LES 1. INLEIDING: DUURZAAMHEID EN POLITIEK
1. Duurzaamheid in vogelvlucht
Stellen rapport ‘our common future
Waar begon het debat?
op’ die duurzame ontwikkeling als
- Midden jaren ‘80 richt VN commissie (WCED) op om 2 problemen te onderzoeken OPL naar voren schoof.
(arm-rijk kloof en ook de milieuproblemen door de snelle ontwikkeling vd wereld).
(ook Brundtlandcommissie genoemd omdat ze werd voorgezeten door Noorse premier Brundland)
Duurzaamheid bekijken we in de 1e les vanuit helikoptervlucht in 3 stappen:
Stap 1: Rechtvaardigheid en ongelijkheid Stap 2: Ecologische grenzen Stap 3: Het specifieke van duurzaamheid
- Illustratie/ visualisering van de - Planetary boundaries (2009) Waar zit de oplossing:
ongelijke verdeling: = figuur die planetaire/ ecoL
grenzen in kaart brengt die
we nt mogen overschrijden.
—> Alles binnen de blauwe
- In contrast met waar de armoede cirkel mogen we gebruiken (= een safe
geconcentreerd zit: operating space)
Complexer bekeken:
- Klimaatgrens was in 2009 nog vrij - Landen met een
beheersbaar; men zag grote problemen in kleine voetafdruk
- Op Europees niveau: stikstof en biodiversiteit. H ook (logisch)
—> Nog altijd 1/5 —> Hoe dit geëvolueerd is: lage HDI.
die in armoede - Uitdagingen vr
leeft. duurzaamheid
1. Kan je landen hun hoge HDI behouden EN
—> Je leeft in armoede als je…(niet cumuL ) voetafdruk verlagen?
1) een inkomen onder het min. Ink hebt. 2. Kan je landen met lage voetafdruk en lage
2) je gezin komt samen per jaar niet aan HDI hun welvaart verhogen op een
meer dan 20% fulltime werk. - Uitstoot CO2 ook sterk geëvolueerd manier die de voetafdruk laag houdt.
3) je gezin min 7 v 13 elementen zoals = 1.5° grens is vb ve 3. Kunnen we beschikbare biocapaciteit
onverw kosten, verwarming, … niet planetary B en is terug optrekken door ecosystemen te
kan permiteren. ondertussen bijna herstellen?
niet meer haalbaar
- Op Belgisch niveau: cf de wetenschap. - Hoe duurzaamheid voorstellen:
= invloedrijkste beeld v DZH
- Grondstoffen die we gebruikt hebben moeten is de donut van K. Raworth.
we best circulair gebruiken & zo lang
mogelijk in omloop houden.
—> Maar circularity gap is redelijk hoog,
maar 7.2% w circulair gebruikt.
—> De onderste 50% verdient samen 21%
van wat er verdient kan w in BE. - Verlies aan biodiversiteit:
—> Hoogste 10% verdient 32%.
—> Naar vermogen zijn verschillen groter - Enkele basisbegrippen van duurzaamheid:
(onderste 8% vh vermogen vs bovenste 1. Draagkracht
2. Ecologische grenzen
52% vh vermogen 3. Sociale rechtvaardigheid
4. Levenskwaliteit
5. Intra- en intergeneRsolidariteit (hier elders,nu & later)
- Hoe de ongelijkheid geëvolueerd is id tijd: 6. Democratie
- Wie moet klimaatprobleem oplossen?
—> veel discussie over omdat je ook
verantwoordelijkheid op verschillende
manieren kan bekijken.
—> Grondstoffen voor hernieuwbare energie
soms moeilijk te bemachtigen zonder
opnieuw oorlog over te voeren zoals
vroeger.
- SDG’s ook opgesteld als combinatie tussen
milieudoelen, sociale doelen, democratie,
mensenrechten, …
Let op! Milieu is niet alleen klimaat. Iets doen
aan klimaat is ook niet alleen co2 reductie.
