,CONFLICTHANTERING OP BASISSCHOOL -
ONTWERPGERICHT ONDERZOEK
Student:
Opleidingsvariant: Voltijd Klas:
HaapaboVT4B Gegevens opdrachtgever:
Naam school: Adres:
Postcode: Plaats:
Telefoonnummer contactpersoon:
1
,Inhoud
Samenvatting.......................................................................................................................................10
Hoofdstuk 1 – Inleiding........................................................................................................................12
1.1 Toelichting aanpassing onderzoek door COVID-19....................................................................12
1.2 Aanleiding en situatiebeschrijving.............................................................................................12
1.3 Doel van het onderzoek.............................................................................................................14
1.3.1 Probleembeschrijving.........................................................................................................14
1.4 Onderzoeksvraag.......................................................................................................................14
1.4.1 Hoofdvraag.........................................................................................................................14
1.4.2 Deelvragen..........................................................................................................................14
Hoofdstuk 2 – Onderzoeksmethode....................................................................................................15
2.1 Onderzoek ontwerp...................................................................................................................15
2.1.1 Type onderzoek...................................................................................................................15
2.1.2 De onderzoeksgroep...........................................................................................................15
2.2 De onderzoeksmethode.............................................................................................................15
2.3 Validiteit en betrouwbaarheid van het onderzoek....................................................................19
De probleemstelling.........................................................................................................................21
Binnen groep 5 van basisschool de Capelle staat juf Lisa sinds het begin van het schooljaar voor de
groep. Zij is zelf nog in opleiding, maar heeft de volledige eindverantwoordelijkheid over de groep.
De groep heeft sinds vorig jaar te maken gehad met veel wisselingen. In groep 4 hebben de
leerlingen vier verschillende leerkrachten gehad. Na de zomervakantie zijn de leerlingen gewend
aan juf Lisa die consequent drie dagen in de week voor de groep staat. Ook in groep 5 hebben de
leerlingen, naast juf Lisa, veel wisselingen gehad. Na de kerstvakantie komt er een nieuwe derde
duo leerkracht voor de groep. Juf Lisa merkt dat de kinderen bij elke nieuwe collega telkens
opnieuw de grenzen van de leerkracht opzoeken. De basis van juf Lisa ligt binnen de groep, maar
er is voor de leerlingen geen duidelijke consequente lijn door de vele wisselingen van
leerkrachten.....................................................................................................................................21
.........................................................................................................................................................21
Juf Lisa heeft zelf geen certificaat voor Kanjertraining waardoor zij officieel geen les mag geven
vanuit de sociaal-emotionele methode die gebruikt wordt op de school. Door de vele wisselingen
binnen de groep hebben de kinderen niet consequent les gehad uit een sociaal-emotionele
methode. Sociaal-emotionele lessen worden vooral inconsequent gegeven op eigen invulling van
de leerkracht....................................................................................................................................21
In groep 5 is een onderzoek afgenomen met de vragenlijst vanuit Hart & Ziel. Hart & Ziel is een
methode om de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen te bevorderen vanuit de GGD van
Amsterdam. Het brengt het algemeen welbevinden en de sociale veiligheid van leerlingen in kaart.
