5 VWO thema 3 Mens en milieu EXAMENTRAINER OEFENVRAGEN
Examentrainer
Vragen
Duurzame landbouw door bodemschimmels
Omdat er in natuurgebieden over het algemeen veel bodemschimmels leven, wordt vaak gedacht
dat de aanwezigheid van schimmels in een akker of in grasland een kenmerk is van duurzame
landbouw. Doordat schimmels mineralen kunnen vasthouden, vindt er mogelijk minder uitspoeling
van meststoffen naar het grondwater plaats. Franciska de Vries, onderzoekster aan de Wageningen
Universiteit, heeft nu voor het eerst aangetoond dat dit inderdaad het geval is.
Door intensieve bemesting van een akker kan er stikstof uitspoelen naar het grondwater. Dit kan
leiden tot eutrofiëring van sloten en plassen, wat soms leidt tot massale vissterfte.
4p 1 Leg uit hoe eutrofiëring kan leiden tot vissterfte in een plas. Geef aan hoe algen, ondergedoken
waterplanten en reducenten daarbij een rol spelen.
De Vries onderzocht in een veldstudie of het verrijken van weilanden met klaver de uitspoeling van
meststoffen tegen kan gaan. Klavers worden wel groenbemesters genoemd, omdat deze planten in
symbiose leven met bacteriën die stikstof leveren. Een veld in Oost-Nederland werd verdeeld in
proefstroken met alleen Engels raaigras (Lolium perenne) en proefstroken met een mengsel van
dit gras met witte klaver (Trifolium repens). Op de stroken werd ofwel niets, ofwel kunstmest met
een per strook verschillend gehalte aan stikstof over het oppervlak uitgestrooid.
Na 50 mm regenval werd de hoeveelheid stikstof in het uitgespoelde water bepaald. Daarvoor
waren opvangbekers 30 cm onder het oppervlak ingegraven. Ook werd van elke proefstrook de
totale productie bepaald door na een bepaalde tijd de begroeiing te maaien en te wegen.
De resultaten van dit onderzoek zijn weergegeven in het diagram en de tabel van afbeelding 1.
Afbeelding 1
1 © Uitgeverij Malmberg
, 5 VWO thema 3 Mens en milieu EXAMENTRAINER OEFENVRAGEN
Een boer die op grond van deze resultaten gaat voor de hoogste productie aan droge stof, is niet
duurzaam bezig.
2p 2 Geef hiervoor twee argumenten, waarbij je gebruikmaakt van de gegevens in afbeelding 1.
Ook als graslanden niet zijn bemest, vindt er uitspoeling van stikstof plaats (zie afbeelding 1).
Drie processen zijn:
1 fotochemische stikstoffixatie;
2 nitrificatie;
3 denitrificatie.
2p 3 Van welk of welke van deze processen is de uitgespoelde stikstof mogelijk afkomstig?
A alleen van 1
B alleen van 2
C alleen van 3
D van 1 en 2
E van 1 en 3
F van 2 en 3
De afbraak van organische stoffen verloopt in sommige bodems voornamelijk door bacteriën. In
andere bodems zijn schimmels de belangrijkste reducenten. In natuurlijke graslanden met
extensief beheer worden meestal meer schimmels gevonden, terwijl in intensieve
productiegraslanden juist meer bacteriën aangetroffen worden. De Vries onderzocht of de
biomassa van schimmels in de bodem een indicatie geeft voor de mate van uitspoeling van
stikstof. Om de biomassa van de schimmels te bepalen, werden bodemmonsters van de
proefstroken onder de microscoop bekeken. De lengte van de schimmeldraden hierin werd
gemeten, en omgerekend in schimmelbiomassa per proefstrook.
In afbeelding 2 is het resultaat weergegeven.
Afbeelding 2
2 © Uitgeverij Malmberg
Examentrainer
Vragen
Duurzame landbouw door bodemschimmels
Omdat er in natuurgebieden over het algemeen veel bodemschimmels leven, wordt vaak gedacht
dat de aanwezigheid van schimmels in een akker of in grasland een kenmerk is van duurzame
landbouw. Doordat schimmels mineralen kunnen vasthouden, vindt er mogelijk minder uitspoeling
van meststoffen naar het grondwater plaats. Franciska de Vries, onderzoekster aan de Wageningen
Universiteit, heeft nu voor het eerst aangetoond dat dit inderdaad het geval is.
Door intensieve bemesting van een akker kan er stikstof uitspoelen naar het grondwater. Dit kan
leiden tot eutrofiëring van sloten en plassen, wat soms leidt tot massale vissterfte.
4p 1 Leg uit hoe eutrofiëring kan leiden tot vissterfte in een plas. Geef aan hoe algen, ondergedoken
waterplanten en reducenten daarbij een rol spelen.
De Vries onderzocht in een veldstudie of het verrijken van weilanden met klaver de uitspoeling van
meststoffen tegen kan gaan. Klavers worden wel groenbemesters genoemd, omdat deze planten in
symbiose leven met bacteriën die stikstof leveren. Een veld in Oost-Nederland werd verdeeld in
proefstroken met alleen Engels raaigras (Lolium perenne) en proefstroken met een mengsel van
dit gras met witte klaver (Trifolium repens). Op de stroken werd ofwel niets, ofwel kunstmest met
een per strook verschillend gehalte aan stikstof over het oppervlak uitgestrooid.
Na 50 mm regenval werd de hoeveelheid stikstof in het uitgespoelde water bepaald. Daarvoor
waren opvangbekers 30 cm onder het oppervlak ingegraven. Ook werd van elke proefstrook de
totale productie bepaald door na een bepaalde tijd de begroeiing te maaien en te wegen.
De resultaten van dit onderzoek zijn weergegeven in het diagram en de tabel van afbeelding 1.
Afbeelding 1
1 © Uitgeverij Malmberg
, 5 VWO thema 3 Mens en milieu EXAMENTRAINER OEFENVRAGEN
Een boer die op grond van deze resultaten gaat voor de hoogste productie aan droge stof, is niet
duurzaam bezig.
2p 2 Geef hiervoor twee argumenten, waarbij je gebruikmaakt van de gegevens in afbeelding 1.
Ook als graslanden niet zijn bemest, vindt er uitspoeling van stikstof plaats (zie afbeelding 1).
Drie processen zijn:
1 fotochemische stikstoffixatie;
2 nitrificatie;
3 denitrificatie.
2p 3 Van welk of welke van deze processen is de uitgespoelde stikstof mogelijk afkomstig?
A alleen van 1
B alleen van 2
C alleen van 3
D van 1 en 2
E van 1 en 3
F van 2 en 3
De afbraak van organische stoffen verloopt in sommige bodems voornamelijk door bacteriën. In
andere bodems zijn schimmels de belangrijkste reducenten. In natuurlijke graslanden met
extensief beheer worden meestal meer schimmels gevonden, terwijl in intensieve
productiegraslanden juist meer bacteriën aangetroffen worden. De Vries onderzocht of de
biomassa van schimmels in de bodem een indicatie geeft voor de mate van uitspoeling van
stikstof. Om de biomassa van de schimmels te bepalen, werden bodemmonsters van de
proefstroken onder de microscoop bekeken. De lengte van de schimmeldraden hierin werd
gemeten, en omgerekend in schimmelbiomassa per proefstrook.
In afbeelding 2 is het resultaat weergegeven.
Afbeelding 2
2 © Uitgeverij Malmberg
