NKO: vaardigheden/inleiding
Oor
- Inspectie van
o Uitwendig oor (ook er achter!)
o Uitwendige gehoorgang
o Inwendige gehoorhang: trommelvlies, lichtreflex en hamersteel
o
Neus
- Inspectie van
o Uitwendige neus: vestibulum, huid, stand en tussenschot
o Inwendige neus:
▪ Gebruik een neusspeculum (horizontaal houden!)
▪ Neusmucosa en neusinhoud
▪ Septum en plexus van Kiesselbach
▪ Conchae nasales
Mond en keel
- Inspectie van
o Lippen, tanden, tandvlees, tong, mucosa, verhemelte, tonsillen, huig, farynx
o Gebruik tongspatel + lampje
o Kijk naar bewegelijkheid en symmetrie van
▪ Huig en farynxwand
▪ Slikreflex (n. IX en X)
- Palpeer halsklieren en schildklier
Aangezicht en sinussen
, - Palpatie van de frontale en maxillaire sinussen (op tikken en kijken of dit pijn doet)
- Craniale zenuwen
Larynx – pharynx – trachea
- Indirecte laryngoscopie
o Spiegelonderzoek (met een spiegeltje in de keel de rest in beeld proberen krijgen)
o Starre endoscopie
o Flexibele nasopharyngoscopie (voorkeur)
- Stroboscopie
o Voor het trillingspatroon van de fijnere stembanden in beeld te brengen
o Je past je lichtfrequentie en beelden aan in functie van de stemfrequente
o Zo kan je de glotic wave waarnemen
- Directe laryngoscopie (voor biopsie of heelkunde)
- Anatomie:
o Te weinig slikkracht? --> eten en drinken blijft steken bij vallecula
o Afhankelijk van welk onderzoek je doet is L, R en A/P anders
,Fysiologie vestibulo-oculaire reflex
ALGEMEEN
- Vestibulo-oculaire reflex is de snelste reflex van heel het lichaam
- Evenwichtsorganen voelen een verandering van de positie van het hoofd en geven info door
naar de ogen zodat deze gefixeerd blijven
o Vloeistof beweegt in de kanaaltjes bij acceleratie/deccelleratie van het hoofd
o Deze beweging van vloeistof wordt opgevangen door haarcellen in de kanaaltjes
▪ Haarcellen zitten op een gell laag
▪ Bij beweging geven deze depolarisatie
o Haarcellen geven het signaal door naar de hersenen
- Evenwichtsorgaan ligt diep in het bot
o Kan je dus heel moeilijk aan
o 3 halve cirkels van kanaaltjes
▪ Horizontaal
▪ Anterieur
▪ Posterieur
o 2 translationele, otolithe organen
▪ Urticle
▪ Saccule
- Belangrijk: als je hoofd beweegt stimuleer je beide evenwichtsorganen
o Je kan dus niet 1 evenwichtsorgaan apart testen
o Kant waar je naar toe draait krijgt veel stimulatie → geeft meer AP naar hersenen
o Kant waar je van weg kijkt krijgt weinig stimulatie → minder AP naar hersenen
o Hierdoor kunnen de hersenen signalen geven naar de ogen zodat deze gefixeerd
kunnen blijven tijdens het bewegen
Nystagmus afwijkingen
- = Afwijkende oogbeweging naar de snelle kant
o Bv stel je duwt het hoofd snel naar rechts → nystagmus ook naar rechts
- Hersenen maken de balans tussen de 2 evenwichtsorganen
- Kan door een overactief evenwichtsorgaan
o Te veel AP waardoor je hoofd denkt van oei ik draai nog steeds
o Bv R evenwichtsorgaan overactief → nystagmus naar rechts
- Kan door onderactief evenwichtsorgaan
o Hierdoor disbalans tussen de evenwichtsorganen en krijg je nystagmus
o Bv L evenwichtsorgaan onderactief → nystagmus naar rechts
- Door naar de oogbewegingen te kijken kan je iets zeggen over het evenwichtsorgaan
, BENIGNE PAROXISMALE POSITIE DUIZELIGHEID/VERTIGO
= BPPD/BPPV
Wat is het
- Op het utriculus (anatomische plek in evenwichtsorgaan) liggen otoconia (kristallen)
o Deze kunnen loskomen door trauma en vrij gaan bewegen in de kanaaltjes
o Vallen vaak in het posterieure kanaal owv de zwaartekracht
o Hierdoor gaan de AP in kanaaltjes langer vuren bij beweging van het hoofd
▪ +- sneeuwvlokjes in een sneeuwbol
o → Ogen krijgen een nystagmus
- Klachten:
o Pt is duizelig bij bewegingen
o Duizeligheid / vertigo is weg na max 1 min
Prevalentie
- 40% van alle pt die op consultatie komen van
klachten met duizeligheid
- Spontane genezing?
o 20% geneest spontaan na 1 maand
o 50% geneest spontaan na 3 maand
o Komt omdat de otoconia door bewegingen
in bv de slaap terug op de juiste plek
kunnen komen te zitten
- Tijdens de BPPD heeft de pt een verhoogd valrisico!