—> Opletten met tunnelvisie!
,2. Duurzaamheid als politiek vraagstuk 3. Ter illustratie: het debat over het Anthropocene en
Duurzaamheid hoeft niet alleen vanuit ‘technologie’ bekeken planetaire grenzen
w, kan ook vanuit het politieke veld adhv de ‘3 I’s, de A en de Antropoceen = nieuw tijdperk op aarde (na het holoceen) waarin de
C’ invloed van de mens zo groot geworden is dat deze de bepalende
kracht op aarde is geworden (en niet meer louter aardse processen).
- Ideas: Aandacht voor de ideeën/ discoursen strijd rond —> hierbij wordt instabiliteit van het aardsysteem kenmerkend; dit
duurzaamheid (hoe definiëren we het probleem/ de werd zichtbaar door de ‘great acceleration’.
OPL, de verantwoordelijkheid & op welke waarden dit = grote versnelling na WO2 (wereldbevolking, inkomen, …
gebaseerd is). maar gepaard met hoger energiegebruik en druk op milieu.
- Institutions: welke instituties zijn er/ welke regels zijn er
om hier goede afspraken over te maken. Hoe moet je Als we dit met die politieke bril bekijken?
die bijsturen in het tijdperk van het antropoceen bv.
- Interests: welke belangen spelen mee ih debat (who 1. Verschillende discoursen over het antropoceen:
gets what, when and how?). - het A is slecht: we moeten het ecosysteem terug binnen veilige
- Agency: welke actoren kunnen verantwoordelijkheid planetaire grenzen brengen, zodat de omstandigheden van
opnemen/ doen mee ah debat. het holoceen behouden kunnen blijven.
- Change: leidt dit alles tot (systematische en duurzame) - Het A is goed: optimisme dat we met technologie de problemen
verandering of niet? mbt de natuur kunnen oplossen (= ecomodernisme).
—> Hiervoor bekijken we de transitietheorie. - Het onontkoombare A: het is gewoon zo, is niet goed of slecht.
We kunnen ons ook niet afschermen, maar zullen ermee
4. EXTRA LECTUUR L1 moeten leren leven.
2. Verschillende actoren die verantWH moeten nemen?
1) Block T. en Paredis E. (2019), Het politieke karakter van - Gevestigde actoren zoals OVH, bedrijven, INT instellingen
duurzaamheidsvraagstukken. In: Coene J. et al. (red.) die macht hebben?
Armoede en Sociale Uitsluiting, Jaarboek 2019 Acco - Sociale bewegingen die er de zwaarste gevolgen van
dragen en het snelste verandering willen.
Duurzaamheidsuitdagingen: - soort van mix van ‘discourse entrepreneurs’ met experts.
- “Duurzame ontw” heeft geen algemeen aanvaardbare 3. Verschillende regels/ instituties die nodig zijn?
definitie. - INT coördinatie herdenken?
—> Dit kan als problematisch gzn worden, maar als - Nieuwe invulling voor de staat (welvaartsstaat naar
we het nog ‘vloeibare deel’ vd def omarmen, greenstate?)
maakt dit ruimte voor een essentieel politiek debat. - Herdenken van democratie naar bv deliberative democratie
- Herdenken van het innovatiebeleid.
Duurzaamheidsconcept laat toe te discussiëren over
fundamentele MS keuzes: in welke wereld willen we leven? —> Wanneer diverse actoren MS systemen willen veranderen id
Wat betekent goed leven binnen een ecoL veilige en sociaal richting ve duurzame toekomst, verschijnen er bijna altijd
rechtvaardige ruimte? versch discoursen/ interpretaties.
! Altijd rekening houden met: wie beslist wat voor wie, met
3 benaderingen hierin: welk doel, vanuit welke belangen, en wie verliest of wint?
