MEDISCHE CRIMINALISTIEK
Les 1: Inleiding
BASISPRINCIPES
Definitie forensische wetenschappen (Forensic Science) = de toepassing van alle wetenschappen die aangewend
kunnen worden bij het achterhalen van de waarheid en gebruikt worden voor gerechtelijke doeleinden
• Proberen aan de hand van bewijzen, te weten te komen wat, waar, hoe, waarmee, waarom
• Terugkijken in de tijd om de waarheid te bekomen
• Waarheid = rekbaar begrip
o Juridische waarheid (wat de hoven en rechtbanken beslissen)
o Wetenschappelijke waarheid (forensische bewijzen)
• Sporen interpreteren + conclusies uit trekken
o Getuigen voor de rechtbank als je meegewerkt hebt aan onderzoek
• Enkel baseren op wetenschap
“If the law has made you a witness, remain a man of science. You have no victim tot avenge, no guilty or innocent
person to convict or save – you must bear testimony within the limits of science” – Dr. P.C.H. Brovardel 19th century
French Medico-Legalist
FORENSISCHE WETENSCHAPPEN VS CRIMINALISTIEK
• Forensische wetenschap: brede term, dat deel van de wetenschap omvat dat gebruikt wordt om een juridische
vraag te beantwoorden
o Algemeen
• Criminalistiek: deel van de forensische wetenschappen
o Geheel van wetenschappelijke disciplines en technieken die sporen bestuderen die tijdens een
gerechtelijk onderzoek aangetroffen worden en nuttig zijn om een misdrijf op te lossen
o = forensisch technisch onderzoek
o Ontwikkelen en aanwenden van natuurwetenschappelijke en technische methoden en technieken om
sporen van misdrijven te analyseren, te interpreteren en te identificeren
o Toepassing van verschillende wetenschappen die vragen beantwoorden m.b.t. bewijsmaterialen in
gerechtelijk onderzoek
▪ Vb. vingerafdrukken, schoenafdrukken, ballistiek, …
o Gebaseerd op fysica, chemie, …
• Wat behoort niet tot medische criminalistiek?
o Forensisch boekhouden
o Forensische psychologie
Hoofddoel forensisch onderzoek
• = reconstrueren van een unieke gebeurtenis door middel van wetenschappelijk sporenonderzoek
• → Geeft antwoorden op vragen: wie? Wat? Waar? Wanneer? Waarmee? Waarom?
• Belang van de waarnemer: Crime Scene Officer als herkenner van relevante sporen (physical science)
Subdomeinen binnen medische criminalistiek
• Medisch (biologisch):
o DNA-analyse o Forensische antropologie
o Bloedsporenpatroonanalyse o Forensische pathologie/geneeskunde
o Forensische odontologie o Forensische toxicologie
• Andere:
o Onderzoek fysische sporen / chemische sporen → niet organische sporen worden behandeld door de
fysische en chemische criminalistiek
o Microsporen
o Verdovende middelen
o Wapens & munitie
o Digitale technologie en biometrie
,HISTORIEK VAN FORENSISCHE WETENSCHAPPEN
Examen: weten wie belangrijk was + wie wat gedaan heeft
• +- 250 n.C.: Erasistratus
o = Griekse arts – grondlegger van pathologische anatomie/ fysiologie
o Autopsies en vivisecties (op criminelen)
o Ontdekte dat hartritme omhoog hing bij liegen
▪ 1ste leugendetector (poligraaf) is hierop gebaseerd
• 3de eeuw n.C.: Yi Yu Ji
o = een manuscript met een collectie misdrijven
▪ Man volgens echtgenote gestorven in brand MAAR geen as in de mond
▪ → experiment met 1 levend en 1 dood varken om de situatie na te bootsen
• Bij dood varken geen as in de mond DUS man werd eerst vermoord en dan in brand
gestopt
▪ → echtgenote bekende
• 44 v.C.: autopsie op Julius Caesar door Antistius
o 23 steekwonden waarvan 1 dodelijk
• 1248: “Washing away of wrongs” – Sung Tzu
o 1ste forensische boek
o Historische forensische casussen beschreven gecombineerd met eigen ervaring
▪ Beschrijving van post mortem onderzoek van lichamen
