Inleiding in de medische filosofie
Hoe is filosofie?
Componenten van filosoferen
- Filosofie:
o “Filein” (begeren) van “sofia” (wijsheid)
o Filosofie als anarchie: vragen die de mens zich stelt zonder meteen antwoord te weten
→ zonder vaste vertrekpunten → ook geen strikte definitie
o Denkkaders aanreiken om de meest fundamentele vraagstrukken over mens en wereld
beter te begrijpen
Methodische twijfel
- Uitgevonden door René Descartes (17de eeuw): twijfel als filosofische methode
- “Basis van filosofie is fundament van wetenschap”
→ twijfelen aan bestaande theorie (zijn we zeker dat onze kennis juist?)
→ doel van twijfel is de waarheid vinden
- Omschrijving methodische twijfel:
o Kritische vragen stellen bij (schijnbare) zekerheden
o Elk element van theorie op geldigheid toetsen en pas dan voor waar aannemen
o Steeds ook eigen standpunt in vraag stellen
- Leren afwegen van principes en standpunten:
o Pro: een probleem collectief oplossen → vermijden van schade aan derden
o Contra: individuele vrijheid is belangrijk → mogelijke nevenePecten
- Rol van twijfel in samenleving: als alles waar is, is alles relatief (relativisme)
Fundamenteel nadenken
- Filosofie vertrekt vanuit verwondering over wereld en onze plaats erin
→ fundamentele vragen: Wat is gezondheid? Hoe kan ik kennis verwerven? Wat is goed handelen?
- Geen vastgelijnd onderzoeksobject, eerder specifieke methode van denken en redeneren
- Heel veel fundamentele vraagstukken vandaag de dag uit de medische wereld
→ want mogelijkheden om op leven in te grijpen nemen sterk toe
Systematisch en logisch redeneren
- Voorwaarden voor systematisch en logisch redeneren:
o Logisch en stap per stap nadenken
o Systematisch een redenering opbouwen
o Zin voor synthese en overzichtelijke analyse
o Aan jezelf hoge eisen stellen: zelfkritiek
- Sommige problemen zijn:
o Onoplosbaar (bv. wat is een goede samenleving?)
o Niet exact (bv. wat is een goed kunstwerk?)
o Nog niet oplosbaar (bv. ontrafelen genetische code van de mens)
Wel nog steeds van belang om ze te blijven analyseren en proberen uit te klaren!!
Aporetisch
- Aporie: een probleem waarin je vast raakt (vertaling Grieks: zonder doorgang)
- Aporetisch denken: absoluut een hardnekkig probleem problemen proberen oplossen of
ontrafelen
, Medische filosofie
“Filosofische bevraging van het belang en de plaats van gezondheid in de samenleving, vroeger en nu”
- Drie grote periodes:
o Oudheid
§ Grieken
§ Romeinen
o Feodaliteit
o Moderne samenleving
De oudheid: de Grieken
- Socrates is het symbool voor iemand die alles in vraag stelt
- Grieks model van samenleving Athene 5de eeuw voor Christus:
o LOGOS: nieuwe manier van denken en in discussie gaan
§ Zoeken naar wetmatigheden (nomoi) in de natuur (phusis)
§ Niet langer aanvaarden van religieuze autoriteit
§ Dankzij logos: discussie over mens en samenleving
o POLIS: nieuwe manier v leven →complexe samenlevingsvormen voor groot aantal mensen
§ Polis: rationele (logos) manier om samen te leven
§ Volk (demos) regeert over zichzelf (kratein) → democratie
!! volk heeft macht en niet meer louter God
§ Samenleving: “te bespreken” kwestie
§ Agora is de plaats van bijeenkomst
- Democratie in Athene was nog geen echte democratie:
o “Demos” was slechts de minderheid:
geen werklieden, vrouwen en slaven
o Eerder een aristocratie:
bestuur van meest geschikten en meest ontwikkelden
Toch wordt het beschouwd als geboorte van de democratie omwille
van kernaspecten:
o Publieke ruimte
o Discussie
o …
Ontstaan van de geneeskunde
- Ontstaan van geneeskunde:
Consultatie was publieke zaak → patiënt overtuigen dat ieders persoonlijke diagnose juist is
- Definitie gezondheid bij de Grieken: een gezond mens is een mens dat “in evenwicht” is
→ geneeskunde is streven naar “evenwicht”
- Filosofie werd gezien als een farmacon voor de ziel
- Onderscheid tussen “zijn” en “zijnde”
o “Zijn”: al wat is
o “Zijde”: iets binnen de totaliteit van wat al is (bv. menselijk wezen, stoel, tafel)
Hoe is filosofie?
