappelijk betrokken onderwijs | Pagina 2
, Academiejaar 2023-2024 | Module 4: Gelijkheid en vrijheid
Uitkomsten PISA gegevens
Resultaten verschillende SES’s
Leerprestaties van Vlaamse leerlingen volgens SES (2018)
700
600 577 558
541 524
502 486
500 461 449
400
300
200
100
0
Wiskune Leesvaardigheid
Armste 25% Lagere middenklasse
Hogere middenklasse Rijkste 25%
Wat laten de resultaten zien?
- Leerprestaties v 15-jarige Vlaamse leerlingen spiegelen zeer sterk hun SES
weer
o Wiskunde: 25% rijkste scoren 100 punten meer dan 25% armste
40 PISA punten = één jaar vooruitgang ~ leerlingen uit de
25% rijkste families hebben ongeveer 3 jaar voorsprong op
leerlingen uit de 25% armste families
- 40% van de armste 25% heeft een achterstand ve jaar opgelopen door te
blijven zitten
o Dit is bij de rijkste 25% amper 10%
Resultaten volgens migratiegeschiedenis
Leerprestaties van Vlaamse leerlingen volgens
migratieachtergrond (2018)
600
529 515
500 461 466 448
433
400
300
200
100
0
Wiskune Leesvaardigheid
1ste gen. migrant 2e gen. migrant Autochtoon
Wat laten de resultaten zien?
- Autochtone leerlingen (wier beide ouders zijn geboren in België) doen het
beter op vlak v wiskunde en leesvaardigheid dan leerlingen met een
migratieachtergrond
- Autochtone leerlingen hebben anderhalf tot twee jaar voorsprong op
leerlingen met een migratieachtergrond
Leren in maatschappelijk betrokken onderwijs | Pagina 3