1. Status Quo Benadering: 2. Hervormingsbenaderingen: 3. Transformatieve benaderingen:
- geloven in business as usual; duurzaamheid - Duurzaamheid kan ook bereikt w id huidige - Willen een fundamentele verandering, want de
kan bereikt w id huidige pol structuren en structuren/ groeimodellen, maar is kritischer sociaal-ecologische problematiek is
eco groeimodellen. & grondiger id aanpassingen vh beleid, eco geworteld id huidige structuren/
—> Maar wel met de nodige innovaties, en en pers levensstijl van mensen. groeimodellen.
tech’ oplossingen (technological fix) —> OVH krijgt daar sleutelrol in en moet bv - Gevestigde orde doet er alles aan om de
voor groene jobs zorgen. dominante pos te behouden & zorgen voor
lock-in-mechanismen die
veranderingsprocessen bemoeilijken.
- Zijn kritisch en pleiten voor degrowth.
- Elk v deze bevat bezorgdheden, belangen, aannames en keuzes, maar ook blinde vlekken.
- De laatste jaren hebben we vnl een 1 en 2 benadering gekend (bv Ontwikkelingsdoelstellignen vd VN - zijn een INT succes, maar
boeken onvoldoende winst/ vooruitgang).
—> Vooral door eco groei dat ‘ecologische modernisering’, ‘trickle down Eco’ & de ‘technological fix’ zo populair zijn.
- Maar trickle down gebeurt niet
- Maar meer ongelijkheid id wereld; klimaatrechtvaardigheid is daarom niet alleen co2 reduceren, ook lasten herverdelen.
—> Ecologische verdelingsconflicten: conflicten over gelijkheid en verdeling die opkomen
wanneer duurzaamheidskweses bediscussieerd worden
—> Environmental jusce (klimaatrechtvaardigheid): ruimtelijke distribue van voor- en nadelen als gevolg van het
menselijke leefklimaat. Want vooral het Globale Zuiden ontvangt nadelen van het klimaatprobleem
- InterG Panel on Climate Change (IPCC) ziet de klimaatkwestie als een globaal CO2 verhaal.
—> Ze is niet neutraal (gegroeid in een Bep MS context en vanuit Bep belangen/ bekommernissen, maar wel wetenschappelijk
verdedigbaar (gebouwd op duizenden ww artikelen).
We kunnen de vraag stellen tot wat andere framings kunnen leiden.
- Zou het bv zinvol kunnen zijn om OS te maken tussen survival-emissies
(bv. van een Soedanese moeder die een sobere maaljd klaarmaakt) VS
luxe-emissies (bv. van een vitale Bruggeling die met zijn SUV br bakker rijdt)?
, 2) Dryzek, J. en Pickering, J. (2019), The Politics of the Anthropocene, p. 1-19
- Antropoceen = nieuw tijdperk op aarde (na het holoceen) waarin de invloed van de mens zo groot geworden is dat deze de
bepalende kracht op aarde is geworden (en niet meer louter aardse processen).
—> Begon pas id jaren ‘50 collectieve aandacht te krijgen Kenmerken:
(tijdens wat Steffen de ‘grote versnelling’ (van bv de wereldeco, - Is onontkoombaar en moet over w
water en kunstmestgebruik, motorvoertuigen, …) noemt). onderhandeld.
- Of het nu goed of slecht is; de chronische
—> Het antropoceen vereist een ‘staatsverschuiving’ id manier waarop toestand vd mensheid is nu een constante
we denken over de plaats vd pol eco in relatie tt het aardse systeem aanwezigheid.
(dat een belangrijke rol zal spelen in hoe de gesch zich verder zal ontvouwen). - Het antropoceen omvat het denken over
nieuwe-sociaal-ecologische systemen.
+ De sociale wetenschappen moeten hier ernstig bij betrokken worden:
menselijke sociale processen veroorzaken veranderingen in de parameters.
Slecht antropoceen: Goed antropoceen:
- De woorden 'behoud', 'behoud' en 'herstel', nu - zijn zich bewust vd door de mens veroorzaakte
herkenbaar als Holocene concepten, suggereren milieurampen, maar geloven dat de rampen
allemaal dat er een basiscond e is van kunnen worden afgewend en dat een mooie
omgevingen of natuurlijke systemen die toekomst verzekerd is.
kunnen worden behouden, bewaard of hersteld.