Componenten van filosoferen
- Filosofie:
o “Filein” (begeren) van “sofia” (wijsheid)
o Filosofie als anarchie: vragen die de mens zich stelt zonder meteen antwoord te weten
→ zonder vaste vertrekpunten → ook geen strikte definitie
o Denkkaders aanreiken om de meest fundamentele vraagstrukken over mens en wereld
beter te begrijpen
Methodische twijfel
- Uitgevonden door René Descartes (17de eeuw): twijfel als filosofische methode
- “Basis van filosofie is fundament van wetenschap”
→ twijfelen aan bestaande theorie (zijn we zeker dat onze kennis juist?)
→ doel van twijfel is de waarheid vinden
- Omschrijving methodische twijfel:
o Kritische vragen stellen bij (schijnbare) zekerheden
o Elk element van theorie op geldigheid toetsen en pas dan voor waar aannemen
o Steeds ook eigen standpunt in vraag stellen
- Leren afwegen van principes en standpunten:
o Pro: een probleem collectief oplossen → vermijden van schade aan derden
o Contra: individuele vrijheid is belangrijk → mogelijke nevenePecten
- Rol van twijfel in samenleving: als alles waar is, is alles relatief (relativisme)
Fundamenteel nadenken
- Filosofie vertrekt vanuit verwondering over wereld en onze plaats erin
→ fundamentele vragen: Wat is gezondheid? Hoe kan ik kennis verwerven? Wat is goed handelen?
- Geen vastgelijnd onderzoeksobject, eerder specifieke methode van denken en redeneren
- Heel veel fundamentele vraagstukken vandaag de dag uit de medische wereld
→ want mogelijkheden om op leven in te grijpen nemen sterk toe
Systematisch en logisch redeneren
- Voorwaarden voor systematisch en logisch redeneren:
o Logisch en stap per stap nadenken
o Systematisch een redenering opbouwen
o Zin voor synthese en overzichtelijke analyse
o Aan jezelf hoge eisen stellen: zelfkritiek
- Sommige problemen zijn:
o Onoplosbaar (bv. wat is een goede samenleving?)
o Niet exact (bv. wat is een goed kunstwerk?)
o Nog niet oplosbaar (bv. ontrafelen genetische code van de mens)
Wel nog steeds van belang om ze te blijven analyseren en proberen uit te klaren!!
Aporetisch
- Aporie: een probleem waarin je vast raakt (vertaling Grieks: zonder doorgang)
- Aporetisch denken: absoluut een hardnekkig probleem problemen proberen oplossen of
ontrafelen
, Medische filosofie
“Filosofische bevraging van het belang en de plaats van gezondheid in de samenleving, vroeger en nu”
- Drie grote periodes:
o Oudheid
§ Grieken
§ Romeinen
o Feodaliteit
o Moderne samenleving
De oudheid: de Grieken
- Socrates is het symbool voor iemand die alles in vraag stelt
- Grieks model van samenleving Athene 5de eeuw voor Christus:
o LOGOS: nieuwe manier van denken en in discussie gaan
§ Zoeken naar wetmatigheden (nomoi) in de natuur (phusis)
§ Niet langer aanvaarden van religieuze autoriteit
§ Dankzij logos: discussie over mens en samenleving
o POLIS: nieuwe manier v leven →complexe samenlevingsvormen voor groot aantal mensen
§ Polis: rationele (logos) manier om samen te leven
§ Volk (demos) regeert over zichzelf (kratein) → democratie
!! volk heeft macht en niet meer louter God
§ Samenleving: “te bespreken” kwestie
§ Agora is de plaats van bijeenkomst
- Democratie in Athene was nog geen echte democratie:
o “Demos” was slechts de minderheid:
geen werklieden, vrouwen en slaven
o Eerder een aristocratie:
bestuur van meest geschikten en meest ontwikkelden
Toch wordt het beschouwd als geboorte van de democratie omwille
van kernaspecten:
o Publieke ruimte
o Discussie
o …
Ontstaan van de geneeskunde
- Ontstaan van geneeskunde:
Consultatie was publieke zaak → patiënt overtuigen dat ieders persoonlijke diagnose juist is
- Definitie gezondheid bij de Grieken: een gezond mens is een mens dat “in evenwicht” is
→ geneeskunde is streven naar “evenwicht”
- Filosofie werd gezien als een farmacon voor de ziel
- Onderscheid tussen “zijn” en “zijnde”
o “Zijn”: al wat is
o “Zijde”: iets binnen de totaliteit van wat al is (bv. menselijk wezen, stoel, tafel)
