Examen GetFit2Sport
Belang van blessurepreventie:
Algemeen: sport -> heel wat positieve effecten, in eerste instantie moet
sport gezien worden als middel om gezondheid te verbeteren
Positieve effecten: verbetert slaap, versterkt immuniteit, verbetert
vruchtbaarheid…..
Negatieve effecten: te weinig net zoals te veel bewegen brengt heel wat
risico’s voor gezondheid. Overdrijving of onvoorzichtigheid kan
sportblessures en ongevallen veroorzaken
Sportblessures kunnen plots of geleidelijk tgv (non-) contact optreden
- Plots: eenmalige gebeurtenis bv enkelverzwikking
- Geleidelijk: opeenstapeling van minuscule verwondingen aan
lichaam door het belasten van lichaam tot limiet vb
scheenbeenvliesontsteking
Aantal aard en gevolgen van sportblessures
Risico op sportletsel is afhankelijk van sporttak, meer dan helft aan
onderste ledematen op 2 de plaats bovenste ledematen, blessures romp
en hoofd komen minder voor
Absoluut gezien meer blessures tijdens trainingen dan wedstrijd -> meer
training dan wedstrijd
Relatief gezien meer blessures per 1000u wedstrijd dan 1000u training ->
hogere intensiteit
Gevolgen: ten 1ste lichamelijk ongeval -> dagdagelijkse bezigheden
beïnvloed. Ten 2de missen trainingen + wedstrijden -> negatieve gevolgen
lichamelijke ontwikkeling, mentale ontwikkeling en teamprestaties. Kan
ook school/ werkverlet inhouden, missen sociale afspraken moeilijkheid
uitvoeren van taken -> beperkt sociaal leven wat depressie in hand kan
werken. Ook financiële moeilijkheden voor sporter als maatschappij
Wat is blessurepreventie
Trachten vermijden sportblessures. Het geheel van preventieve
maatregelen die je kan nemen om schade aan fysieke gezondheid te
voorkomen
Ontstaan blessures
Nooit gevolg 1 factor. Combinatie intrinsieke (=persoonsgebonden) en
extrinsieke (=omgeving gebonden) risicofactoren maakt sporter vatbaar
voor blessures. Maar het is uiteindelijk de uitlokkende factor.
Persoonsgebonden factoren
,Elke sporter heeft eigen kenmerken die aandacht en zorg vragen => goed
weten voor bepalen risicofactoren. Ieder individu is trainbaar maar op een
andere manier, hierbij spelen:
- Leeftijd
- Geslacht
- Lichamelijke samenstelling
- Fysieke fitheid en trainingstoestand
- Gezondheidstoestand
- Mentaliteit en leefwijze
Een rol. Een deel hiervan zijn aanpasbaar (lichamelijke samenstelling,
fysieke fitheid…) en andere niet(geslacht, leeftijd)
Omgevingsfactoren
tijdens sporten aantal factoren in omgeving die rol spelen in ontstaan
blessure. Deze factoren zorgen dat twee sportsituaties nooit hetzelfde zijn
- Belasting
- Uitrusting en materiaal
- Accommodatie
- Klimaat
- Andere (spelregels)
Hier zijn ook sommige aanpasbaar en andere niet
Vormen van blessurepreventie
Niet een kwestie van het nemen van een maatregel -> systematische
aanpak
Drie niveaus
Primaire preventie
Vermijden dat blessure optreed, de belangrijkste vorm van preventie voor
de trainer
Secundaire preventie
Vroegtijdig ingrijpen bij eerste tekenen blessurevorming en herstel
bevorderende maatregelen voor vermijden onherstelbare structurele
schade/ ontwikkeling uit te stellen. In mindere mate verantwoordelijkheid
sporttrainer
Tertiaire preventie
Vermijden optreden onherstelbare functionele schade. Ook in mindere
mate verantwoordelijkheid sporttrainer
Belasting aanpassen of belasting verhogen
De preventie van sportletsels draait om het afstemmen van belasting
(externe factoren, zoals intensiteit van training) en belastbaarheid
(interne factoren, zoals kracht, lenigheid, en balans).
De trainer heeft invloed op:
Belasting: Intensiteit en opbouw van trainingen aanpassen aan de
sporter.
Belastbaarheid: Verbeteren van veranderbare factoren zoals
spierkracht, lenigheid en balans.
Belangrijk:
Belastbaarheid moet groter zijn dan de belasting om blessures te
voorkomen.
, Het lichaam past zich aan belasting aan, maar een geleidelijke
opbouw en voldoende herstel zijn cruciaal, zeker voor beginners.