- De retoriek legt de nadruk op hoop, o misme en
- In het Antropoceen is de toestand van het kansen, niet op ern ge waarschuwingen.
systeem echter voortdurend in beweging. We - Ze erkennen ook de noodzaak om te denken in
kunnen ecosystemen niet terugspoelen naar termen van sociale ecologischesystemen, ipv
een staat die onaangetast is door mensen. menselijke systemen en ecologische systemen
afzonderlijk.
LES 2: GESCHIEDENIS EN INTERPRETATIES
1. Inleiding
Kernbegrippen rond duurzaamheid:
—> Levenskwaliteit, op een rechtvaardige manier, binnen In dit vak zullen we dit vooral vanuit een sociaalWW/ politieke bril
ecologische grenzen, op een democratische manier bekijken, dmv discoursen, instituties, belangen, actoren & vooral ook
georganiseerd & rekening houdend met intra en hoe dingen veranderen.
intergenerationele rechtvaardigheid. Want: hoe deze begrippen & hun samenhang
geïnterpreteerd w, is niet politiek neutraal.
Nu gaan we in op de discoursen en actoren rond duurzame ontwikkeling: (Dit zal in L3 bekeken w).
2. De historische achtergrond van duurzame ontwikkeling
Voorgeschiedenis:
- We vertrekken met DO zoals het bekend werd dr het Brundland rapport (centrale ref)
= Er was al even rumoer rond problematiek v ongelijkheid (1) en milieu (2), VN richtte
daarom in 1983 de WCED commissie op o.l.v. Harlem Brundtland (Noorse premier & 1
van de eerste vrouwelijke) die dit moest bekijken:
Kwamen met rapport ‘Our Common Future’:
- Bevatte een belangrijke def van duurzame ontwikkeling (het voorzien id behoeften vd
huidige generatie, zonder het vermogen v toekomstige generaties om dit te doen in Voornaamste zaken waarin er
gevaar te brengen) bijsturing moest komen:
- Legde verbanden/ linken zoals economie-milieu en ontwikkeling-milieu die voorheen - exploitatie van grondstoffen
niet begrepen werden: verband werd voor het eerste gelegd. - investeringen gericht op milieu
- technologie richten op eco-
Maar: Op een manier dat we het huidige industriële ontw model konden behouden efficiëntie.
(mits bijsturingen). Was vooral interessant voor beleidsmakers. - Instituties herorganiseren om
—> Werd later ook 1 vd grootste kritieken op het rapport. problemen beter aan te kunnen
pakken.
Centrale redenering: ontwikkeling is begrensd door stand v tech, sociale organisatie en
absorbatiekracht van de biosfeer.
- Rapport spreekt ook niet over absolute grenzen: verbetering v tech en soc organisatie kan ruimte maken voor een nieuw
tijdperk van groei.
—> Want: een productieverhoging is nodig om ontwikkelingslanden op hetzelfde consumptie niveau te
brengen als industrielanden. Het HDI ih Zuiden moet hoger; dus omdat het Noorden het zuiden kan meetrekken,
moet zij ook groeien. - N moet 3 a 4% groeien (efficiëntie-groei:
dus input materialen moet ook wel dalen)
+ Rapport sprak ook 3blz over klimaat. Er was toen al sprake van 1.5°C, men - Z moet 5 a 6% groeien (vnl via een betere
gaf hernieuwbare energie ook al aan als oplossing. marktwerking, technologietransfer,
kapitaalstromen)
Is geen objective definitie van DO (die is er ook niet), maar een pol constructie, aangepast ad toenmalige pol context. 30j later waren
er weer nieuwe wetenschappelijke concepten (bv planetary boundaries). Er is dus een interpretatiestrijd rond DO, gebaseerd op
selecties van ideeën over de verhouding
s mens-natuur.i p
1. Duurzaamheid in vogelvlucht
Stellen rapport ‘our common future
Waar begon het debat?
op’ die duurzame ontwikkeling als
- Midden jaren ‘80 richt VN commissie (WCED) op om 2 problemen te onderzoeken OPL naar voren schoof.