Met Hart & Ziel worden sociaal-emotionele problemen op tijd gesignaleerd en kunnen kinderen
passend begeleid en geholpen worden [ CITATION Har \l 1043 ]. De leerlingen hebben deze
vragenlijst zelfstandig op de laptops ingevuld. Dit gebeurde in toets opstand in stilte waarbij de
leerkracht rondes liep om te helpen................................................................................................21
2
,Uit dit onderzoek onderdeel algemeen welbevinden in groep 5 is een advies afgegeven dat het
pedagogisch klimaat binnen de groep versterkt moet worden. Uit het onderdeel rapport sociale
veiligheid scoort 61,1% van de leerlingen verhoogd op de conflictschaal. Deze leerlingen ervaren
conflicten in de klas zoals, ruzie, pesten, schelden en gemeen doen..............................................21
De groepsleerkrachten kunnen zich vinden in de resultaten van het onderzoek en de conflicten die
er spelen binnen de klas. Leerlingen komen vaak naar de leerkracht toe om te spreken over
conflicten die er spelen gedurende de hele dag. De conflicten in groep 5 worden opgelost op
individueel initiatief van de leerkracht en kosten hierdoor veel essentiële lestijd en kunnen in
enkele gevallen ook niet worden opgelost. Tijdens het uitspreken van conflicten is duidelijk dat
leerlingen zich deze vaardigheid nog niet hebben eigen gemaakt. De leerlingen laten elkaar niet
uitpraten, willen weglopen of spreken niet de waarheid. Ook hebben de leerlingen zich nog niet
eigen gemaakt om hun excuses aan te bieden na een conflict. Dit vinden ze op aansporen van de
leerkracht vaak nog moeilijk. De hoofdvraag van dit onderzoek is daarom: ‘Hoe kunnen conflicten
binnen groep 5 van basisschool De Capelle beter worden gehanteerd door de
groepsleerkrachten?’.......................................................................................................................22
Deze hoofdvraag word binnen een ontwerpcyclus verder uitgewerkt:...........................................22
.........................................................................................................................................................22
Het vooronderzoek:.........................................................................................................................22
Literatuuronderzoek:.......................................................................................................................22
Wat betekent het concept conflicthantering?.................................................................................22
Op welke manier kunnen leerkrachten voldoen aan conflicthantering?.........................................22
Contextanalyse:...............................................................................................................................22
Hoe wordt er op dit moment gehandeld tijdens conflicten door de leerkrachten in de groep?......22
Met welke randvoorwaarden moet rekening gehouden worden?..................................................22
Behoefteanalyse:.............................................................................................................................22
Wat zijn de wensen en behoeften van de leerkrachten van groep 5 voor het hanteren van
conflicten?.......................................................................................................................................22
Good-practice:.................................................................................................................................22
Hoe hanteert een ervaren leerkracht met een licentie voor Kanjertraining de conflicten op
basisschool de Capelle?...................................................................................................................22
De ontwerpfase:..............................................................................................................................22
Welke kenmerken heeft een eerste aanpak voor het hanteren van conflicten binnen groep 5 van
basisschool de Capelle?...................................................................................................................23
Evaluatiefase:...................................................................................................................................23
Hoe bruikbaar is het ontwerp in de praktijk?..................................................................................23
Welke kenmerken heeft het definitieve ontwerp?..........................................................................23
Hoofdstuk 2 – Onderzoeksmethode................................................................................................24
Het literatuuronderzoek:.................................................................................................................24
De onderzoeksvraag:.......................................................................................................................24
Wat betekent het concept conflicthantering?.................................................................................24
3
,De onderzoeksgroep:.......................................................................................................................24
De onderzoeksinstrumenten:..........................................................................................................24
Een literatuuronderzoek..................................................................................................................24
Wijze van analyseren:......................................................................................................................24
De kwaliteitscriterium:....................................................................................................................24
De onderzoeksvraag:.......................................................................................................................25
Op welke manier kunnen leerkrachten voldoen aan conflicthantering?.........................................25
De onderzoeksgroep:.......................................................................................................................25
De onderzoeksinstrumenten:..........................................................................................................25
Een literatuuronderzoek..................................................................................................................25
Wijze van analyseren:......................................................................................................................25
De kwaliteitscriterium:....................................................................................................................25
De contextanalyse:..........................................................................................................................26
De onderzoeksvraag:.......................................................................................................................26
Hoe wordt er op dit moment gehandeld tijdens conflicten door de leerkrachten in de groep?......26
De onderzoeksgroep:.......................................................................................................................26
De groepsleerkrachten van groep 5.................................................................................................26
De onderzoeksinstrumenten:..........................................................................................................26
Observatie a.d.h.v. een ABC-schema...............................................................................................26
Gestructureerd interview................................................................................................................26
Wijze van analyseren:......................................................................................................................26
Uit het ABC-schema wordt opgemaakt hoe de groepsleerkrachten de conflicten oplossen. Het
interview geeft hier mogelijk nog aanvulling op, op persoonlijke ervaring.....................................26
De kwaliteitscriterium:....................................................................................................................26
De onderzoeksvraag:.......................................................................................................................27
Met welke randvoorwaarden moet rekening gehouden worden?..................................................27