Spierstijfheid en spierpijn kunnen tekenen van overbelasting zijn; de
trainer moet dit observeren en de training aanpassen.
Het doel is een evenwicht tussen belasting en belastbaarheid te
bereiken, met een focus op actieve preventiestrategieën.
Individuele of collectieve blessurepreventie
Blessurepreventie kan zowel individueel als collectief worden
aangepakt, met een continuüm tussen beide methodes:
1. Individuele blessurepreventie:
o Gebaseerd op screenings (bv. FMS, Spartanova) om zwakke
schakels te identificeren.
o Resultaten leiden tot een gepersonaliseerd oefenprogramma.
o Voordelen: Zeer effectief voor specifieke behoeften.
o Nadelen: Vereist expertise, tijdsintensief en vaak moeilijk
toepasbaar in de praktijk.
2. Collectieve blessurepreventie:
o Eén programma voor de hele groep (FITT-principe: Frequentie,
Intensiteit, Tijdsduur, Type).
o Voordelen: Tijdsbesparend en eenvoudig.
o Nadelen: Geen rekening met individuele verschillen, wat kan
leiden tot onder- of overbelasting.
3. Differentiatie binnen collectieve preventie:
o De beste aanpak combineert collectieve programma's met
aanpassingen voor individuele niveaus.
o Balans tussen haalbaarheid en effectiviteit.
o Aanbevolen als minimale standaard, eventueel aangevuld met
individuele preventie voor gevorderde of blessuregevoelige
sporters.
Nut en effectiviteit van blessurepreventie
Als sporttrainer/-lesgever is investeren in blessurepreventie belangrijk om
drie hoofdredenen:
1. Ethische verantwoordelijkheid:
o Het is je taak om de lichamelijke integriteit van sporters,
vooral jongeren, te beschermen.
o Blessurepreventie helpt vermijdbare blessures voorkomen.
2. Bijdrage aan beleidsprioriteiten:
o Het Vlaamse sportbeleid streeft naar levenslang sporten met
een gezond lichaam.
o Blessurepreventie van jongs af aan bevordert een attitude die
sporters hun hele leven meenemen.
o Voorkomen van blessures vermindert het risico op toekomstige
blessures, omdat eerdere blessures een belangrijke risicofactor
zijn.
3. Prestatieverbetering:
o Blessurevrije sporters missen minder trainingen en
competities, wat hun voorbereiding en prestaties verbetert.
Belang van blessurepreventie:
Algemeen: sport -> heel wat positieve effecten, in eerste instantie moet
sport gezien worden als middel om gezondheid te verbeteren
Positieve effecten: verbetert slaap, versterkt immuniteit, verbetert
vruchtbaarheid…..
Negatieve effecten: te weinig net zoals te veel bewegen brengt heel wat
risico’s voor gezondheid. Overdrijving of onvoorzichtigheid kan
sportblessures en ongevallen veroorzaken
Sportblessures kunnen plots of geleidelijk tgv (non-) contact optreden
- Plots: eenmalige gebeurtenis bv enkelverzwikking
- Geleidelijk: opeenstapeling van minuscule verwondingen aan
lichaam door het belasten van lichaam tot limiet vb
scheenbeenvliesontsteking
Aantal aard en gevolgen van sportblessures
Risico op sportletsel is afhankelijk van sporttak, meer dan helft aan
onderste ledematen op 2 de plaats bovenste ledematen, blessures romp
en hoofd komen minder voor
Absoluut gezien meer blessures tijdens trainingen dan wedstrijd -> meer
training dan wedstrijd
Relatief gezien meer blessures per 1000u wedstrijd dan 1000u training ->
hogere intensiteit
Gevolgen: ten 1ste lichamelijk ongeval -> dagdagelijkse bezigheden
beïnvloed. Ten 2de missen trainingen + wedstrijden -> negatieve gevolgen
lichamelijke ontwikkeling, mentale ontwikkeling en teamprestaties. Kan
ook school/ werkverlet inhouden, missen sociale afspraken moeilijkheid
uitvoeren van taken -> beperkt sociaal leven wat depressie in hand kan
werken. Ook financiële moeilijkheden voor sporter als maatschappij
Wat is blessurepreventie
Trachten vermijden sportblessures. Het geheel van preventieve
maatregelen die je kan nemen om schade aan fysieke gezondheid te
voorkomen
Ontstaan blessures
Nooit gevolg 1 factor. Combinatie intrinsieke (=persoonsgebonden) en
extrinsieke (=omgeving gebonden) risicofactoren maakt sporter vatbaar
voor blessures. Maar het is uiteindelijk de uitlokkende factor.
