STELSELMATIGE FYSIOLOGIE
2e Bach BMW
,Inhoud
Sectie III: Het zenuwstelsel ......................................................................................................... 7
Hoofdstuk 10: Organisatie van het zenuwstelsel ................................................................... 7
Algemeen ......................................................................................................... 7
Neuronen ......................................................................................................... 7
Transport in axonen ........................................................................................... 8
Classificatie van neuronen ................................................................................. 8
Informatie flow .................................................................................................. 9
Anatomie CZS ................................................................................................... 9
Hoofdstuk 11: De neuronale micro-omgeving ....................................................................... 9
Cerebrospinale vloeistof (CSF) ........................................................................... 9
Bloed-Hersen Barrière (BBB) ............................................................................ 10
Glial cellen ...................................................................................................... 10
Hoofdstuk 12: Fysiologie van neuronen ............................................................................... 10
Membraan als condensator met capaciteit Cm ................................................... 11
Actiepotentialen .............................................................................................. 12
Myelinisatie..................................................................................................... 13
Spatiale (ruimtelijke) en tijdelijke sommatie van input signalen in de dendrieten .. 13
Actiepotentialen .............................................................................................. 14
Refractaire periode .......................................................................................... 14
Hoofdstuk 13: Synaptische transmissie in het zenuwstelsel ................................................ 15
Mechanisme synaptische transmissie .............................................................. 16
Neurotransmitters ........................................................................................... 16
Twee types van post-synaptische receptoren .................................................... 17
Duurtijd van respons........................................................................................ 17
Excitatory (EPSP) or inhibitory post-synaptic potential (IPSP) .............................. 17
Plasticiteit CZS synapsen ................................................................................. 19
Neuronale netwerken ...................................................................................... 20
Modulatie ....................................................................................................... 21
Synaptische transmissie .................................................................................. 21
M-stroom ........................................................................................................ 21
Schizofrenie .................................................................................................... 22
, Depressie ....................................................................................................... 22
Burn-out ......................................................................................................... 23
Parkinson........................................................................................................ 23
Hoofdstuk 14: Het autonoom zenuwstelsel ......................................................................... 24
Autonoom zenuwstelsel................................................................................... 24
Hypothalamus: homeostase ............................................................................ 24
Circuit van orthosympatische pre- en postganglion neuronen ............................. 25
Synaptische contacten OS en PS ...................................................................... 25
CNS modulatie ................................................................................................ 25
Dysautonomie als ziekte syndroom .................................................................. 26
Effect op hartritme en vasoconstrictie/relaxatie glad spierweefsel ...................... 26
Hoofdstuk 16: Circuits van het centraal zenuwstelsel .......................................................... 27
Somatische sensorische receptoren: proprioceptie ........................................... 27
Activatie van de -motorneuronen resulteert in spiercontractie via de -loop ....... 30
Sectie IV: Het cardiovasculair systeem ..................................................................................... 32
Hoofdstuk 17-19: Organisatie van het cardiovasculair systeem en
Arteriën en venen ................................................................................................................. 32
Lymfesysteem ................................................................................................. 32
Vasculaire systeem.......................................................................................... 32
Bloeddruk ....................................................................................................... 32
Flux of flow F ................................................................................................... 33
Verschil in bloeddruk systemisch en pulmonaire circuit ..................................... 33
Snelheid v ....................................................................................................... 33
Weerstand R ................................................................................................... 34
Bloed flow (F) .................................................................................................. 34
Bloeddrukbepaling a.d.h. van Korotkoff tonen ................................................... 35
Relatie tussen drijvende kracht en bloed flow .................................................... 35
Arteriën en venen ............................................................................................ 35
Compliance (C) ............................................................................................... 35
