Written by students who passed Immediately available after payment Read online or as PDF Wrong document? Swap it for free 4.6 TrustPilot
logo-home
Document preview thumbnail
Preview 10 out of 165 pages
Summary

Samenvatting - Onderwijspsychologie en leerstoornissen - juni 2025 - VUB - 15/20

Document preview thumbnail
Preview 10 out of 165 pages

Dit is een samenvatting (incl. lesnotities) voor het vak onderwijspsychologie en leerstoornissen, gedoceerd door Prof. Martijn Van Heel aan de VUB. Deze samenvatting is gemaakt ifv het examen in juni 2025.

Content preview

1

,INHOUD

LES 1: INLEIDING: LEERPROBLEMEN EN LEERSTOORNISSEN

Leerstoornissen >< Leerproblemen ...................................................................................................................... 10
Stoornissen........................................................................................................................................................ 10
DSM-V Criteria............................................................................................................................................... 10
Dyslexie En Dyscalculie.................................................................................................................................. 12
Problemen ......................................................................................................................................................... 13
Leerprobleem Of Leerstoornis .......................................................................................................................... 13
Remedial Teaching En Behandeling .................................................................................................................. 14
Redelijke Aanpassingen In De Praktijk .......................................................................................................... 14
Psychologische Impact ...................................................................................................................................... 15
(Leer)Stoornis, Beperking En Handicap ............................................................................................................. 15
Onderwijspsychologie ........................................................................................................................................... 16
Wat Is Onderwijspsychologie? .......................................................................................................................... 16
Onderwijspsycholoog ........................................................................................................................................ 16
Definitie International School Psychology Association (ISPA) ....................................................................... 16
7 Rollen ......................................................................................................................................................... 16
Rolverwarring ................................................................................................................................................ 17
Positie ............................................................................................................................................................ 18
Onderwijs In Vlaanderen ....................................................................................................................................... 18
Issues ............................................................................................................................................................. 18
Zittenblijven .................................................................................................................................................. 18
Educational Tracking ..................................................................................................................................... 19
Technologie In Het Onderwijs ....................................................................................................................... 19

LES 2: LEES(ONTWIKKELINGS)THEORIEËN

Theoretische Modellen Van Lezen ........................................................................................................................ 20
Standaardmodel (Twee-Route Model, Coltheart)............................................................................................. 20
Processen ...................................................................................................................................................... 20
Soorten Regels .............................................................................................................................................. 20
Evidentie Voor Het Standaardmodel ............................................................................................................ 21
Beperkingen Standaard Model ..................................................................................................................... 21
Interactieve-Activatiemodel (IAM) (Mcclelland & Rumelhart) ......................................................................... 22
Bottom-Up En Top-Down Processen ............................................................................................................. 22
Fonologische Verwerking Belangrijke Functie Bij Lezen Van Woorden ........................................................ 23
Dual Route Cascaded Model (Coltheart Et Al. , 1993)....................................................................................... 23
Connectionistisch Model (Van Orden) .............................................................................................................. 24

2

, Twee Belangrijke Eigenschappen: ................................................................................................................. 24
Fonologische Mediatietheorie ...................................................................................................................... 26
Stabiliteits – Plasticiteitsdilemma ................................................................................................................. 26
Leesontwikkelingstheorieën ............................................................................................................................. 27
Stage-Based Theorieën ................................................................................................................................. 27
Item-Based Theorieën ................................................................................................................................... 30
Leren Lezen ........................................................................................................................................................... 31
Leesmethodes ................................................................................................................................................... 31
Phonics .......................................................................................................................................................... 31
Whole Language ............................................................................................................................................ 31
Aanleren Van Teken-Klank Koppelingen ........................................................................................................... 32
Gebruik Maken Van Articulatie (Boyer & Ehri, 2011) ................................................................................... 32
Handgeschreven Letters ................................................................................................................................... 32
(Extra) Begeleiding (Slavin 2011) ...................................................................................................................... 33
Andere Principes ............................................................................................................................................... 33
Lexicale Asymmetrie (Compton Et Al., 2014) ........................................................................................................ 34
Implicaties Voor (Ortho)Didactiek ................................................................................................................ 34

