Samenvatting
Geneesmiddelenleer
Hoofdstuk 1: Samenstelling van
geneesmiddelen
Wat is een geneesmiddel?
Een geneesmiddel herken je aan het VHB-nummer (vergunningsnummer voor
het in de handel
brengen), registratienummer of erkenningsnummer op de verpakking
Samenstelling van geneesmiddelen:
Bronnen van geneesmiddelen
Planten en mineralen (traditionele bron)
alkaloïden (nicotine, cafeïne), gommen, harsen en oliën
Samenvatting Geneesmiddelenleer 1
, Bacteriën en schimmels (antibiotica)
Dieren
bron van hormonen (insuline) en anticoagulantia (heparine)
Laboratoria
Actieve bestanddelen en hulpstoffen
Actieve bestanddelen: zijn de actieve moleculen die zorgen voor het gewenste
therapeutische effect in het lichaam, bijvoorbeeld: pijnstilling, anesthesie,
bloeddrukverlaging,
Hulpstoffen: stoffen die worden toegevoegd aan het geneesmiddel om het tot
een vorm te maken die door de patiënt kan worden opgenomen (bijvoorbeeld
als tablet, siroop of injecteerbare oplossing)
Voorbeelden van hulpstoffen zijn:
– Bindmiddelen: houden een tablet samen;
– Coaters: beschermen een tablet tegen breken, vocht absorberen en te vroege
desintegratie;
– Kleurstoffen: geven kleur en kunnen een product aantrekkelijker maken;
– Smaakstoffen: zorgen voor een gewenste smaak of maskeren een slechte
smaak;
– Desintegratiemiddelen: zetten uit wanneer ze in contact komen met een
vloeistof zodat
tabletten en capsules kunnen oplossen in vloeistof en hun actieve
bestanddelen kunnen
vrijgeven.
– Emulgators: zorgen ervoor dat vetoplosbare en wateroplosbare stoffen
gemengd kunnen
worden;
– Vulstoffen/oplosmiddelen: vergroten het volume;
– Vloeimiddelen: verhinderen dat poeder samenkleeft;
– Bevochtigers: houden vocht vast in een product;
Samenvatting Geneesmiddelenleer 2
, – Bewaarmiddelen: verhinderen degradatie en zorgen zo voor een langere
houdbaarheid;
– Verdikkingsmiddelen: verhogen de viscositeit van een product (Wannamaker
& Lockett
Massey, 2015).
2: Naamgeving van geneesmiddelen
Actief bestanddeel - Merknaam
Metacam is merknaam (met R-etje) - Meloxicam is het actieve bestanddeel
Generische geneesmiddelen:
Na het verlopen van een patent (vaak na 10-20 jaar) mogen andere bedrijven
het geneesmiddel produceren. Deze "generische geneesmiddelen" bevatten
hetzelfde actieve bestanddeel en hebben dezelfde werking als het origineel.
3: Basisprincipes voor het gebruik van
geneesmiddelen
Geneesmiddelen kunnen preventief (ter voorkoming van ziekte, zoals vaccins
en anti-vlooienmiddelen) of curatief (behandeling van zieke dieren) gebruikt
Samenvatting Geneesmiddelenleer 3
, worden. Curatieve behandelingen kunnen:
causaal (oorzaakgericht), —> antibiotica
symptomatisch (symptoombestrijdend) —> bv. hoestremmers
substitutief (tekorten aanvullend) —>insuline, cortisol
Vaak een combinatie van verschillende soorten.
Vanwege risico's zijn de meeste geneesmiddelen alleen op voorschrift
verkrijgbaar. Er zijn drie categorieën:
Vrij verkrijgbare middelen, zonder voorschrift = “over the counter”
(bijvoorbeeld vlooienbanden)
Voorschriftplichtige middelen, en/of enkel toegediend mogen worden
door een dierenarts (bijvoorbeeld antibiotica)
Verdovende middelen en psychotrope stoffen: werken in op het CZS,
moet in gesloten gifkast bewaard worden en extra register. (streng
gereguleerd, bijvoorbeeld anesthetica, narcotica, euthanasie middelen)
4: Farmacodynamie
Farmacodynamie bestudeert de effecten van geneesmiddelen op het lichaam,
inclusief fysiologische veranderingen. Geneesmiddelen kunnen celactiviteit
versterken of onderdrukken door te binden aan receptoren op of in cellen. Deze
binding werkt als een sleutel-slot-mechanisme, waarbij de
geneesmiddelmolecule en receptor ruimtelijk perfect moeten passen voor de
gewenste werking.
Aangrijpingspunten voor geneesmiddelen:
Geneesmiddelen werken voornamelijk op celniveau door interactie met
celorganellen en biochemische processen. Ze binden aan eiwitten om
therapeutische effecten te bereiken, zoals pijnvermindering of
Samenvatting Geneesmiddelenleer 4
Geneesmiddelenleer
Hoofdstuk 1: Samenstelling van
geneesmiddelen
Wat is een geneesmiddel?