De onderzoeksgroep:.......................................................................................................................27
De onderzoeksinstrumenten:..........................................................................................................27
.........................................................................................................................................................27
Wijze van analyseren:......................................................................................................................27
De kwaliteitscriterium:....................................................................................................................27
Behoefteanalyse:.............................................................................................................................28
De onderzoeksvraag:.......................................................................................................................28
Wat zijn de wensen en behoeften van de leerkrachten van groep 5 voor het hanteren van
conflicten?.......................................................................................................................................28
De onderzoeksgroep:.......................................................................................................................28
4
,De groepsleerkrachten van groep 5.................................................................................................28
De onderzoeksinstrumenten:..........................................................................................................28
Interview..........................................................................................................................................28
Wijze van analyseren:......................................................................................................................28
Het interview wordt geanalyseerd en ondergebracht in een schema.............................................28
De kwaliteitscriterium:....................................................................................................................28
Good-practice:.................................................................................................................................29
De onderzoeksvraag:.......................................................................................................................29
Hoe hanteert een ervaren leerkracht met een licentie voor Kanjertraining de conflicten op
basisschool de Capelle?...................................................................................................................29
De onderzoeksgroep:.......................................................................................................................29
De gymdocent..................................................................................................................................29
De onderzoeksinstrumenten:..........................................................................................................29
Observatie a.d.h.v. een ABC-schema...............................................................................................29
Wijze van analyseren:......................................................................................................................29
Uit de observatie wordt duidelijk hoe een ervaren leerkracht met een licentie voor Kanjertraining
conflicten tussen leerlingen oplost..................................................................................................29
De kwaliteitscriterium:....................................................................................................................29
De ontwerpfase:..............................................................................................................................30
De onderzoeksvraag:.......................................................................................................................30
Welke kenmerken heeft een eerste aanpak voor het hanteren van conflicten binnen groep 5 van
basisschool de Capelle?...................................................................................................................30
De onderzoeksgroep:.......................................................................................................................30
De gymdocent..................................................................................................................................30
De onderzoeksinstrumenten:..........................................................................................................30
Observatielijst..................................................................................................................................30
Wijze van analyseren:......................................................................................................................30
Uit de observatie wordt duidelijk hoe een ervaren leerkracht met een licentie voor Kanjertraining
conflicten tussen leerlingen oplost..................................................................................................30
De kwaliteitscriterium:....................................................................................................................30
De evaluatiefase:.............................................................................................................................31
De onderzoeksvraag:.......................................................................................................................31
Hoe bruikbaar is het ontwerp in de praktijk?..................................................................................31
De onderzoeksgroep:.......................................................................................................................31
De onderzoeksinstrumenten:..........................................................................................................31
.........................................................................................................................................................31
Wijze van analyseren:......................................................................................................................31
5
, De kwaliteitscriterium:....................................................................................................................31
De onderzoeksvraag:.......................................................................................................................31
Welke kenmerken heeft het definitieve ontwerp?..........................................................................31
De onderzoeksgroep:.......................................................................................................................31
De onderzoeksinstrumenten:..........................................................................................................31
.........................................................................................................................................................31
Wijze van analyseren:......................................................................................................................31
De kwaliteitscriterium:....................................................................................................................31
2.1 Aanpak en fasering....................................................................................................................32
Februari...........................................................................................................................................32
Maart...............................................................................................................................................32
April.................................................................................................................................................32
Mei...................................................................................................................................................32
Onderzoeksplan...............................................................................................................................32
X.......................................................................................................................................................32
Vooronderzoek................................................................................................................................32