(arm-rijk kloof en ook de milieuproblemen door de snelle ontwikkeling vd wereld).
(ook Brundtlandcommissie genoemd omdat ze werd voorgezeten door Noorse premier Brundland)
Duurzaamheid bekijken we in de 1e les vanuit helikoptervlucht in 3 stappen:
Stap 1: Rechtvaardigheid en ongelijkheid Stap 2: Ecologische grenzen Stap 3: Het specifieke van duurzaamheid
- Illustratie/ visualisering van de - Planetary boundaries (2009) Waar zit de oplossing:
ongelijke verdeling: = figuur die planetaire/ ecoL
grenzen in kaart brengt die
we nt mogen overschrijden.
—> Alles binnen de blauwe
- In contrast met waar de armoede cirkel mogen we gebruiken (= een safe
geconcentreerd zit: operating space)
Complexer bekeken:
- Klimaatgrens was in 2009 nog vrij - Landen met een
beheersbaar; men zag grote problemen in kleine voetafdruk
- Op Europees niveau: stikstof en biodiversiteit. H ook (logisch)
—> Nog altijd 1/5 —> Hoe dit geëvolueerd is: lage HDI.
die in armoede - Uitdagingen vr
leeft. duurzaamheid
1. Kan je landen hun hoge HDI behouden EN
—> Je leeft in armoede als je…(niet cumuL ) voetafdruk verlagen?
1) een inkomen onder het min. Ink hebt. 2. Kan je landen met lage voetafdruk en lage
2) je gezin komt samen per jaar niet aan HDI hun welvaart verhogen op een
meer dan 20% fulltime werk. - Uitstoot CO2 ook sterk geëvolueerd manier die de voetafdruk laag houdt.
3) je gezin min 7 v 13 elementen zoals = 1.5° grens is vb ve 3. Kunnen we beschikbare biocapaciteit
onverw kosten, verwarming, … niet planetary B en is terug optrekken door ecosystemen te
kan permiteren. ondertussen bijna herstellen?
niet meer haalbaar
- Op Belgisch niveau: cf de wetenschap. - Hoe duurzaamheid voorstellen:
= invloedrijkste beeld v DZH
- Grondstoffen die we gebruikt hebben moeten is de donut van K. Raworth.
we best circulair gebruiken & zo lang
mogelijk in omloop houden.
—> Maar circularity gap is redelijk hoog,
maar 7.2% w circulair gebruikt.
—> De onderste 50% verdient samen 21%
van wat er verdient kan w in BE. - Verlies aan biodiversiteit:
—> Hoogste 10% verdient 32%.
—> Naar vermogen zijn verschillen groter - Enkele basisbegrippen van duurzaamheid:
(onderste 8% vh vermogen vs bovenste 1. Draagkracht
2. Ecologische grenzen
52% vh vermogen 3. Sociale rechtvaardigheid
4. Levenskwaliteit
5. Intra- en intergeneRsolidariteit (hier elders,nu & later)
- Hoe de ongelijkheid geëvolueerd is id tijd: 6. Democratie
- Wie moet klimaatprobleem oplossen?
—> veel discussie over omdat je ook
verantwoordelijkheid op verschillende
manieren kan bekijken.
—> Grondstoffen voor hernieuwbare energie
soms moeilijk te bemachtigen zonder
opnieuw oorlog over te voeren zoals
vroeger.
- SDG’s ook opgesteld als combinatie tussen
milieudoelen, sociale doelen, democratie,
mensenrechten, …
Let op! Milieu is niet alleen klimaat. Iets doen
aan klimaat is ook niet alleen co2 reductie.
—> Opletten met tunnelvisie!