- 85-95% van de gevallen zit de octonia in het posterieure kanaal
Diagnostische criteria
- Frequente aanvallen van duizeligheid na liggen of draaien
- Aanvallen duren <1min
- Dix-Hallpike maneuver werkt als behandeling (zie volgend stukje)
Behandeling: Dix-Hallpike maneuver (vb voor rechter evenwichtsorgaan)
1) Hoofd 30° naar achter leggen en 45° naar rechts laten kijken
2) 45° naar links kijken voor 1min terwijl hoofd naar achter blijft hangen
3) Pt op de linker zij laten liggen en naar je voet laten kijken
4) Zijwaarts rechtkomen vanuit de liggende positie en 1min blijven zitten
- Bij elke stap houd je de positie 30sec tot 1min aan, dan zijn de kristallen zeker op de juiste
plek terechtgekomen
- Je begint met de vermoedelijk aangetaste kant
o Bv pt die zegt als ik naar rechts kijk ben ik duizelig → met rechter kant beginnen
- Tijdens elke stap kijk je naar de ogen van de pt → nystagmus zien
o Langer dan 1min duurt is het een andere oorzaak dan otoconia
- Pt voelt zich direct beter
- Pt mag 24u niet volledig platliggen zodat de kristallen terug op hun gellaagje kunnen gaan
zitten en de tijd krijgen om terug vast te zitten (+- zoals een bresiliennetaart)
- Tijdens de draaiingen van het hoofd voelt de pt zich erg misselijk (informeer de pt hierover)
- Wanneer kan je geen Dix-Hallpike maneuver doen?
Oor
- Inspectie van
o Uitwendig oor (ook er achter!)
o Uitwendige gehoorgang
o Inwendige gehoorhang: trommelvlies, lichtreflex en hamersteel
o
Neus
- Inspectie van
o Uitwendige neus: vestibulum, huid, stand en tussenschot
o Inwendige neus:
▪ Gebruik een neusspeculum (horizontaal houden!)
▪ Neusmucosa en neusinhoud
▪ Septum en plexus van Kiesselbach
▪ Conchae nasales
Mond en keel
- Inspectie van
o Lippen, tanden, tandvlees, tong, mucosa, verhemelte, tonsillen, huig, farynx
o Gebruik tongspatel + lampje
o Kijk naar bewegelijkheid en symmetrie van
▪ Huig en farynxwand
▪ Slikreflex (n. IX en X)
- Palpeer halsklieren en schildklier
Aangezicht en sinussen
, - Palpatie van de frontale en maxillaire sinussen (op tikken en kijken of dit pijn doet)
- Craniale zenuwen
Larynx – pharynx – trachea
- Indirecte laryngoscopie
o Spiegelonderzoek (met een spiegeltje in de keel de rest in beeld proberen krijgen)
o Starre endoscopie
o Flexibele nasopharyngoscopie (voorkeur)
- Stroboscopie
o Voor het trillingspatroon van de fijnere stembanden in beeld te brengen
o Je past je lichtfrequentie en beelden aan in functie van de stemfrequente
o Zo kan je de glotic wave waarnemen
- Directe laryngoscopie (voor biopsie of heelkunde)
- Anatomie:
o Te weinig slikkracht? --> eten en drinken blijft steken bij vallecula
o Afhankelijk van welk onderzoek je doet is L, R en A/P anders
,Fysiologie vestibulo-oculaire reflex
ALGEMEEN
- Vestibulo-oculaire reflex is de snelste reflex van heel het lichaam
- Evenwichtsorganen voelen een verandering van de positie van het hoofd en geven info door
naar de ogen zodat deze gefixeerd blijven
o Vloeistof beweegt in de kanaaltjes bij acceleratie/deccelleratie van het hoofd
o Deze beweging van vloeistof wordt opgevangen door haarcellen in de kanaaltjes
▪ Haarcellen zitten op een gell laag
▪ Bij beweging geven deze depolarisatie
o Haarcellen geven het signaal door naar de hersenen
- Evenwichtsorgaan ligt diep in het bot
o Kan je dus heel moeilijk aan