Theoretisch kader............................................................................................................................32
Contextanalyse................................................................................................................................32
Behoefteanalyse..............................................................................................................................32
Good-practice..................................................................................................................................32
X.......................................................................................................................................................32
Eerste ontwerp................................................................................................................................32
X.......................................................................................................................................................32
Evaluatie en bijstellen......................................................................................................................32
X.......................................................................................................................................................32
Het definitieve ontwerp...................................................................................................................32
X.......................................................................................................................................................32
Het onderzoek afronden..................................................................................................................32
14 mei..............................................................................................................................................32
Inleveren onderzoek........................................................................................................................32
27 mei..............................................................................................................................................32
Hoofdstuk 3 – Theoretisch kader Vooronderzoek...............................................................................33
3.1 De positieve en de negatieve groep...........................................................................................33
3.1.1 De positieve groep..............................................................................................................33
3.1.2 Rollen in de positieve groep................................................................................................34
3.1.3 De negatieve groep.............................................................................................................34
6
, 3.1.4. Rollen in de negatieve groep..............................................................................................35
3.2 Van een negatieve groep naar een positieve groep...................................................................35
3.2.1 Omgaan met conflicten.......................................................................................................35
3.3 De ernst van het conflict............................................................................................................36
3.3.1 Wat is een conflict?.............................................................................................................36
3.3.2 Soorten conflicten...............................................................................................................37
3.4 De sociaal-emotionele ontwikkeling van een kind in de middenbouw......................................37
3.4.1 De sociaal-emotionele ontwikkeling...................................................................................37
3.4.2 Vaardigheden om conflicten op te lossen...........................................................................38
3.2 Contextanalyse..........................................................................................................................40
3.3 Behoefteanalyse........................................................................................................................41
3.4 Good-practice............................................................................................................................42
Hoofdstuk 4 – Ontwerp...................................................................................................................43
Hoofdstuk 5 – Evaluatie en bijstelling..............................................................................................44
Hoofdstuk 6 – Het definitieve ontwerp............................................................................................45
Hoofdstuk 7 – Conclusie en discussie..............................................................................................46
Hoofdstuk 8 – Literatuurlijs3.6 Contextanalyse- en behoefteanalyse..............................................47
3.6.1 Contextanalyse vanuit de schoolgids..................................................................................47
3.6.2 Huidige situatie conflicthantering groep 5..........................................................................48
3.6.3 Behoefteanalyse leerkracht groep 5...................................................................................48
3.6.4 Good practice......................................................................................................................49
Hoofdstuk 4 – Ontwerp en eerste evaluatie ontwerp Hoofdstuk 9 – Bijlagen.....................................50
4.1 De ontwerpeisen........................................................................................................................50
4.2 Het eerste ontwerp....................................................................................................................53
4.2.1 Uitleg figuur 1 de incidentmethode....................................................................................53
4.2.3. Uitleg figuur 2 het plan groepsvorming.............................................................................53
4.2.4 De incidentmethode...........................................................................................................54
4.2.5 Planning groepsvorming.........................................................................................................56
4.3 Aanpassing van het ontwerp.....................................................................................................59
4.3.1 De incidentmethode...........................................................................................................60
4.3.2 Plan groepsvorming............................................................................................................62
Hoofdstuk 5 – Evaluatie en tweede ontwerp.......................................................................................65
5.1 Bruikbaarheid van het ontwerp.................................................................................................65
5.1.1 Bruikbaarheid van de incidentmethode..............................................................................65
5.1.2 Bruikbaarheid plan groepsvorming.....................................................................................66
5.2 Evaluatie walktrough.................................................................................................................66
7
, 5.3 Het definitieve ontwerp.........................................................................................................67
5.3.1 De incidentmethode...........................................................................................................68
5.3.2 Plan groepsvorming............................................................................................................70
Hoofdstuk 6 – De conclusie.................................................................................................................75
6.1 Aanbevelingen...........................................................................................................................76
Hoofdstuk 7 – Discussie.......................................................................................................................77
7.1 Evaluatie van de onderzoeksmethode.......................................................................................77