Persoonsgebonden factoren
,Elke sporter heeft eigen kenmerken die aandacht en zorg vragen => goed
weten voor bepalen risicofactoren. Ieder individu is trainbaar maar op een
andere manier, hierbij spelen:
- Leeftijd
- Geslacht
- Lichamelijke samenstelling
- Fysieke fitheid en trainingstoestand
- Gezondheidstoestand
- Mentaliteit en leefwijze
Een rol. Een deel hiervan zijn aanpasbaar (lichamelijke samenstelling,
fysieke fitheid…) en andere niet(geslacht, leeftijd)
Omgevingsfactoren
tijdens sporten aantal factoren in omgeving die rol spelen in ontstaan
blessure. Deze factoren zorgen dat twee sportsituaties nooit hetzelfde zijn
- Belasting
- Uitrusting en materiaal
- Accommodatie
- Klimaat
- Andere (spelregels)
Hier zijn ook sommige aanpasbaar en andere niet
Vormen van blessurepreventie
Niet een kwestie van het nemen van een maatregel -> systematische
aanpak
Drie niveaus
Primaire preventie
Vermijden dat blessure optreed, de belangrijkste vorm van preventie voor
de trainer
Secundaire preventie
Vroegtijdig ingrijpen bij eerste tekenen blessurevorming en herstel
bevorderende maatregelen voor vermijden onherstelbare structurele
schade/ ontwikkeling uit te stellen. In mindere mate verantwoordelijkheid
sporttrainer
Tertiaire preventie
Vermijden optreden onherstelbare functionele schade. Ook in mindere
mate verantwoordelijkheid sporttrainer
Belasting aanpassen of belasting verhogen
De preventie van sportletsels draait om het afstemmen van belasting
(externe factoren, zoals intensiteit van training) en belastbaarheid
(interne factoren, zoals kracht, lenigheid, en balans).
De trainer heeft invloed op:
Belasting: Intensiteit en opbouw van trainingen aanpassen aan de
sporter.
Belastbaarheid: Verbeteren van veranderbare factoren zoals
spierkracht, lenigheid en balans.
Belangrijk:
Belastbaarheid moet groter zijn dan de belasting om blessures te
voorkomen.
, Het lichaam past zich aan belasting aan, maar een geleidelijke
opbouw en voldoende herstel zijn cruciaal, zeker voor beginners.
Spierstijfheid en spierpijn kunnen tekenen van overbelasting zijn; de
trainer moet dit observeren en de training aanpassen.
Het doel is een evenwicht tussen belasting en belastbaarheid te
bereiken, met een focus op actieve preventiestrategieën.
Individuele of collectieve blessurepreventie
Blessurepreventie kan zowel individueel als collectief worden
aangepakt, met een continuüm tussen beide methodes:
1. Individuele blessurepreventie:
o Gebaseerd op screenings (bv. FMS, Spartanova) om zwakke
schakels te identificeren.
o Resultaten leiden tot een gepersonaliseerd oefenprogramma.
o Voordelen: Zeer effectief voor specifieke behoeften.
o Nadelen: Vereist expertise, tijdsintensief en vaak moeilijk
toepasbaar in de praktijk.
2. Collectieve blessurepreventie:
o Eén programma voor de hele groep (FITT-principe: Frequentie,
Intensiteit, Tijdsduur, Type).
o Voordelen: Tijdsbesparend en eenvoudig.
o Nadelen: Geen rekening met individuele verschillen, wat kan
leiden tot onder- of overbelasting.
3. Differentiatie binnen collectieve preventie:
o De beste aanpak combineert collectieve programma's met
aanpassingen voor individuele niveaus.
o Balans tussen haalbaarheid en effectiviteit.
o Aanbevolen als minimale standaard, eventueel aangevuld met
individuele preventie voor gevorderde of blessuregevoelige
sporters.
Nut en effectiviteit van blessurepreventie
Als sporttrainer/-lesgever is investeren in blessurepreventie belangrijk om
drie hoofdredenen:
1. Ethische verantwoordelijkheid:
o Het is je taak om de lichamelijke integriteit van sporters,
vooral jongeren, te beschermen.
o Blessurepreventie helpt vermijdbare blessures voorkomen.
2. Bijdrage aan beleidsprioriteiten:
o Het Vlaamse sportbeleid streeft naar levenslang sporten met
een gezond lichaam.
o Blessurepreventie van jongs af aan bevordert een attitude die
sporters hun hele leven meenemen.
o Voorkomen van blessures vermindert het risico op toekomstige
blessures, omdat eerdere blessures een belangrijke risicofactor
zijn.
3. Prestatieverbetering:
o Blessurevrije sporters missen minder trainingen en
competities, wat hun voorbereiding en prestaties verbetert.