▪ Beschrijving van verschillende doodsoorzaken (wurging, verdrinking, brand lijken)
▪ Beschrijving van hoe bewijsmateriaal te beschermen tijden onderzoeksproces
ste
o 1 gedocumenteerde entomologische (criminalistische) casus (1235)
▪ Onderzoek o.b.v. insecten
▪ Moord in een Chinees dorp
▪ Alle boeren werden verdacht
▪ Bloed op sikkel van één van de boeren werd aangetrokken door vliegen
• ste
1302: 1 medicolegale autopsie
o Op vraag van magistraat
o Door Bartolomeo da Varignana
• 1595: 1ste samengestelde microscoop
o Met 2 lenzen
o Door Sacharias Jansen
o Voor het bekijken van groeven in partikels en vezels
• 1600: Antonio Benivieni
o “De abditis nonnullis ac mirindis morborum et sanationum causis”
o Voerde autopsies uit naar exacte doodsoorzaak en correlatie met symptomen
• 1632 – 1723: Antoni van Leeuwenhoek
o Microscopen met vergrotingen tot x250
o Grondlegger van de microbiologie
• 1686: Marcello Malpighi
o Studie van het lichaam met behulp van microscoop
o Grondlegger van microscopische anatomie
o Publicatie over vingerafdrukken en handlijnen
• 1784: zaak John Toms (Lancaster, UK)
o 1ste veroordeelde moordenaar o.b.v. ‘matching evidence’
o Papier vanuit pistool in hoofdwonde slachtoffer = papier in broekzak dader
• 1835: Henry Goddard
o 1ste vergelijkend kogelonderzoek
o Vergelijking van wapen en kogel → linken van wapen en slachtoffer
,• 1787-1853: Mathieu Orfila
o “Traité des poisons” (1813)
o Grondlegger van de forensische toxicologie
o Zaak Marie Lafarge (1840)
▪ Werd verdacht van vergiftiging (met arsenicum) van haar man
▪ Opsporen van arsenicum gebeurde via de Marsh test
• → kon arsenicum niet aantonen in lichaam, enkel in voedsel
▪ Getuigenis Orfilia: slecht uitgevoerde Marsh test
• Uiteindelijk slaagde Orfilia erin om arsenicum aan te tonen in het lichaam
• = 1ste toxicologische bewijs in de rechtbank
• 1850-1860: ontwikkeling fotografie
o Verbeteren van opnames van crime scenes
o Beelden van gevangenen en crime scenes
• 1879-1880: Alphonse Bertillon (1853-1914)
o “Bertillon système” = Bertillonage = Anthropometrie
▪ Systeem van verschillende metingen van het lichaam om mensen te identificeren o.b.v. fysieke
verschijningen
o 9 kenmerken (later 11)
▪ lengte ▪ lengte linker voet
▪ lengte hoofd ▪ lengte linker onderarm
▪ breedte hoofd ▪ lengt linker middelvinger
▪ rechter oor ▪ …
o Metingen aangevuld met lichaamskenmerken: kleur ogen, kleur haar, huidskleur, littekens, tatoeages,
…
o + vingerafdrukken ! (1894)
o → classificeerbaarheid
o Foto’s van verdachte (mugshot)
▪ “Le portrait parlé” = systeem van gedetailleerde beschrijving vooral van het gezicht
▪ → zo herkende politie op het terrein persoenen zonder foto of antropometrische gegevens
o Foto’s van crime scene
▪ ! metrische fotografie van lijken → afleiding van reële afmetingen op de foto
o Antropometrie van Bertillon gebaseerd op bevindingen van Adolphe Quetelet (Gent 1796-1874)
▪ Paste als één van de eersten statistische methoden in de sociale wetenschappen toe
▪ “Theorie van de gemiddelde mens”: gekenmerkt door de gemiddelde waarden van alle
gemeten variabelen die aan menselijk gedrag ten grondslag liggen
▪ Kans dat 2 personen dezelfde lengte hebben is 1 op 4
• Hoe meer parameters, hoe kleiner de kans
o Antropometrie werkt tot begin 1900 → begin van vergelijking vingerafdrukken
▪ 1903: Will West case
• Man werd opgenomen in gevangenis – men gaat over tot de 11 metingen +
beschrijvingen
• Diegene die opmeet herkent zijn opmetingen en linkt Will West aan William West
• William West werd eerder al veroordeeld voor moord
• Het waren twee verschillende mensen en toch leken ze sprekend op elkaar
• VANAF DAN: vingerafdrukken vergelijken!