7.2 Evaluatie op rol als onderzoeker................................................................................................77
.........................................................................................................................................................78
.....................................................................................................................................................78
Biografie..............................................................................................................................................79
Bijlagen................................................................................................................................................80
Bijlage 1 – Interviews.......................................................................................................................80
1.1 Interview good practice 1......................................................................................................80
1.2 Interview good practice 2......................................................................................................82
1.3 Interview good practice 3......................................................................................................84
1.4 Interview good practice 4..........................................................................................................86
2.1 Interview context- en behoefteanalyse groep 5........................................................................88
De interviewvragen..........................................................................................................................88
3.1 Interview directrice....................................................................................................................91
De interviewvragen..........................................................................................................................91
Bijlage 2 – Gecodeerde interviews...................................................................................................93
2.1 Interviews good practice........................................................................................................93
2.2 Interview context- en behoefteanalyse groep 5....................................................................97
2.3 Interview directrice..............................................................................................................100
Bijlage 3 – Ingevulde feedbackformulieren....................................................................................102
3.1 Feedbackformulier 1............................................................................................................102
De incidentmethode..................................................................................................................102
Plan groepsvorming...................................................................................................................103
3.2 Feedbackformulier 2............................................................................................................105
De incidentmethode..................................................................................................................105
Plan groepsvorming...................................................................................................................106
3.3 Feedbackformulier 3............................................................................................................107
De incidentmethode..................................................................................................................107
Plan groepsvorming...................................................................................................................108
Bijlage 4 – Vragenlijst Hart & Ziel...................................................................................................109
8
, Bijlage 5 – Korte beschrijving groepsvormende activiteiten..........................................................110
Bijlage 6 – Akkoordverklaring........................................................................................................111
9
ONTWERPGERICHT ONDERZOEK
Student:
Opleidingsvariant: Voltijd Klas:
HaapaboVT4B Gegevens opdrachtgever:
Naam school: Adres:
Postcode: Plaats:
Telefoonnummer contactpersoon:
1
,Inhoud
Samenvatting.......................................................................................................................................10
Hoofdstuk 1 – Inleiding........................................................................................................................12
1.1 Toelichting aanpassing onderzoek door COVID-19....................................................................12
1.2 Aanleiding en situatiebeschrijving.............................................................................................12
1.3 Doel van het onderzoek.............................................................................................................14
1.3.1 Probleembeschrijving.........................................................................................................14
1.4 Onderzoeksvraag.......................................................................................................................14
1.4.1 Hoofdvraag.........................................................................................................................14
1.4.2 Deelvragen..........................................................................................................................14
Hoofdstuk 2 – Onderzoeksmethode....................................................................................................15
2.1 Onderzoek ontwerp...................................................................................................................15
2.1.1 Type onderzoek...................................................................................................................15
2.1.2 De onderzoeksgroep...........................................................................................................15
2.2 De onderzoeksmethode.............................................................................................................15
2.3 Validiteit en betrouwbaarheid van het onderzoek....................................................................19
De probleemstelling.........................................................................................................................21
Binnen groep 5 van basisschool de Capelle staat juf Lisa sinds het begin van het schooljaar voor de
groep. Zij is zelf nog in opleiding, maar heeft de volledige eindverantwoordelijkheid over de groep.
De groep heeft sinds vorig jaar te maken gehad met veel wisselingen. In groep 4 hebben de
leerlingen vier verschillende leerkrachten gehad. Na de zomervakantie zijn de leerlingen gewend
aan juf Lisa die consequent drie dagen in de week voor de groep staat. Ook in groep 5 hebben de
leerlingen, naast juf Lisa, veel wisselingen gehad. Na de kerstvakantie komt er een nieuwe derde
duo leerkracht voor de groep. Juf Lisa merkt dat de kinderen bij elke nieuwe collega telkens
opnieuw de grenzen van de leerkracht opzoeken. De basis van juf Lisa ligt binnen de groep, maar
er is voor de leerlingen geen duidelijke consequente lijn door de vele wisselingen van
leerkrachten.....................................................................................................................................21
.........................................................................................................................................................21
Juf Lisa heeft zelf geen certificaat voor Kanjertraining waardoor zij officieel geen les mag geven
vanuit de sociaal-emotionele methode die gebruikt wordt op de school. Door de vele wisselingen
binnen de groep hebben de kinderen niet consequent les gehad uit een sociaal-emotionele
methode. Sociaal-emotionele lessen worden vooral inconsequent gegeven op eigen invulling van
de leerkracht....................................................................................................................................21
In groep 5 is een onderzoek afgenomen met de vragenlijst vanuit Hart & Ziel. Hart & Ziel is een
methode om de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen te bevorderen vanuit de GGD van
Amsterdam. Het brengt het algemeen welbevinden en de sociale veiligheid van leerlingen in kaart.