LES 3: HET DYSLEXIEDEBAT

Het Populaire Beeld Van Dyslexie ......................................................................................................................... 35
DSM-V Criteria ...................................................................................................................................................... 35
Het Begrip Dyslexie ............................................................................................................................................... 36
Het Begrip ‘Dyslexie’ In Vraag Gesteld .......................................................................................................... 36
Leesvaardigheid Verdeeld Over De Populatie: Verschuiving ................................................................................ 37
Effecten Op Definities ....................................................................................................................................... 37
Afbakening Specifieke Groep Dyslectici ................................................................................................................ 38
Wanneer Is Zwak Lezen Een ‘Leer’-Stoornis? ................................................................................................... 38
Discrepantiecriterium ....................................................................................................................................... 39
Bezwaren Tegen Discrepantiemodel ............................................................................................................ 39
Rol Van Intelligentie .......................................................................................................................................... 40
Besluit Achterliggende Stoornis ........................................................................................................................ 40
Intergenerationele Multiple Deficit Model (De Verklaringsniveaus) ................................................................ 41
Genetische Factoren ..................................................................................................................................... 42
Neurale Systemen + Link Naar Gedrag Observaties ...................................................................................... 44

LES 4: COGNITIEVE OORZAKEN/DYSLEXIE IN PRAKTIJK

Multiple Deficit Model .......................................................................................................................................... 49
Hersenstructuren .................................................................................................................................................. 50


3

,Cognitieve Factoren .............................................................................................................................................. 52
Oorzaken ........................................................................................................................................................... 52
Van Klassieke Visie Naar Probabilistische Modellen ......................................................................................... 53
Klassiek Deterministich Model ...................................................................................................................... 53
Multifactorieel Probabilistisch Model ........................................................................................................... 53
Fonologische Vaardigheden .............................................................................................................................. 54
Verbale Kortetermijngeheugen......................................................................................................................... 56
Letterkennis ...................................................................................................................................................... 56
Benoemsnelheid ............................................................................................................................................... 57
Visuele Aandachtsspanne Hypothese ............................................................................................................... 58
Defect In Impliciet Volgorde Leren ................................................................................................................... 58
Conclusie ........................................................................................................................................................... 59
Dyslexie In Praktijk ................................................................................................................................................ 60
Recente RTI-Modellen (Fuchs & Fuchs) ............................................................................................................ 60
Behandelprotocol Dyslexie ............................................................................................................................... 61
Brede Basiszorg ............................................................................................................................................. 61
Verhoogde Zorg............................................................................................................................................. 62
Uitbreiding Van Zorg ..................................................................................................................................... 62
GC/IAC/OV4 .................................................................................................................................................. 63

LES 5:DYSCALCULIE

Theoretische Modellen ......................................................................................................................................... 65
Abstract Code Model (Mccloskey Et Al., 1995) ................................................................................................. 65
Triple Code Model ((Dehaene & Cohen, 1995) ................................................................................................. 66
Multiple Code Mode (Campbell & Clark, 1992) ................................................................................................ 67
Rekenontwikkeling ................................................................................................................................................ 68
DYSCALCULIE ......................................................................................................................................................... 69
DEFINITIE ........................................................................................................................................................... 69
VOORKOMEN .................................................................................................................................................... 69
TOV DYSLEXIE .................................................................................................................................................... 69
DSM-V ............................................................................................................................................................... 70
Criteria Netwerk Leerproblemen Vlaanderen ................................................................................................... 70
Kenmerkende Moeilijkheden ............................................................................................................................ 71
Ook In Dagelijks Leven, Overal Cijfers ........................................................................................................... 71
Dyscalculie Doorheen De Levensloop ............................................................................................................... 72
Soms Al Zichtbaar In De Kleuterklas .............................................................................................................. 72
Lagere School ................................................................................................................................................ 72


4

, Diagnostische Beslissingsboom Rekenstoornissen (Cornoldi & Lucangeli, 2004) ............................................. 73
4 Fenotypes ................................................................................................................................................... 73
Onderzoek Subtypes ..................................................................................................................................... 75
Comorbiditeit .................................................................................................................................................... 76
Comorbide Stoornissen (Desoete, 2010) ...................................................................................................... 76
Intergenerationele Multiple Deficit Model (De Verklaringsniveaus) ............................................................ 76
Genetisch .......................................................................................................................................................... 77
Neoronaal Netwerk ........................................................................................................................................... 78
Neurofunctionele Basis Dyscalculie .............................................................................................................. 79
Neuro-Atomische Basis ................................................................................................................................. 79