• Hans Gross (1847-1915)
o Oostenrijks jurist en criminoloog
o Grondlegger van crimineel profileren
o 1893: Criminal Investigations, praktisch tekstboek over het gebruik van wetenschap in onderzoek naar
misdrijven
▪ Vb. microscopie, vingerafdrukken, …
, • Dreyfus-affaire:
o Onterechte veroordeling van Alfred Dreyfus (1859-1935)
o Joods-Franse officier
o Beschuldigd van spionage voor Duitsland
▪ Op basis van valse verklaringen en documenten, waarvan handschrift gelinkt werd aan Dreyfus
▪ Handschriftanalyse door Alphonse Bertillon (1894)
o Emile Zola: “J’Accuse…” brief aan Président F. Faure
o 1899: gratie (schuldig, geen straf)
o 1906: vrijspraak
• 1856: William Herschel
o 1ste in Europa die vingerafdrukken ter identificatie (van criminelen) gebruikt
• 1880: Henry Faulds
o Toepassing van vingerafdrukken in sporenonderzoek
• 1822-1911: Francis Galton
o Beschrijving van vaste patronen in vingerafdrukken classificatiesysteem
• 1877-1966: Edmond Locard
o 1ste forensische politie laboratorium ter wereld
o Locard’s Exchange Principle
▪ Crime scene – victim – suspect
▪ Basisprincipe: “Everywhere you go, you take something with you, and you leave something
behind.”
• 1868-1943: Karl Landsteiner
o 1901 ontdekking bloedgroepen
o O.b.v. antigenen en antilichamen kan men de bloedgroepen onderscheiden
• 1887-1954: Leone Lattes
o Ontwikkelde procedures om bloedgroep te bepalen van een opgedroogde bloedvlek
• 1891-1955: Calvin Goddard
o Grondlegger van forensische ballistiek
o Gebruik van vergelijkend microscoop
• 1858-1946: Albert Osborn
o Grondlegger van ‘document examination’
o 1910: “Questioned Documents’
o 1932: Baby Lindbergh case
▪ 2-jarige baby ontvoerd → Baby had genetische afwijkingen
▪ Bruno Hauptmann (timmerman) werd beschuldigd
▪ Brief met vraag naar losgeld → stond vol met fouten + Engels door migrant
• Document examination door Osborn → wees naar Bruno
• 1909: Institut de police scientifique de l’Université des Lausanne door Archibald Reiss
• 1928: Forensic laboratory of the Los Angeles Police Department, California
• 1932: Laboratory of the Federal Bureau of Investigation (FBI)
• 1948: American Academy of Forensic Sciences (AAFS)
• 1953: Crick and Watson
o Molecular structure of Nucleic Acids: a structure for Deoxyribose Nucleic Acid
o 25 april 1953, Nature
Les 1: Inleiding
BASISPRINCIPES
Definitie forensische wetenschappen (Forensic Science) = de toepassing van alle wetenschappen die aangewend
kunnen worden bij het achterhalen van de waarheid en gebruikt worden voor gerechtelijke doeleinden
• Proberen aan de hand van bewijzen, te weten te komen wat, waar, hoe, waarmee, waarom
• Terugkijken in de tijd om de waarheid te bekomen
• Waarheid = rekbaar begrip
o Juridische waarheid (wat de hoven en rechtbanken beslissen)
o Wetenschappelijke waarheid (forensische bewijzen)
• Sporen interpreteren + conclusies uit trekken
o Getuigen voor de rechtbank als je meegewerkt hebt aan onderzoek
• Enkel baseren op wetenschap
“If the law has made you a witness, remain a man of science. You have no victim tot avenge, no guilty or innocent
person to convict or save – you must bear testimony within the limits of science” – Dr. P.C.H. Brovardel 19th century
French Medico-Legalist
FORENSISCHE WETENSCHAPPEN VS CRIMINALISTIEK
• Forensische wetenschap: brede term, dat deel van de wetenschap omvat dat gebruikt wordt om een juridische
vraag te beantwoorden
o Algemeen
• Criminalistiek: deel van de forensische wetenschappen
o Geheel van wetenschappelijke disciplines en technieken die sporen bestuderen die tijdens een
gerechtelijk onderzoek aangetroffen worden en nuttig zijn om een misdrijf op te lossen
o = forensisch technisch onderzoek
o Ontwikkelen en aanwenden van natuurwetenschappelijke en technische methoden en technieken om
sporen van misdrijven te analyseren, te interpreteren en te identificeren
o Toepassing van verschillende wetenschappen die vragen beantwoorden m.b.t. bewijsmaterialen in
gerechtelijk onderzoek
▪ Vb. vingerafdrukken, schoenafdrukken, ballistiek, …
o Gebaseerd op fysica, chemie, …
• Wat behoort niet tot medische criminalistiek?
o Forensisch boekhouden
o Forensische psychologie
Hoofddoel forensisch onderzoek
• = reconstrueren van een unieke gebeurtenis door middel van wetenschappelijk sporenonderzoek
• → Geeft antwoorden op vragen: wie? Wat? Waar? Wanneer? Waarmee? Waarom?