Tensie (T) ........................................................................................................ 36
Regulatie van bloeddruk .................................................................................. 36
, Hoofdstuk 21: Cardiale electrofysiologie en het electrocardiogram
(ECG) ..................................................................................................................................... 37
Regulatie hartritme en contractiliteit van hartspier ............................................. 37
Actiepotentialen (AP) ....................................................................................... 37
Electrocardiogram ECG ................................................................................... 38
AV-node conductantie blok type I ..................................................................... 40
Atriale fibrillatie ............................................................................................... 40
Monomorphic Ventriculaire Tachycardia ........................................................... 40
Ventriculaire fibrillatie...................................................................................... 40
Hoofdstuk 22: Het hart als een pomp .................................................................................. 41
Hartkleppen .................................................................................................... 41
Glad spierweefsel vs. skeletspierweefsel .......................................................... 41
Moleculaire structuur sarcomeer...................................................................... 41
Spiercontractie ............................................................................................... 41
Regulatie cross-bridging door [Ca2+]i concentratie ............................................ 42
Beëindigen van contractie = verlagen van [Ca2+]i concentratie ........................... 42
Isometrische contractie => “length-tension” diagram ......................................... 42
Wet van Frank-Starling ..................................................................................... 43
Hartcyclus: 4 fasen .......................................................................................... 43
Hartcyclus : contractiekracht (systole) en stroke volume .................................... 44
Parameters die stroke volume (SV) bepalen ....................................................... 45
Duur hartcyclus ............................................................................................... 46
Cardiac output (CO) ........................................................................................ 47
Hoofdstuk 23 & 25: Regulatie van arteriële druk en cardiale output &
Geïntegreerde controle van het cardiovasculair systeem .................................................... 48
Factoren die de arteriële diastolische bloeddruk bepalen ................................... 48
Hoge druk baro-receptoren .............................................................................. 49
Lage druk baro-receptoren ............................................................................... 52
Geïntegreerde controle van de cardiac output, bloedvat diameter, bloedvolume,
bloed samenstelling (viscositeit) ...................................................................... 52
52
Sectie V: Het respiratoir systeem .............................................................................................. 53
Hoofdstuk 26: Organisatie van het repiratoir systeem ......................................................... 53
, Functionele anatomie ...................................................................................... 53
Processen die respiratie bepalen ...................................................................... 54
Long volume & ventilatie (spirometrie) .............................................................. 55
Fysiologische regulatie door ANS in de longen ................................................... 56
Hoofdstuk 27: Mechanisme van ventilatie ........................................................................... 57
Mechanica van ventilatie.................................................................................. 57
Oppervlaktespanning ...................................................................................... 57
Functionele anatomie ...................................................................................... 58
Hoofdstuk 28: Zuur-base fysiologie ...................................................................................... 59
Hooofdstuk 29: Transport van O2 en CO2 in het bloed ......................................................... 60
Hb-O2 equilibrium curve (saturatie curve) .......................................................... 60
Transport van CO2............................................................................................ 61
Hoofdstuk 30: Gasuitwisseling in de longen ........................................................................ 61
Diffusie van O2/CO2 tussen alveoli en bloedvaten ............................................. 61
Diffusie van O2 tussen alveolen en bloedvaten ................................................... 63
Diffusie van CO2 tussen alveoli en bloedvaten ................................................... 63
Hoofdstuk 31: Ventilatie en perfusie van de longen ............................................................ 63
Processen die respiratie bepalen ...................................................................... 63
Factoren die pulmonaire weerstand reguleren ................................................... 66
Ventilatie/perfusie ratio 𝑉̅𝐴/𝑄 in rust ................................................................. 66
Hoofdstuk 32: Controle van ventilatie .................................................................................. 68
Sectie VI: Het urinair systeem................................................................................................... 69
Hoofdstuk 33: Organisatie van het urinair systeem ............................................................. 69
Inleiding: Centrale rol in homeostase ................................................................ 69
Nier anatomie: funtionele eenheid .................................................................... 70
Nierfunctie ...................................................................................................... 70
Renale clearance van stof X ............................................................................. 71
