Samenvatting BBP

BELGISCHE BINNENLANDSE POLITIEK
DE VOLKSUNIE EN ERFGENAMEN


DE AANLOOP TOT DE OPRICHTING VAN DE VOLKSUNIE
Voorlopers: Frontpartij en VNV

Aanloop WOII: extreme partijen scoren goed (1936)
WOII: collaboratie
Na WOII: repressie  ideologische en communautaire dimensie

- zware klap voor Vlaamse Beweging en politiek Vlaams-nationalisme

Heropflakkering Vlaams bewustzijn:

- dynamitering IJzertoren (AVV VVK)
- talentelling 1947: taalgrensgemeenten
- anti-Vlaams karakter repressie
- aantal Vlaamse verworvenheden waren teruggeschroefd

Oprichting nieuwe Vlaams-nationale partij

- voor- en tegenstanders
- CVP tegen
- streefde naar recuperatie oud-VNV-kiezers

1949: oprichting VU (kort bestaan)

Parlementsverkiezingen 1949: Parlementsverkiezingen 1954:
- oprichting ‘Vlaamse Concentratie’ - oprichting ‘Christelijke Vlaamse Volksunie’
- anti-repressiepartij - slecht resultaat: beslissing oprichting
- kort bestaan volwaardige partij

slechte score door slecht politiek klimaat: geen
communautaire aangelegenheden

VAN HET ONTSTAAN TOT DE EERSTE POLITIEKE DOORBRAAK 54-61
December 1954: oprichting VU

- gunstige voedingsbodem
 koningskwestie
 aarzelende houding regering m.b.t. repressie
 gebrekkige toepassing taalwetten
 publicatie resultaten talentelling 1947
- belangrijkste eisen:
 federalisme
 amnestie: niet vergeten maar vergeven (van collaboratie)

Klimaat voor VU werd gunstiger

VU onopgemerkt tot 1958

- slecht politiek klimaat (cf. schoolstrijd)
- partij van ‘zwarten’
- CVP zag VU als bedreiging (partij van scheurmakers)

Tekenen van opleving na 1958:

- parlementaire activiteit Frans Van der Elst: voorzitter sinds 1957

, - partij organisatorisch beter uitgebouwd
- na Schoolstrijd communautaire problemen meer op voorgrond

Problemen voor kleinere partijen (cf. single issue partijen)

- partijfinanciering
- partijprogramma
- partijstructuur
- kiesdrempel

VAN ZWEEPPARTIJ NAAR OPPOSITIEPARTIJ 61-70
Schets in grote lijnen

Parlementsverkiezingen 1961:

- VU grote overwinnaar
- CVP zwaar verlies
- doorbraak vooral in steden
- totstandkoming regering Lefèvre-Spaak
 sociaaleconomische problematiek
 communautaire problematiek: vastleggen van taalgrens
- VU geen rechtstreekse invloed op besluitvorming
- onrechtstreeks: zweeppartij voor CVP

Partijcongres Mechelen 1963: koerswijziging naar levensbeschouwelijk pluralisme doet wantrouwen
ontstaan

Interne spanningen:

- rechter- en linkervleugel: rechter sluit geen compromissen over partijprogramma
- breuk met VMO
- Deconinck: links georiënteerd federalisme

Parlementsverkiezingen 1965:

- groot succes
- gunstig politiek klimaat
- verruimingsoperatie (Schiltz, Coppieters, Anciaux)
- stevige organisatorische uitbouw
- PVV grootste overwinnaar
 regering Harmel-Spinoy: rooms-rood
 regering VDB-De Clercq: rooms-blauw
 sociaaleconomisch
 communautair: Leuvense universiteit als struikelsteen

Binnen VU tegenstelling linker- en rechtervleugel

- rechter: Vlaams-radicale pressiepartij
- linker: omvorming tot sociaal-progressieve oppositiepartij

Parlementsverkiezingen 1968:

- in het teken van het communautaire: beste resultaat
- VU derde partij in Vlaanderen
- verruimingsstrategie Lode Claes

Regering Eyskens-Merlot-Cools: Werkgroep der 28

Gemeenteraadsverkiezingen 1970: VU-verkozenen veelal uit schepencolleges geweerd

1971: installatie Cultuurraden met steun van VU

,VAN OPPOSITIEPARTIJ TOT REGERINGSPARTIJ 71-77
Wat was de betekenis van het Schoolpact voor VU en CD partij?