• Belang van de waarnemer: Crime Scene Officer als herkenner van relevante sporen (physical science)
Subdomeinen binnen medische criminalistiek
• Medisch (biologisch):
o DNA-analyse o Forensische antropologie
o Bloedsporenpatroonanalyse o Forensische pathologie/geneeskunde
o Forensische odontologie o Forensische toxicologie
• Andere:
o Onderzoek fysische sporen / chemische sporen → niet organische sporen worden behandeld door de
fysische en chemische criminalistiek
o Microsporen
o Verdovende middelen
o Wapens & munitie
o Digitale technologie en biometrie
,HISTORIEK VAN FORENSISCHE WETENSCHAPPEN
Examen: weten wie belangrijk was + wie wat gedaan heeft
• +- 250 n.C.: Erasistratus
o = Griekse arts – grondlegger van pathologische anatomie/ fysiologie
o Autopsies en vivisecties (op criminelen)
o Ontdekte dat hartritme omhoog hing bij liegen
▪ 1ste leugendetector (poligraaf) is hierop gebaseerd
• 3de eeuw n.C.: Yi Yu Ji
o = een manuscript met een collectie misdrijven
▪ Man volgens echtgenote gestorven in brand MAAR geen as in de mond
▪ → experiment met 1 levend en 1 dood varken om de situatie na te bootsen
• Bij dood varken geen as in de mond DUS man werd eerst vermoord en dan in brand
gestopt
▪ → echtgenote bekende
• 44 v.C.: autopsie op Julius Caesar door Antistius
o 23 steekwonden waarvan 1 dodelijk
• 1248: “Washing away of wrongs” – Sung Tzu
o 1ste forensische boek
o Historische forensische casussen beschreven gecombineerd met eigen ervaring
▪ Beschrijving van post mortem onderzoek van lichamen
▪ Beschrijving van verschillende doodsoorzaken (wurging, verdrinking, brand lijken)
▪ Beschrijving van hoe bewijsmateriaal te beschermen tijden onderzoeksproces
ste
o 1 gedocumenteerde entomologische (criminalistische) casus (1235)
▪ Onderzoek o.b.v. insecten
▪ Moord in een Chinees dorp
▪ Alle boeren werden verdacht
▪ Bloed op sikkel van één van de boeren werd aangetrokken door vliegen
• ste
1302: 1 medicolegale autopsie
o Op vraag van magistraat
o Door Bartolomeo da Varignana
• 1595: 1ste samengestelde microscoop
o Met 2 lenzen
o Door Sacharias Jansen
o Voor het bekijken van groeven in partikels en vezels
• 1600: Antonio Benivieni
o “De abditis nonnullis ac mirindis morborum et sanationum causis”
o Voerde autopsies uit naar exacte doodsoorzaak en correlatie met symptomen
• 1632 – 1723: Antoni van Leeuwenhoek
o Microscopen met vergrotingen tot x250
o Grondlegger van de microbiologie
• 1686: Marcello Malpighi
o Studie van het lichaam met behulp van microscoop
o Grondlegger van microscopische anatomie
o Publicatie over vingerafdrukken en handlijnen
• 1784: zaak John Toms (Lancaster, UK)
o 1ste veroordeelde moordenaar o.b.v. ‘matching evidence’
o Papier vanuit pistool in hoofdwonde slachtoffer = papier in broekzak dader
• 1835: Henry Goddard
o 1ste vergelijkend kogelonderzoek
o Vergelijking van wapen en kogel → linken van wapen en slachtoffer
,• 1787-1853: Mathieu Orfila
o “Traité des poisons” (1813)
o Grondlegger van de forensische toxicologie
o Zaak Marie Lafarge (1840)
▪ Werd verdacht van vergiftiging (met arsenicum) van haar man
▪ Opsporen van arsenicum gebeurde via de Marsh test
• → kon arsenicum niet aantonen in lichaam, enkel in voedsel
▪ Getuigenis Orfilia: slecht uitgevoerde Marsh test
• Uiteindelijk slaagde Orfilia erin om arsenicum aan te tonen in het lichaam
• = 1ste toxicologische bewijs in de rechtbank
• 1850-1860: ontwikkeling fotografie
o Verbeteren van opnames van crime scenes
o Beelden van gevangenen en crime scenes
• 1879-1880: Alphonse Bertillon (1853-1914)
o “Bertillon système” = Bertillonage = Anthropometrie
▪ Systeem van verschillende metingen van het lichaam om mensen te identificeren o.b.v. fysieke
verschijningen
o 9 kenmerken (later 11)
▪ lengte ▪ lengte linker voet