Met Hart & Ziel worden sociaal-emotionele problemen op tijd gesignaleerd en kunnen kinderen
passend begeleid en geholpen worden [ CITATION Har \l 1043 ]. De leerlingen hebben deze
vragenlijst zelfstandig op de laptops ingevuld. Dit gebeurde in toets opstand in stilte waarbij de
leerkracht rondes liep om te helpen................................................................................................21
2
,Uit dit onderzoek onderdeel algemeen welbevinden in groep 5 is een advies afgegeven dat het
pedagogisch klimaat binnen de groep versterkt moet worden. Uit het onderdeel rapport sociale
veiligheid scoort 61,1% van de leerlingen verhoogd op de conflictschaal. Deze leerlingen ervaren
conflicten in de klas zoals, ruzie, pesten, schelden en gemeen doen..............................................21
De groepsleerkrachten kunnen zich vinden in de resultaten van het onderzoek en de conflicten die
er spelen binnen de klas. Leerlingen komen vaak naar de leerkracht toe om te spreken over
conflicten die er spelen gedurende de hele dag. De conflicten in groep 5 worden opgelost op
individueel initiatief van de leerkracht en kosten hierdoor veel essentiële lestijd en kunnen in
enkele gevallen ook niet worden opgelost. Tijdens het uitspreken van conflicten is duidelijk dat
leerlingen zich deze vaardigheid nog niet hebben eigen gemaakt. De leerlingen laten elkaar niet
uitpraten, willen weglopen of spreken niet de waarheid. Ook hebben de leerlingen zich nog niet
eigen gemaakt om hun excuses aan te bieden na een conflict. Dit vinden ze op aansporen van de
leerkracht vaak nog moeilijk. De hoofdvraag van dit onderzoek is daarom: ‘Hoe kunnen conflicten
binnen groep 5 van basisschool De Capelle beter worden gehanteerd door de
groepsleerkrachten?’.......................................................................................................................22
Deze hoofdvraag word binnen een ontwerpcyclus verder uitgewerkt:...........................................22
.........................................................................................................................................................22
Het vooronderzoek:.........................................................................................................................22
Literatuuronderzoek:.......................................................................................................................22
Wat betekent het concept conflicthantering?.................................................................................22
Op welke manier kunnen leerkrachten voldoen aan conflicthantering?.........................................22
Contextanalyse:...............................................................................................................................22
Hoe wordt er op dit moment gehandeld tijdens conflicten door de leerkrachten in de groep?......22
Met welke randvoorwaarden moet rekening gehouden worden?..................................................22
Behoefteanalyse:.............................................................................................................................22
Wat zijn de wensen en behoeften van de leerkrachten van groep 5 voor het hanteren van
conflicten?.......................................................................................................................................22
Good-practice:.................................................................................................................................22
Hoe hanteert een ervaren leerkracht met een licentie voor Kanjertraining de conflicten op
basisschool de Capelle?...................................................................................................................22
De ontwerpfase:..............................................................................................................................22
Welke kenmerken heeft een eerste aanpak voor het hanteren van conflicten binnen groep 5 van
basisschool de Capelle?...................................................................................................................23
Evaluatiefase:...................................................................................................................................23
Hoe bruikbaar is het ontwerp in de praktijk?..................................................................................23
Welke kenmerken heeft het definitieve ontwerp?..........................................................................23
Hoofdstuk 2 – Onderzoeksmethode................................................................................................24
Het literatuuronderzoek:.................................................................................................................24
De onderzoeksvraag:.......................................................................................................................24
Wat betekent het concept conflicthantering?.................................................................................24
3
,De onderzoeksgroep:.......................................................................................................................24
De onderzoeksinstrumenten:..........................................................................................................24
Een literatuuronderzoek..................................................................................................................24
Wijze van analyseren:......................................................................................................................24
De kwaliteitscriterium:....................................................................................................................24
De onderzoeksvraag:.......................................................................................................................25
Op welke manier kunnen leerkrachten voldoen aan conflicthantering?.........................................25
De onderzoeksgroep:.......................................................................................................................25
De onderzoeksinstrumenten:..........................................................................................................25
Een literatuuronderzoek..................................................................................................................25
Wijze van analyseren:......................................................................................................................25
De kwaliteitscriterium:....................................................................................................................25
De contextanalyse:..........................................................................................................................26
De onderzoeksvraag:.......................................................................................................................26
Hoe wordt er op dit moment gehandeld tijdens conflicten door de leerkrachten in de groep?......26
De onderzoeksgroep:.......................................................................................................................26
De groepsleerkrachten van groep 5.................................................................................................26
De onderzoeksinstrumenten:..........................................................................................................26
Observatie a.d.h.v. een ABC-schema...............................................................................................26
Gestructureerd interview................................................................................................................26
Wijze van analyseren:......................................................................................................................26
Uit het ABC-schema wordt opgemaakt hoe de groepsleerkrachten de conflicten oplossen. Het
interview geeft hier mogelijk nog aanvulling op, op persoonlijke ervaring.....................................26
De kwaliteitscriterium:....................................................................................................................26
De onderzoeksvraag:.......................................................................................................................27
Met welke randvoorwaarden moet rekening gehouden worden?..................................................27
De onderzoeksgroep:.......................................................................................................................27
De onderzoeksinstrumenten:..........................................................................................................27
.........................................................................................................................................................27
Wijze van analyseren:......................................................................................................................27
De kwaliteitscriterium:....................................................................................................................27
Behoefteanalyse:.............................................................................................................................28
De onderzoeksvraag:.......................................................................................................................28
Wat zijn de wensen en behoeften van de leerkrachten van groep 5 voor het hanteren van
conflicten?.......................................................................................................................................28
De onderzoeksgroep:.......................................................................................................................28
4
,De groepsleerkrachten van groep 5.................................................................................................28