,2. Duurzaamheid als politiek vraagstuk 3. Ter illustratie: het debat over het Anthropocene en
Duurzaamheid hoeft niet alleen vanuit ‘technologie’ bekeken planetaire grenzen
w, kan ook vanuit het politieke veld adhv de ‘3 I’s, de A en de Antropoceen = nieuw tijdperk op aarde (na het holoceen) waarin de
C’ invloed van de mens zo groot geworden is dat deze de bepalende
kracht op aarde is geworden (en niet meer louter aardse processen).
- Ideas: Aandacht voor de ideeën/ discoursen strijd rond —> hierbij wordt instabiliteit van het aardsysteem kenmerkend; dit
duurzaamheid (hoe definiëren we het probleem/ de werd zichtbaar door de ‘great acceleration’.
OPL, de verantwoordelijkheid & op welke waarden dit = grote versnelling na WO2 (wereldbevolking, inkomen, …
gebaseerd is). maar gepaard met hoger energiegebruik en druk op milieu.
- Institutions: welke instituties zijn er/ welke regels zijn er
om hier goede afspraken over te maken. Hoe moet je Als we dit met die politieke bril bekijken?
die bijsturen in het tijdperk van het antropoceen bv.
- Interests: welke belangen spelen mee ih debat (who 1. Verschillende discoursen over het antropoceen:
gets what, when and how?). - het A is slecht: we moeten het ecosysteem terug binnen veilige
- Agency: welke actoren kunnen verantwoordelijkheid planetaire grenzen brengen, zodat de omstandigheden van
opnemen/ doen mee ah debat. het holoceen behouden kunnen blijven.
- Change: leidt dit alles tot (systematische en duurzame) - Het A is goed: optimisme dat we met technologie de problemen
verandering of niet? mbt de natuur kunnen oplossen (= ecomodernisme).
—> Hiervoor bekijken we de transitietheorie. - Het onontkoombare A: het is gewoon zo, is niet goed of slecht.
We kunnen ons ook niet afschermen, maar zullen ermee
4. EXTRA LECTUUR L1 moeten leren leven.
2. Verschillende actoren die verantWH moeten nemen?
1) Block T. en Paredis E. (2019), Het politieke karakter van - Gevestigde actoren zoals OVH, bedrijven, INT instellingen
duurzaamheidsvraagstukken. In: Coene J. et al. (red.) die macht hebben?
Armoede en Sociale Uitsluiting, Jaarboek 2019 Acco - Sociale bewegingen die er de zwaarste gevolgen van
dragen en het snelste verandering willen.
Duurzaamheidsuitdagingen: - soort van mix van ‘discourse entrepreneurs’ met experts.
- “Duurzame ontw” heeft geen algemeen aanvaardbare 3. Verschillende regels/ instituties die nodig zijn?
definitie. - INT coördinatie herdenken?
—> Dit kan als problematisch gzn worden, maar als - Nieuwe invulling voor de staat (welvaartsstaat naar
we het nog ‘vloeibare deel’ vd def omarmen, greenstate?)
maakt dit ruimte voor een essentieel politiek debat. - Herdenken van democratie naar bv deliberative democratie
- Herdenken van het innovatiebeleid.
Duurzaamheidsconcept laat toe te discussiëren over
fundamentele MS keuzes: in welke wereld willen we leven? —> Wanneer diverse actoren MS systemen willen veranderen id
Wat betekent goed leven binnen een ecoL veilige en sociaal richting ve duurzame toekomst, verschijnen er bijna altijd
rechtvaardige ruimte? versch discoursen/ interpretaties.
! Altijd rekening houden met: wie beslist wat voor wie, met
3 benaderingen hierin: welk doel, vanuit welke belangen, en wie verliest of wint?