Parlementsverkiezingen 1971:

- FDF-RW grote overwinnaar
- VU bleef derde partij
- electoraal plafond

Nieuwe strategie VU leidt tot spanningen

- keuze voor al of niet regeringsverantwoordelijkheid leidt tot zware spanningen
- 1973: partijcongres Oostende beheerst door Hugo Schiltz
 bevestiging participationisme: als gelegenheid zich voordoet; in regering stappen

Breekpuntenprogramma: dingen waar o.a. Groen niet aan wouden toegeven

Parlementsverkiezingen 1974:

- na val regering Leburton (ibramco)
- economische crisis
- verlies communautaire partijen
- winst CVP/PSC: christendemocraten
- vorming regering Tindemans: boegbeeld van verkiezingen voor CVP
 verpersoonlijking van politiek (geen lijststemmen)
- VU voor het eerst betrokken bij regeringsonderhandelingen

Binnen partij machtsstrijd: Schiltz vs. Van der Elst

HET EGMONTPACT
Parlementsverkiezingen 1977:

- VU status quo
DE 4 V’S VAN HET VLAAMS BLOK
- ‘Gemeenschapsakkoord’  Egmontpact
- dissidenties 1. Vlaanderen
 Vlaamse Volkspartij (VVP) door Lode Claes 2. Veiligheid
 Vlaams-Nationale Partij (VNP) door Karel Dillen 3. Vrijheid van meningsuiting
 basis voor Vlaams Blok 4. Vreemdelingen

Regering Tindemans II: mét VU en FDF

- voortdurend interne wrijvingen
- uiteenlopende interpretaties door Walen en Vlamingen

Binnen VU: Schiltz verdedigde Egmontpact

NA EGMONT
Parlementsverkiezingen 1978:

- zware nederlaag
- concurrentie Vlaams Blok
- interne discussies over participationisme
 Schiltz: volwaardige beleidspartij
 Gabriels: herbronning, radicalisme
- 1979: Vic Anciaux nieuwe voorzitter

Parlementsverkiezingen 1981:

- Eyskens gevallen over zgn. ‘staking’ van PS-ministers

, - Waalse staal zwaarste politiek en economisch probleem
- campagne erg communautair geladen
 klemtoon op: economisch herstelbeleid, Waalse staal, ‘rakettenkwestie’ en staatshervorming
- verlaging kiesgerechtigde leeftijd tot 18 jaar
- uitslag
 gunstig voor VU
 verlies voor CD
 winst voor liberalen
 intrede groene partijen en Vlaams Blok

1981: 5e regering Martens V (rooms-blauw)

- VU oppositiepartij
- gewest- en gemeenschapsexecutieven voortaan zelfstandig
 Gaston Geens voorzitter
 Hugo Schiltz bevoegd voor financiën en begroting

VU

- probeerde sociaaleconomisch profiel te verscherpen, markteconomie met sociale correcties
(Derde Weg)
- kritiek op regeringsbeleid m.b.t. ‘Voer’
- tegen installatie Amerikaanse kruisraketten

 evolutie naar pluralistische, links-liberale fractie; toch nog steeds sterke rechts-
nationalistische vleugel

Parlementsverkiezingen 1985:

- thema’s: economisch beleid, communautaire problematiek, rakettenkwestie
- uitslag:
 lichte winst voor regeringscoalitie (rooms-blauw)
 ernstige nederlaag voor VU
- oorzaken:
 thema herstelbeleid
 samenhang sociaaleconomisch herstelbeleid en Vlaamse autonomie onduidelijk
 andere partijen nu ook meer ‘Vlaams’

Na verkiezingen 1985:

- verjonging van partij noodzakelijk
- Vic Anciaux kondigt ontslag aan (1986)
- spanningen tussen linkervleugel (rond Paul Van Grembergen) en rechtervleugel (rond Jef
Valkeniers)
- Jaak Gabriels nieuwe voorzitter

DE VOLKSUNIE ONDER VOORZITTER J. GABRIELS
Voorzitter Gabriels

- zet verjonging verder
- start campagne voor politiek met propere handen
- verdediger Kempense steenkoolmijnen
- wil VU jong, fris en non-conformistisch imago geven

Parlementsverkiezingen 1987:

- verjonging + ‘verruimingskandidaten’
- (slechts) lichte winst VU
- winst socialisten en liberalen