De onderzoeksinstrumenten:..........................................................................................................28
Interview..........................................................................................................................................28
Wijze van analyseren:......................................................................................................................28
Het interview wordt geanalyseerd en ondergebracht in een schema.............................................28
De kwaliteitscriterium:....................................................................................................................28
Good-practice:.................................................................................................................................29
De onderzoeksvraag:.......................................................................................................................29
Hoe hanteert een ervaren leerkracht met een licentie voor Kanjertraining de conflicten op
basisschool de Capelle?...................................................................................................................29
De onderzoeksgroep:.......................................................................................................................29
De gymdocent..................................................................................................................................29
De onderzoeksinstrumenten:..........................................................................................................29
Observatie a.d.h.v. een ABC-schema...............................................................................................29
Wijze van analyseren:......................................................................................................................29
Uit de observatie wordt duidelijk hoe een ervaren leerkracht met een licentie voor Kanjertraining
conflicten tussen leerlingen oplost..................................................................................................29
De kwaliteitscriterium:....................................................................................................................29
De ontwerpfase:..............................................................................................................................30
De onderzoeksvraag:.......................................................................................................................30
Welke kenmerken heeft een eerste aanpak voor het hanteren van conflicten binnen groep 5 van
basisschool de Capelle?...................................................................................................................30
De onderzoeksgroep:.......................................................................................................................30
De gymdocent..................................................................................................................................30
De onderzoeksinstrumenten:..........................................................................................................30
Observatielijst..................................................................................................................................30
Wijze van analyseren:......................................................................................................................30
Uit de observatie wordt duidelijk hoe een ervaren leerkracht met een licentie voor Kanjertraining
conflicten tussen leerlingen oplost..................................................................................................30
De kwaliteitscriterium:....................................................................................................................30
De evaluatiefase:.............................................................................................................................31
De onderzoeksvraag:.......................................................................................................................31
Hoe bruikbaar is het ontwerp in de praktijk?..................................................................................31
De onderzoeksgroep:.......................................................................................................................31
De onderzoeksinstrumenten:..........................................................................................................31
.........................................................................................................................................................31
Wijze van analyseren:......................................................................................................................31
5
, De kwaliteitscriterium:....................................................................................................................31
De onderzoeksvraag:.......................................................................................................................31
Welke kenmerken heeft het definitieve ontwerp?..........................................................................31
De onderzoeksgroep:.......................................................................................................................31
De onderzoeksinstrumenten:..........................................................................................................31
.........................................................................................................................................................31
Wijze van analyseren:......................................................................................................................31
De kwaliteitscriterium:....................................................................................................................31
2.1 Aanpak en fasering....................................................................................................................32
Februari...........................................................................................................................................32
Maart...............................................................................................................................................32
April.................................................................................................................................................32
Mei...................................................................................................................................................32
Onderzoeksplan...............................................................................................................................32
X.......................................................................................................................................................32
Vooronderzoek................................................................................................................................32
Theoretisch kader............................................................................................................................32
Contextanalyse................................................................................................................................32
Behoefteanalyse..............................................................................................................................32
Good-practice..................................................................................................................................32
X.......................................................................................................................................................32
Eerste ontwerp................................................................................................................................32
X.......................................................................................................................................................32
Evaluatie en bijstellen......................................................................................................................32
X.......................................................................................................................................................32
Het definitieve ontwerp...................................................................................................................32
X.......................................................................................................................................................32
Het onderzoek afronden..................................................................................................................32
14 mei..............................................................................................................................................32
Inleveren onderzoek........................................................................................................................32
27 mei..............................................................................................................................................32
Hoofdstuk 3 – Theoretisch kader Vooronderzoek...............................................................................33
3.1 De positieve en de negatieve groep...........................................................................................33
3.1.1 De positieve groep..............................................................................................................33
3.1.2 Rollen in de positieve groep................................................................................................34
3.1.3 De negatieve groep.............................................................................................................34