1. Status Quo Benadering: 2. Hervormingsbenaderingen: 3. Transformatieve benaderingen:
- geloven in business as usual; duurzaamheid - Duurzaamheid kan ook bereikt w id huidige - Willen een fundamentele verandering, want de
kan bereikt w id huidige pol structuren en structuren/ groeimodellen, maar is kritischer sociaal-ecologische problematiek is
eco groeimodellen. & grondiger id aanpassingen vh beleid, eco geworteld id huidige structuren/
—> Maar wel met de nodige innovaties, en en pers levensstijl van mensen. groeimodellen.
tech’ oplossingen (technological fix) —> OVH krijgt daar sleutelrol in en moet bv - Gevestigde orde doet er alles aan om de
voor groene jobs zorgen. dominante pos te behouden & zorgen voor
lock-in-mechanismen die
veranderingsprocessen bemoeilijken.
- Zijn kritisch en pleiten voor degrowth.
- Elk v deze bevat bezorgdheden, belangen, aannames en keuzes, maar ook blinde vlekken.
- De laatste jaren hebben we vnl een 1 en 2 benadering gekend (bv Ontwikkelingsdoelstellignen vd VN - zijn een INT succes, maar
boeken onvoldoende winst/ vooruitgang).
—> Vooral door eco groei dat ‘ecologische modernisering’, ‘trickle down Eco’ & de ‘technological fix’ zo populair zijn.
- Maar trickle down gebeurt niet
- Maar meer ongelijkheid id wereld; klimaatrechtvaardigheid is daarom niet alleen co2 reduceren, ook lasten herverdelen.
—> Ecologische verdelingsconflicten: conflicten over gelijkheid en verdeling die opkomen
wanneer duurzaamheidskweses bediscussieerd worden
—> Environmental jusce (klimaatrechtvaardigheid): ruimtelijke distribue van voor- en nadelen als gevolg van het
menselijke leefklimaat. Want vooral het Globale Zuiden ontvangt nadelen van het klimaatprobleem
- InterG Panel on Climate Change (IPCC) ziet de klimaatkwestie als een globaal CO2 verhaal.
—> Ze is niet neutraal (gegroeid in een Bep MS context en vanuit Bep belangen/ bekommernissen, maar wel wetenschappelijk
verdedigbaar (gebouwd op duizenden ww artikelen).
We kunnen de vraag stellen tot wat andere framings kunnen leiden.
- Zou het bv zinvol kunnen zijn om OS te maken tussen survival-emissies
(bv. van een Soedanese moeder die een sobere maaljd klaarmaakt) VS
luxe-emissies (bv. van een vitale Bruggeling die met zijn SUV br bakker rijdt)?
, 2) Dryzek, J. en Pickering, J. (2019), The Politics of the Anthropocene, p. 1-19
- Antropoceen = nieuw tijdperk op aarde (na het holoceen) waarin de invloed van de mens zo groot geworden is dat deze de
bepalende kracht op aarde is geworden (en niet meer louter aardse processen).
—> Begon pas id jaren ‘50 collectieve aandacht te krijgen Kenmerken:
(tijdens wat Steffen de ‘grote versnelling’ (van bv de wereldeco, - Is onontkoombaar en moet over w
water en kunstmestgebruik, motorvoertuigen, …) noemt). onderhandeld.
- Of het nu goed of slecht is; de chronische
—> Het antropoceen vereist een ‘staatsverschuiving’ id manier waarop toestand vd mensheid is nu een constante
we denken over de plaats vd pol eco in relatie tt het aardse systeem aanwezigheid.
(dat een belangrijke rol zal spelen in hoe de gesch zich verder zal ontvouwen). - Het antropoceen omvat het denken over
nieuwe-sociaal-ecologische systemen.
+ De sociale wetenschappen moeten hier ernstig bij betrokken worden:
menselijke sociale processen veroorzaken veranderingen in de parameters.
Slecht antropoceen: Goed antropoceen:
- De woorden 'behoud', 'behoud' en 'herstel', nu - zijn zich bewust vd door de mens veroorzaakte
herkenbaar als Holocene concepten, suggereren milieurampen, maar geloven dat de rampen
allemaal dat er een basiscond e is van kunnen worden afgewend en dat een mooie
omgevingen of natuurlijke systemen die toekomst verzekerd is.
kunnen worden behouden, bewaard of hersteld.