▪ lengte hoofd ▪ lengte linker onderarm
▪ breedte hoofd ▪ lengt linker middelvinger
▪ rechter oor ▪ …
o Metingen aangevuld met lichaamskenmerken: kleur ogen, kleur haar, huidskleur, littekens, tatoeages,
…
o + vingerafdrukken ! (1894)
o → classificeerbaarheid
o Foto’s van verdachte (mugshot)
▪ “Le portrait parlé” = systeem van gedetailleerde beschrijving vooral van het gezicht
▪ → zo herkende politie op het terrein persoenen zonder foto of antropometrische gegevens
o Foto’s van crime scene
▪ ! metrische fotografie van lijken → afleiding van reële afmetingen op de foto
o Antropometrie van Bertillon gebaseerd op bevindingen van Adolphe Quetelet (Gent 1796-1874)
▪ Paste als één van de eersten statistische methoden in de sociale wetenschappen toe
▪ “Theorie van de gemiddelde mens”: gekenmerkt door de gemiddelde waarden van alle
gemeten variabelen die aan menselijk gedrag ten grondslag liggen
▪ Kans dat 2 personen dezelfde lengte hebben is 1 op 4
• Hoe meer parameters, hoe kleiner de kans
o Antropometrie werkt tot begin 1900 → begin van vergelijking vingerafdrukken
▪ 1903: Will West case
• Man werd opgenomen in gevangenis – men gaat over tot de 11 metingen +
beschrijvingen
• Diegene die opmeet herkent zijn opmetingen en linkt Will West aan William West
• William West werd eerder al veroordeeld voor moord
• Het waren twee verschillende mensen en toch leken ze sprekend op elkaar
• VANAF DAN: vingerafdrukken vergelijken!
• Hans Gross (1847-1915)
o Oostenrijks jurist en criminoloog
o Grondlegger van crimineel profileren
o 1893: Criminal Investigations, praktisch tekstboek over het gebruik van wetenschap in onderzoek naar
misdrijven
▪ Vb. microscopie, vingerafdrukken, …
, • Dreyfus-affaire:
o Onterechte veroordeling van Alfred Dreyfus (1859-1935)
o Joods-Franse officier
o Beschuldigd van spionage voor Duitsland
▪ Op basis van valse verklaringen en documenten, waarvan handschrift gelinkt werd aan Dreyfus
▪ Handschriftanalyse door Alphonse Bertillon (1894)
o Emile Zola: “J’Accuse…” brief aan Président F. Faure
o 1899: gratie (schuldig, geen straf)
o 1906: vrijspraak
• 1856: William Herschel
o 1ste in Europa die vingerafdrukken ter identificatie (van criminelen) gebruikt
• 1880: Henry Faulds
o Toepassing van vingerafdrukken in sporenonderzoek
• 1822-1911: Francis Galton
o Beschrijving van vaste patronen in vingerafdrukken classificatiesysteem
• 1877-1966: Edmond Locard
o 1ste forensische politie laboratorium ter wereld
o Locard’s Exchange Principle
▪ Crime scene – victim – suspect
▪ Basisprincipe: “Everywhere you go, you take something with you, and you leave something
behind.”
• 1868-1943: Karl Landsteiner
o 1901 ontdekking bloedgroepen
o O.b.v. antigenen en antilichamen kan men de bloedgroepen onderscheiden
• 1887-1954: Leone Lattes
o Ontwikkelde procedures om bloedgroep te bepalen van een opgedroogde bloedvlek
• 1891-1955: Calvin Goddard
o Grondlegger van forensische ballistiek
o Gebruik van vergelijkend microscoop
• 1858-1946: Albert Osborn
o Grondlegger van ‘document examination’
o 1910: “Questioned Documents’
o 1932: Baby Lindbergh case
▪ 2-jarige baby ontvoerd → Baby had genetische afwijkingen
▪ Bruno Hauptmann (timmerman) werd beschuldigd
▪ Brief met vraag naar losgeld → stond vol met fouten + Engels door migrant
• Document examination door Osborn → wees naar Bruno
• 1909: Institut de police scientifique de l’Université des Lausanne door Archibald Reiss
• 1928: Forensic laboratory of the Los Angeles Police Department, California
• 1932: Laboratory of the Federal Bureau of Investigation (FBI)
• 1948: American Academy of Forensic Sciences (AAFS)
• 1953: Crick and Watson
o Molecular structure of Nucleic Acids: a structure for Deoxyribose Nucleic Acid
o 25 april 1953, Nature