LES 6:DYSCALCULIE (DEEL 2)

Primaire Verklarende Factoren ............................................................................................................................. 80
Cognitieve Factoren .......................................................................................................................................... 80
Executief Functioneren ................................................................................................................................. 80
Benoemsnelheid ........................................................................................................................................... 80
Korte Termijn En/Of Werkgeheugen............................................................................................................. 80
Volgehouden Aandacht ................................................................................................................................. 80
Access Deficit And/Or Defective Number Sense ........................................................................................... 80
Metacognitieve Factoren (Zie Ook Volgende (Gast)Les) ................................................................................... 85
Secundaire Verklarende Factoren ......................................................................................................................... 85
Math Anxiety ..................................................................................................................................................... 85
Rekenen/Dyscalculie: Praktijk ............................................................................................................................... 86
Dyscalculie Onderwijs ....................................................................................................................................... 86
Leren Rekenen .................................................................................................................................................. 86
Mechanistische Stroming .............................................................................................................................. 86
Empiristische Stroming ................................................................................................................................. 87
(Formeel-)Structuralistische Stroming .......................................................................................................... 87
Realistische Stroming .................................................................................................................................... 88
Tedi-Math .......................................................................................................................................................... 89
Behandelprotocol .................................................................................................................................................. 89
Rekenprocesonderzoek ..................................................................................................................................... 89
Rekening Houden Met Type Opgave............................................................................................................. 90
Stapjes ........................................................................................................................................................... 91

LES 7: METACOGNITIE IN HET LEERPROCES (GASTCOLLEGE DR. ELIEN BELLON)

Leren ..................................................................................................................................................................... 92
Functionele Reorganisatie................................................................................................................................. 92


5

, Wat Is Functionele Reorganisatie? ................................................................................................................ 92
Wat Is Neuronal Recycling?........................................................................................................................... 92
Link Tussen De Twee: .................................................................................................................................... 92
Lezen – Dyslexie ................................................................................................................................................ 93
Fonologisch Bewustzijn ................................................................................................................................. 93
Letterkennis .................................................................................................................................................. 93
Domein Algemene Vaardigheden ................................................................................................................. 93
Rekenen – Dyscalculie ....................................................................................................................................... 93
Nuber Sense / Getalgevoel............................................................................................................................ 93
Domein Algemene Vaardigheden ................................................................................................................. 93
Leren = Niet Altijd Even Vlot ............................................................................................................................. 93
Leren Hangt Samen Met (Meta)Cognitieve Factoren ....................................................................................... 94
Metacognitie ......................................................................................................................................................... 94
Declaratieve Metacognitieve Kennis ................................................................................................................. 95
Procedurele Metacognitieve Vaardigheden ..................................................................................................... 95
Neurowetenschappelijk Onderzoek .................................................................................................................. 96
Belang Prefrontale Cortex! ............................................................................................................................ 96
Ontwikkeling ................................................................................................................................................. 96
Grote (Onderzoeks)Uitdaging ....................................................................................................................... 97
Leren En Metacognitie .......................................................................................................................................... 98
Complex Samenspel Van Factoren ........................................................................................................................ 98

LES 8: ZITTENBLIJVEN

Zittenblijven In Vraag Gesteld (OBPWO-Rapport (2012, HIVA En KU Leuven) ................................................... 100
Impact Van Onderzoek Op Beleid ................................................................................................................... 100
Hoog % Zittenblijvers In Vlaanderen ............................................................................................................... 100
2 Factoren In Vlaams Onderwijs ..................................................................................................................... 100
Ideologische Context: ...................................................................................................................................... 100
Denkkaders ......................................................................................................................................................... 101
Deficit Visie: Prestaties Worden Vergeleken Met ‘Norm’ ............................................................................... 101
Bredere Context .................................................................................................................................................. 101
PISA-Cijfers ...................................................................................................................................................... 101
Buren Luren ..................................................................................................................................................... 102
Discussie In VS ............................................................................................................................................. 102
Gidsland Zweden? ....................................................................................................................................... 102
Effecten Van Zittenblijven Onderzoek (Meta-Analyse) Van Mieke Goos (2013) ................................................ 103
Leeftijds- Of Jaarklasvergelijking? ....................................................................................................................... 105