6
, 3.1.4. Rollen in de negatieve groep..............................................................................................35
3.2 Van een negatieve groep naar een positieve groep...................................................................35
3.2.1 Omgaan met conflicten.......................................................................................................35
3.3 De ernst van het conflict............................................................................................................36
3.3.1 Wat is een conflict?.............................................................................................................36
3.3.2 Soorten conflicten...............................................................................................................37
3.4 De sociaal-emotionele ontwikkeling van een kind in de middenbouw......................................37
3.4.1 De sociaal-emotionele ontwikkeling...................................................................................37
3.4.2 Vaardigheden om conflicten op te lossen...........................................................................38
3.2 Contextanalyse..........................................................................................................................40
3.3 Behoefteanalyse........................................................................................................................41
3.4 Good-practice............................................................................................................................42
Hoofdstuk 4 – Ontwerp...................................................................................................................43
Hoofdstuk 5 – Evaluatie en bijstelling..............................................................................................44
Hoofdstuk 6 – Het definitieve ontwerp............................................................................................45
Hoofdstuk 7 – Conclusie en discussie..............................................................................................46
Hoofdstuk 8 – Literatuurlijs3.6 Contextanalyse- en behoefteanalyse..............................................47
3.6.1 Contextanalyse vanuit de schoolgids..................................................................................47
3.6.2 Huidige situatie conflicthantering groep 5..........................................................................48
3.6.3 Behoefteanalyse leerkracht groep 5...................................................................................48
3.6.4 Good practice......................................................................................................................49
Hoofdstuk 4 – Ontwerp en eerste evaluatie ontwerp Hoofdstuk 9 – Bijlagen.....................................50
4.1 De ontwerpeisen........................................................................................................................50
4.2 Het eerste ontwerp....................................................................................................................53
4.2.1 Uitleg figuur 1 de incidentmethode....................................................................................53
4.2.3. Uitleg figuur 2 het plan groepsvorming.............................................................................53
4.2.4 De incidentmethode...........................................................................................................54
4.2.5 Planning groepsvorming.........................................................................................................56
4.3 Aanpassing van het ontwerp.....................................................................................................59
4.3.1 De incidentmethode...........................................................................................................60
4.3.2 Plan groepsvorming............................................................................................................62
Hoofdstuk 5 – Evaluatie en tweede ontwerp.......................................................................................65
5.1 Bruikbaarheid van het ontwerp.................................................................................................65
5.1.1 Bruikbaarheid van de incidentmethode..............................................................................65
5.1.2 Bruikbaarheid plan groepsvorming.....................................................................................66
5.2 Evaluatie walktrough.................................................................................................................66
7
, 5.3 Het definitieve ontwerp.........................................................................................................67
5.3.1 De incidentmethode...........................................................................................................68
5.3.2 Plan groepsvorming............................................................................................................70
Hoofdstuk 6 – De conclusie.................................................................................................................75
6.1 Aanbevelingen...........................................................................................................................76
Hoofdstuk 7 – Discussie.......................................................................................................................77
7.1 Evaluatie van de onderzoeksmethode.......................................................................................77
7.2 Evaluatie op rol als onderzoeker................................................................................................77
.........................................................................................................................................................78
.....................................................................................................................................................78
Biografie..............................................................................................................................................79
Bijlagen................................................................................................................................................80
Bijlage 1 – Interviews.......................................................................................................................80
1.1 Interview good practice 1......................................................................................................80
1.2 Interview good practice 2......................................................................................................82
1.3 Interview good practice 3......................................................................................................84
1.4 Interview good practice 4..........................................................................................................86
2.1 Interview context- en behoefteanalyse groep 5........................................................................88
De interviewvragen..........................................................................................................................88
3.1 Interview directrice....................................................................................................................91
De interviewvragen..........................................................................................................................91
Bijlage 2 – Gecodeerde interviews...................................................................................................93
2.1 Interviews good practice........................................................................................................93
2.2 Interview context- en behoefteanalyse groep 5....................................................................97
2.3 Interview directrice..............................................................................................................100
Bijlage 3 – Ingevulde feedbackformulieren....................................................................................102
3.1 Feedbackformulier 1............................................................................................................102
De incidentmethode..................................................................................................................102
Plan groepsvorming...................................................................................................................103
3.2 Feedbackformulier 2............................................................................................................105
De incidentmethode..................................................................................................................105
Plan groepsvorming...................................................................................................................106
3.3 Feedbackformulier 3............................................................................................................107
De incidentmethode..................................................................................................................107
Plan groepsvorming...................................................................................................................108
Bijlage 4 – Vragenlijst Hart & Ziel...................................................................................................109
8
, Bijlage 5 – Korte beschrijving groepsvormende activiteiten..........................................................110
Bijlage 6 – Akkoordverklaring........................................................................................................111
9