o 3 halve cirkels van kanaaltjes
▪ Horizontaal
▪ Anterieur
▪ Posterieur
o 2 translationele, otolithe organen
▪ Urticle
▪ Saccule
- Belangrijk: als je hoofd beweegt stimuleer je beide evenwichtsorganen
o Je kan dus niet 1 evenwichtsorgaan apart testen
o Kant waar je naar toe draait krijgt veel stimulatie → geeft meer AP naar hersenen
o Kant waar je van weg kijkt krijgt weinig stimulatie → minder AP naar hersenen
o Hierdoor kunnen de hersenen signalen geven naar de ogen zodat deze gefixeerd
kunnen blijven tijdens het bewegen
Nystagmus afwijkingen
- = Afwijkende oogbeweging naar de snelle kant
o Bv stel je duwt het hoofd snel naar rechts → nystagmus ook naar rechts
- Hersenen maken de balans tussen de 2 evenwichtsorganen
- Kan door een overactief evenwichtsorgaan
o Te veel AP waardoor je hoofd denkt van oei ik draai nog steeds
o Bv R evenwichtsorgaan overactief → nystagmus naar rechts
- Kan door onderactief evenwichtsorgaan
o Hierdoor disbalans tussen de evenwichtsorganen en krijg je nystagmus
o Bv L evenwichtsorgaan onderactief → nystagmus naar rechts
- Door naar de oogbewegingen te kijken kan je iets zeggen over het evenwichtsorgaan
, BENIGNE PAROXISMALE POSITIE DUIZELIGHEID/VERTIGO
= BPPD/BPPV
Wat is het
- Op het utriculus (anatomische plek in evenwichtsorgaan) liggen otoconia (kristallen)
o Deze kunnen loskomen door trauma en vrij gaan bewegen in de kanaaltjes
o Vallen vaak in het posterieure kanaal owv de zwaartekracht
o Hierdoor gaan de AP in kanaaltjes langer vuren bij beweging van het hoofd
▪ +- sneeuwvlokjes in een sneeuwbol
o → Ogen krijgen een nystagmus
- Klachten:
o Pt is duizelig bij bewegingen
o Duizeligheid / vertigo is weg na max 1 min
Prevalentie
- 40% van alle pt die op consultatie komen van
klachten met duizeligheid
- Spontane genezing?
o 20% geneest spontaan na 1 maand
o 50% geneest spontaan na 3 maand
o Komt omdat de otoconia door bewegingen
in bv de slaap terug op de juiste plek
kunnen komen te zitten
- Tijdens de BPPD heeft de pt een verhoogd valrisico!
- 85-95% van de gevallen zit de octonia in het posterieure kanaal
Diagnostische criteria
- Frequente aanvallen van duizeligheid na liggen of draaien
- Aanvallen duren <1min
- Dix-Hallpike maneuver werkt als behandeling (zie volgend stukje)
Behandeling: Dix-Hallpike maneuver (vb voor rechter evenwichtsorgaan)
1) Hoofd 30° naar achter leggen en 45° naar rechts laten kijken
2) 45° naar links kijken voor 1min terwijl hoofd naar achter blijft hangen
3) Pt op de linker zij laten liggen en naar je voet laten kijken
4) Zijwaarts rechtkomen vanuit de liggende positie en 1min blijven zitten
- Bij elke stap houd je de positie 30sec tot 1min aan, dan zijn de kristallen zeker op de juiste
plek terechtgekomen
- Je begint met de vermoedelijk aangetaste kant
o Bv pt die zegt als ik naar rechts kijk ben ik duizelig → met rechter kant beginnen
- Tijdens elke stap kijk je naar de ogen van de pt → nystagmus zien
o Langer dan 1min duurt is het een andere oorzaak dan otoconia
- Pt voelt zich direct beter
- Pt mag 24u niet volledig platliggen zodat de kristallen terug op hun gellaagje kunnen gaan
zitten en de tijd krijgen om terug vast te zitten (+- zoals een bresiliennetaart)
- Tijdens de draaiingen van het hoofd voelt de pt zich erg misselijk (informeer de pt hierover)
- Wanneer kan je geen Dix-Hallpike maneuver doen?