6

,Wetenschappelijke Studies ................................................................................................................................. 105
Selectie-Bias Is Kernprobleem ......................................................................................................................... 106
Differentiërende Kenmerken: ‘(Un)Measured Confounders’ ......................................................................... 106
Propensity Score Matching ............................................................................................................................. 107
Kans Op Ontvangen Van Interventie, Gegeven Een Set Van Gemeten Covariaten .................................... 107
Vandecandelaere E.A. (2015) ...................................................................................................................... 108
Covariate Balance Check ................................................................................................................................. 109
Positiviteitsassumptie (Overlap) ................................................................................................................. 110
Meta-Analyses ................................................................................................................................................. 112
Goos, 2021 .................................................................................................................................................. 112
Varianten En Alternatieven Van Zittenblijven ..................................................................................................... 113

LES 9:TECHNOLOGIE IN HET ONDERWIJS

Blended Learning ................................................................................................................................................ 114
Wat? ................................................................................................................................................................ 114
Belangrijkste Redenen (Graham, 2006, 2009) ................................................................................................ 115
Hoe Kan Blended Learning Leren Verbeteren? (Spanjers Et Al., 2014) ........................................................... 116
Invoering ......................................................................................................................................................... 116
Onderzoek ....................................................................................................................................................... 117
Vo, Zhu & Diep, 2017 .................................................................................................................................. 117
Cao, 2023 .................................................................................................................................................... 117
Games ................................................................................................................................................................. 118
Gamification Versus Game-Based Learning .................................................................................................... 118
Serious Games ................................................................................................................................................. 119
Serious Game Dyslexie ................................................................................................................................ 119
Virtual En Augmented Reality ............................................................................................................................. 122
VR En AR In Onderwijs................................................................................................................................. 122
Artificial Intelligence ........................................................................................................................................... 124
Chatgpt ............................................................................................................................................................ 124
Ai In Onderwijs ................................................................................................................................................ 124
Ai Als Psycholoog ............................................................................................................................................ 125
Technologie In Onderwijs ................................................................................................................................ 127

LES 10: HOOGBEGAAFDHEID

Prevalentie .......................................................................................................................................................... 128
Onder- Of Overschatting? (On)Gezien Onderzoek .......................................................................................... 129
CHC Model .......................................................................................................................................................... 129
Definitie ............................................................................................................................................................... 130


7

, Wat Is Hoogbegaafdheid? ............................................................................................................................... 130
Subtypes .......................................................................................................................................................... 131
Dubbel Bijzonder ............................................................................................................................................. 132
Modellen ............................................................................................................................................................. 133
Omgevingsfactoren (Mönks & Mason, 2000) ................................................................................................. 133
Multifactorenmodel (Heller, 2005) ................................................................................................................. 134
Delphi-Model (Kooijman-Van Thiel, 2008) ...................................................................................................... 135
Groeimodel (Kieboom & Venderickx, 2017) ................................................................................................... 136
Risico Of Sterkte .................................................................................................................................................. 136
Veerkrachtbenadering .................................................................................................................................... 136
Risico Benadering ............................................................................................................................................ 136
Hb Op Meerdere Domeinen ................................................................................................................................ 137
Sociaal-Emotionele Ontwikkeling.................................................................................................................... 137
Gedrag ............................................................................................................................................................. 137
Opvoeding ....................................................................................................................................................... 137
School .............................................................................................................................................................. 138
Typisch Beeld ...................................................................................................................................................... 138
Hoogbegaafdheid Herkennen ............................................................................................................................. 139
Omgeving ............................................................................................................................................................ 140
Tips ...................................................................................................................................................................... 141
Voor Ouders .................................................................................................................................................... 141
Voor De School ................................................................................................................................................ 141
Praktijk ................................................................................................................................................................ 142
In Het Vlaamse Onderwijs ............................................................................................................................... 142
Ongelijke Kansen ............................................................................................................................................. 143