Een geneesmiddel herken je aan het VHB-nummer (vergunningsnummer voor
het in de handel
brengen), registratienummer of erkenningsnummer op de verpakking
Samenstelling van geneesmiddelen:
Bronnen van geneesmiddelen
Planten en mineralen (traditionele bron)
alkaloïden (nicotine, cafeïne), gommen, harsen en oliën
Samenvatting Geneesmiddelenleer 1
, Bacteriën en schimmels (antibiotica)
Dieren
bron van hormonen (insuline) en anticoagulantia (heparine)
Laboratoria
Actieve bestanddelen en hulpstoffen
Actieve bestanddelen: zijn de actieve moleculen die zorgen voor het gewenste
therapeutische effect in het lichaam, bijvoorbeeld: pijnstilling, anesthesie,
bloeddrukverlaging,
Hulpstoffen: stoffen die worden toegevoegd aan het geneesmiddel om het tot
een vorm te maken die door de patiënt kan worden opgenomen (bijvoorbeeld
als tablet, siroop of injecteerbare oplossing)
Voorbeelden van hulpstoffen zijn:
– Bindmiddelen: houden een tablet samen;
– Coaters: beschermen een tablet tegen breken, vocht absorberen en te vroege
desintegratie;
– Kleurstoffen: geven kleur en kunnen een product aantrekkelijker maken;
– Smaakstoffen: zorgen voor een gewenste smaak of maskeren een slechte
smaak;
– Desintegratiemiddelen: zetten uit wanneer ze in contact komen met een
vloeistof zodat
tabletten en capsules kunnen oplossen in vloeistof en hun actieve
bestanddelen kunnen
vrijgeven.
– Emulgators: zorgen ervoor dat vetoplosbare en wateroplosbare stoffen
gemengd kunnen
worden;
– Vulstoffen/oplosmiddelen: vergroten het volume;
– Vloeimiddelen: verhinderen dat poeder samenkleeft;
– Bevochtigers: houden vocht vast in een product;
Samenvatting Geneesmiddelenleer 2
, – Bewaarmiddelen: verhinderen degradatie en zorgen zo voor een langere
houdbaarheid;
– Verdikkingsmiddelen: verhogen de viscositeit van een product (Wannamaker
& Lockett
Massey, 2015).
2: Naamgeving van geneesmiddelen
Actief bestanddeel - Merknaam
Metacam is merknaam (met R-etje) - Meloxicam is het actieve bestanddeel
Generische geneesmiddelen:
Na het verlopen van een patent (vaak na 10-20 jaar) mogen andere bedrijven
het geneesmiddel produceren. Deze "generische geneesmiddelen" bevatten
hetzelfde actieve bestanddeel en hebben dezelfde werking als het origineel.
3: Basisprincipes voor het gebruik van
geneesmiddelen
Geneesmiddelen kunnen preventief (ter voorkoming van ziekte, zoals vaccins
en anti-vlooienmiddelen) of curatief (behandeling van zieke dieren) gebruikt
Samenvatting Geneesmiddelenleer 3
, worden. Curatieve behandelingen kunnen:
causaal (oorzaakgericht), —> antibiotica
symptomatisch (symptoombestrijdend) —> bv. hoestremmers
substitutief (tekorten aanvullend) —>insuline, cortisol
Vaak een combinatie van verschillende soorten.
Vanwege risico's zijn de meeste geneesmiddelen alleen op voorschrift
verkrijgbaar. Er zijn drie categorieën:
Vrij verkrijgbare middelen, zonder voorschrift = “over the counter”
(bijvoorbeeld vlooienbanden)
Voorschriftplichtige middelen, en/of enkel toegediend mogen worden
door een dierenarts (bijvoorbeeld antibiotica)
Verdovende middelen en psychotrope stoffen: werken in op het CZS,
moet in gesloten gifkast bewaard worden en extra register. (streng
gereguleerd, bijvoorbeeld anesthetica, narcotica, euthanasie middelen)
4: Farmacodynamie
Farmacodynamie bestudeert de effecten van geneesmiddelen op het lichaam,
inclusief fysiologische veranderingen. Geneesmiddelen kunnen celactiviteit
versterken of onderdrukken door te binden aan receptoren op of in cellen. Deze
binding werkt als een sleutel-slot-mechanisme, waarbij de
geneesmiddelmolecule en receptor ruimtelijk perfect moeten passen voor de
gewenste werking.
Aangrijpingspunten voor geneesmiddelen:
Geneesmiddelen werken voornamelijk op celniveau door interactie met
celorganellen en biochemische processen. Ze binden aan eiwitten om
therapeutische effecten te bereiken, zoals pijnvermindering of
Samenvatting Geneesmiddelenleer 4