- De retoriek legt de nadruk op hoop, o misme en
- In het Antropoceen is de toestand van het kansen, niet op ern ge waarschuwingen.
systeem echter voortdurend in beweging. We - Ze erkennen ook de noodzaak om te denken in
kunnen ecosystemen niet terugspoelen naar termen van sociale ecologischesystemen, ipv
een staat die onaangetast is door mensen. menselijke systemen en ecologische systemen
afzonderlijk.
LES 2: GESCHIEDENIS EN INTERPRETATIES
1. Inleiding
Kernbegrippen rond duurzaamheid:
—> Levenskwaliteit, op een rechtvaardige manier, binnen In dit vak zullen we dit vooral vanuit een sociaalWW/ politieke bril
ecologische grenzen, op een democratische manier bekijken, dmv discoursen, instituties, belangen, actoren & vooral ook
georganiseerd & rekening houdend met intra en hoe dingen veranderen.
intergenerationele rechtvaardigheid. Want: hoe deze begrippen & hun samenhang
geïnterpreteerd w, is niet politiek neutraal.
Nu gaan we in op de discoursen en actoren rond duurzame ontwikkeling: (Dit zal in L3 bekeken w).
2. De historische achtergrond van duurzame ontwikkeling
Voorgeschiedenis:
- We vertrekken met DO zoals het bekend werd dr het Brundland rapport (centrale ref)
= Er was al even rumoer rond problematiek v ongelijkheid (1) en milieu (2), VN richtte
daarom in 1983 de WCED commissie op o.l.v. Harlem Brundtland (Noorse premier & 1
van de eerste vrouwelijke) die dit moest bekijken:
Kwamen met rapport ‘Our Common Future’:
- Bevatte een belangrijke def van duurzame ontwikkeling (het voorzien id behoeften vd
huidige generatie, zonder het vermogen v toekomstige generaties om dit te doen in Voornaamste zaken waarin er
gevaar te brengen) bijsturing moest komen:
- Legde verbanden/ linken zoals economie-milieu en ontwikkeling-milieu die voorheen - exploitatie van grondstoffen
niet begrepen werden: verband werd voor het eerste gelegd. - investeringen gericht op milieu
- technologie richten op eco-
Maar: Op een manier dat we het huidige industriële ontw model konden behouden efficiëntie.
(mits bijsturingen). Was vooral interessant voor beleidsmakers. - Instituties herorganiseren om
—> Werd later ook 1 vd grootste kritieken op het rapport. problemen beter aan te kunnen
pakken.
Centrale redenering: ontwikkeling is begrensd door stand v tech, sociale organisatie en
absorbatiekracht van de biosfeer.
- Rapport spreekt ook niet over absolute grenzen: verbetering v tech en soc organisatie kan ruimte maken voor een nieuw
tijdperk van groei.
—> Want: een productieverhoging is nodig om ontwikkelingslanden op hetzelfde consumptie niveau te
brengen als industrielanden. Het HDI ih Zuiden moet hoger; dus omdat het Noorden het zuiden kan meetrekken,
moet zij ook groeien. - N moet 3 a 4% groeien (efficiëntie-groei:
dus input materialen moet ook wel dalen)
+ Rapport sprak ook 3blz over klimaat. Er was toen al sprake van 1.5°C, men - Z moet 5 a 6% groeien (vnl via een betere
gaf hernieuwbare energie ook al aan als oplossing. marktwerking, technologietransfer,
kapitaalstromen)
Is geen objective definitie van DO (die is er ook niet), maar een pol constructie, aangepast ad toenmalige pol context. 30j later waren
er weer nieuwe wetenschappelijke concepten (bv planetary boundaries). Er is dus een interpretatiestrijd rond DO, gebaseerd op
selecties van ideeën over de verhouding
s mens-natuur.i p