LES 11: EDUCATIONAL TRACKING

Tracking ............................................................................................................................................................... 145
Situatie In Vlaanderen ......................................................................................................................................... 145
2013 ................................................................................................................................................................ 145
Daarom: Onderwijshervoring .......................................................................................................................... 146
Invloed Early Tracking ......................................................................................................................................... 148
Specialisatie Effect .......................................................................................................................................... 148
Schoolse Prestatie Tussen Tracks ................................................................................................................ 148
Misallocatie Effect ........................................................................................................................................... 149
Tracking Voor Nieuwkomers ....................................................................................................................... 149
Cijfers .......................................................................................................................................................... 150


8

, Misallocatie Effect ....................................................................................................................................... 151
Peer- En Omgevingseffecten ........................................................................................................................... 151
Differentiation-Polarization Theory (Sociaal) .............................................................................................. 151
Trade Off ............................................................................................................................................................. 153
Difference In Difference .............................................................................................................................. 154
Tracking Effects Later In Het Leven ..................................................................................................................... 155
The Effect Of Early Tracking On Participation In Higher Education (Van Elk, Van Der Steeg, & Webbink, 2015)
........................................................................................................................................................................ 155
Arbeidsmarkt Situatie Tussen Tracks .............................................................................................................. 155
Jongeren Aan Het Woord .................................................................................................................................... 156
Onderzoek Vlaamse Jeugdraad 2019 .............................................................................................................. 156
Toekomst ............................................................................................................................................................ 157

INFO EXAMEN

Voorbeeld Examenvragen ................................................................................................................................... 158
Praktisch .......................................................................................................................................................... 158
Algemeen ........................................................................................................................................................ 158
Vragen ............................................................................................................................................................. 159
Antwoorden .................................................................................................................................................... 162




9

, LES 1: INLEIDING
LEERSTOORNISSEN >< LEERPROBLEMEN

STOORNISSEN
1. Neurologische of psychische aandoening die ‘normale’ ontwikkeling verstoort
1.2. Breed begrip: continuüm van subjectieve impact
1.3. Treedt vroeg in kindertijd op
1.4. Voorbeelden
1.5. Autisme (ASS)
1.6. ADHD
1.7. Leerstoornissen
1.8. …


2. Term neurodiversiteit in opmars als verzamelterm
2.2. Loskomen van strikte labels/diagnoses


3. Specificiteit in verminderde mogelijkheden
4. Specificiteit paradox: quid comorbiditeit
5. ‘Stoornis’ → specifieke criteria opgesteld (Zie oa DSM-V(5))


DSM-V CRITERIA




Dyslexie




Dyscalculie




10

Document information

Study
Uploaded on
May 24, 2025
Number of pages
165
Written in
2024/2025
Type
Summary
$13.22
Purchased by 26 students

Wrong document? Swap it for free Within 14 days of purchase and before downloading, you can choose a different document. You can simply spend the amount again.
Written by students who passed
Immediately available after payment
Read online or as PDF

Seller avatar
Reputation scores are based on the amount of documents a seller has sold for a fee and the reviews they have received for those documents. There are three levels: Bronze, Silver and Gold. The better the reputation, the more your can rely on the quality of the sellers work.
feepieraert
3.9
(11)
Sold
86
Followers
2
Items
36
Last sold
2 months ago

Reviews from verified buyers

11 months ago

Thank you for your purchase and review! Hopefully, your exam went well or it will go smoothly soon! What else would be an added value for you to give 5 stars? :)

1 year ago

Thank you for your purchase and review! Hopefully, your exam went well or it will go smoothly soon! What else would be an added value for you to give 5 stars? :)

1 year ago

Thank you for your purchase and review! Hopefully, your exam went well or it will go smoothly soon!

4 months ago

Thank you for your purchase and review! Hopefully, your exam went well or it will go smoothly soon! What else would be an added value for you to give 5 stars? :)




Why students choose Stuvia

Created by fellow students, verified by reviews

Quality you can trust: written by students who passed their tests and reviewed by others who've used these notes.

Didn't get what you expected? Choose another document

No worries! You can instantly pick a different document that better fits what you're looking for.

Pay as you like, start learning right away

No subscription, no commitments. Pay the way you're used to via credit card and download your PDF document instantly.

Student with book image

“Bought, downloaded, and aced it. It really can be that simple.”

Alisha Student

Working on your references?

Create accurate citations in APA, MLA and Harvard with our free citation generator.

Working on your references?

Frequently asked questions