samenvatting TAB 4.4 oncologie en levenseinde

TAB 4.4 ONCOLOGIE EN
LEVENSEINDE
1. BASISONCOLOGIE EN BEHANDELINGSMODALITEITEN (PRENEN)  8
VRAGEN
 Meest voorkomende tumoren bij de man  prostaat
 Meest voorkomende tumoren bij een vrouw  borst
 Kankermortaliteit in België een van de laagste van Europa  mortaliteit zakt
omdat de zorg beter wordt
 Kwaadaardige tumor  benigne tumor  kan uitzaaien naar andere delen
 Meestal niet mogelijk om exacte oorzaak te definiëren
o 90% omgevingsfactoren (roken, voeding, obesitas)
o 10% genetisch
 Meest dodelijke kanker = pancreas
 Weinig groenten en fruit geassocieerd met dikkedarmkanker
 Tumor gebruikt suiker om te groeien probleem  lichaam maakt zelf suiker aan,
het heeft geen zin om plots geen suikers te gaan eten dit helpt enkel tegen
obesitas
o Het is nooit aangetoond dat een suikervrije of -arm dieet heilzaam is voor
kankerpatiënten
 Infecties en kanker
o Humaan Papilloma virus (HPV)
 Oncovirus
 Virus wordt vooral tijdens seksueel contact overgedragen
 Ideaal gevaccineerd voor de eerste seksuele betrekking
 Straling en kanker
o UV straling (zon) is veel schadelijker dan ioniserende stralen
 TNM Classificatie
o T = tumorgrootte
o N = node, aantal/plaats van de lymfeklieruitzaaiingen
o M = metastasen
o  ctnm = op ct gezien
o Ptnm = door pathologie gezien met een stuk weefsel
 Terminologie
o 1e lijn  de eerste chemo dat je geeft als deze niet meer werkt kom je aan
de 2de lijn enz voort
o Adjuvant = na operatie krijg je nog een nabehandeling chemo je geeft dat
preventief
o Neoadjuvant = je geeft eerst chemo en daarna pas een operatie
o Remissie = de ziekte is niet teruggekomen
o Recidief = de ziekte is terug gekomen
o Progressief = de tumor groeit / de therapie werkt niet
 Alarmsymptomen
o Hou rekening met
 Leeftijd + incidentie in functie van leeftijd
 Beroep
 Gewoontes (roken, alcohol)
 Risicofactoren




1

,  Beroep  blootstelling met de zon of met sommige chemicaliën,
zittend beroep
o Vrouwen zijn vaak stille drinkers  verbergen het sneller  meer
schaamte- en schuldgevoelens
o Definitie alcoholverslaving
 Herhaaldelijk en ongepast gebruik
 Met als gevolg probleem in sociaal, professioneel, psychisch of
lichamelijk functioneren
o Hemoptysis = als je bloed ophoest
o Hematurie
o Rectaal bloedverlies
o Dysfagie = moeilijkheden bij het slikken
o Anorexie/ vermagering  vermageren zonder oorzaak of reden

1.1 SYSTEMISCHE THERAPIE IN ONCOLOGIE

 2 soorten therapieën

Chemotherapie Gerichte therapie
Doodt snel delende cellen Richt zich op specifieke moleculaire
doelwitten
Veel bijwerkingen Minder schadelijk voor gezonde cellen
Algemeen, minder selectief Meer effectief bij bepaalde tumoren
 Klassen chemotherapie
o Alkylating agents: DNA beschadigen via bindingen
 Platinum: Cisplatin, Carboplatin, Oxaliplatin, satraplatin
 Belangrijke toxiciteit bij cisplatin
 Nierfunctie insufficiëntie
 Neurotoxiciteit
 Ototoxicity  oor/gehoor
o Antimetabolieten: imiteren DNA-bouwstenen  blokkeren DNA/RNA
synthese
o Plantakaloïden: blokkeren microtubuli (celdeling)
o Topoisomerase-inhibitoren: Remmen DNA- topologie enzyme
 Pre medicatie met cortisone voor texane
o Cytotoxische antibiotica  cardiotoxiciteit!!!
 Anthracyclines
 Doxorubicin
 Daunorubicin
 Epirubicin
  zeker al je een tumor aan je hart hebt daar wordt je ook
bestraald dat is al belastend voor het hart en dan deze chemo is
het nog belastbaarder!!!
 Gerichte therapieën
o Gericht op moleculaire mechanismen van kanker
o Bekende doelwitten
 HER2 (borstkanker)
 EGFR (darmkanker)
 KIT/PDGFRA (gist)
 Gastro-intestinale stromale tumoren (GIST)
o Kit-mutatie (80%) of PDGFRA-mutatie




2

, o Behandeling: Imatinib (Glivec)  tyrosinekinaseremmer
 Blokkeert KIT (eiwit)
 Zorgt voor tumorrespons en langere overleving
o Gist tumoren hebben kit eiwit mutaties / tumor wordt gedreven door die
kit
o Fusie  stuk van een andere gen gebruiken als motor van een andere
cel
 Angiogeneseremming (bloedvatgroei blokkeren)
o Tumoren hebben eigen bloedvoorziening nodig
o Te veel bloedvaten met kanker dus een deel van de bloedvaten
blokkeren  kankercel krijgt geen voeding meer  kankercel sterft af
o VEGF-remming  minder voeding voor tumor
 EGFR en colorectale kanker
o EGFR = epidermal grootfactor
o Wat zijn de 3 methodes om een receptor te blokkeren
 Ligand blokkeren
 Receptor aan de buitenkant blokkeren
 Receptor aan de binnenkant blokkeren
o Alleen effect bij wildtype KRAS
o Indien er mutatie is bij kras wordt het product niet gegeven, omdat het
dan niet werk
o KRAS-, BRAF-, Pik3CA-mutaties  therapie niet effectief
 Resistentie tegen therapie
o Primaire resistentie: aanwezigheid van KRAS-mutatie
o Secundaire resistentie
 Mutaties in EGFR
 HER2 amplificatie
 Activatie alternatieve route

1.2 BEHANDELINGSMODALITEITEN

 Supportieve therapie chemotherapie geïnduceerd nausea en braken
o Acuut braken (<24u na chemo)  medrol heeft hier geen effect
o Vertraagd braken (>24u na chemo)
 Dit komt door inflammatie/ontstekingsmechanisme in de darmen 
behandeling medrol/ cortison tegen inflammatie
 Vaak bij platinum, cyclofosfamide, antracyclines
o Anticiperend braken (conditionering)
 Als je vaak in het ziekenhuis overgeeft en je ziet het ziekenhuid dus
je hebt al het gevoel dat je moet overgeven
o Pathofysiologie
 Zeer complec, CZS belangrijke rol!
 CPG (central plattern generator): braakcentrum
 Belangrijke neurotransmitters
 Dopamine, serotonine, substance P
 5-HT3 (serotonine)+ dopamine D2: belangrijkst bij acuut braken
 Substance P waarschijnlijk belangrijkste rol bij vertraagd braken
o Risico op chemo-geinduceerd nausea en braken
 Patiënt gerelateerd  vrouw, jonge leeftijd, ethylgebruik in verleden
(drank gebruik zorgt dat je minder braakt omdat het braakcentrum
al kapot is)




3