Renale Clearance & transport........................................................................... 71
Glomerular filtration rate (GFR) ......................................................................... 71
GFR ................................................................................................................ 72
Peritubulaire capillairen ................................................................................... 74
Regulatie systemische bloeddruk ..................................................................... 75
, Urine .............................................................................................................. 75
Na+ kan bijna volledig worden gereabsorbeerd .................................................. 75
Na reabsorbtie ................................................................................................ 75
Proximale tubule ............................................................................................. 76
Osmotische diuresis ........................................................................................ 77
Aldosterone .................................................................................................... 77
Hoofdstuk 37: Transport of potassium ................................................................................. 78
K+ excretie ...................................................................................................... 78
Connecting/cortical collecting tubule ............................................................... 78
Water clearance .............................................................................................. 78
Water input ..................................................................................................... 79
Lus van Henle ................................................................................................. 79
Counter-current effect ..................................................................................... 80
Invloed van ADH .............................................................................................. 81
Zuur-base evenwicht ....................................................................................... 81
Bronnen van zuur ............................................................................................ 81
Nier functie ..................................................................................................... 82
HCO3- generatie ............................................................................................. 82
Hoofdstuk 40: Integratie van de zout/water balans ............................................................. 83
Acute verandering in Na+ inname ..................................................................... 83
Regulatie zout/water balans ............................................................................. 83
Orthosympatische stimulatie ........................................................................... 85
Baro-receptor gemedieerde stimulatie hypohalamus-hypofyse as ...................... 85
Atrial natriuretic peptide (ANP) ......................................................................... 85
Sectie VII: Het gastro-intestinaal systeem ................................................................................ 86
Hoofdstuk 41-45: Organisatie van het gastro-intestinaal system,
maagfunctie, pancreas- en speekselklieren, darmvloeistof- en
elektrolytbeweging, vertering en absorptie van voedingsstoffen ....................................... 86
Doel gastro-intestinaal stelsel .......................................................................... 86
Structuur gastro-intestinaal stelsel ................................................................... 86
Lever .............................................................................................................. 91
Galblaas ......................................................................................................... 94
, Hoofdstuk 51: De pancreas.................................................................................................. 95
Sectie X: Fysiologie van het dagelijks leven ............................................................................ 101
Hoofdstuk 58: Metabolisme ............................................................................................... 101
Metabolisme ..................................................................................................101
Anabole en katabole processen .......................................................................101
Ondervoeding ................................................................................................103
Obesitas ........................................................................................................103
Sectie VIII: Het endocrien systeem ......................................................................................... 104
Hoofdstuk 47-52: Het endocrien systeem .......................................................................... 104
Definities .......................................................................................................104
Classificatie ...................................................................................................104
Hormonen van de neurohypofyse ....................................................................104
Hormonen van de adenohypofyse ...................................................................105
Hormonen van de bijnieren .............................................................................107
Hormonen van de adenohypofyse ...................................................................109
Schildklierhormonen ......................................................................................110
Hormoon van de bijschildklier .........................................................................111
, lOMoAR cPSD| 38094755
Sectie III: Het zenuwstelsel
Hoofdstuk 10: Organisatie van het zenuwstelsel
Algemeen
Het menselijk brein is het meest complexe weefsel in het lichaam (“orgaan van
het bewustzijn”), en is verantwoordelijk voor het menselijk vermogen tot uitvinding,
ontdekking en taal en wordt onderverdeeld in het centraal, perifeer en autonoom ZS.
- CZS en PZS: gescheiden door de BBB (zie verder)
- ANS reguleert en controleert viscerale functies (vb. hartslag, bloeddruk,
spijsertering, temperatuur en voortplanting)
- CZS: zenuwen gelegen in hersenen en ruggenmerg + 2e craniale zenuw en retina;
gescheiden door 3 membranen:
1) Dura mater (buitenste)
2) Arachnoid (middelste)
3) Pia mater (binnenste)
- PZS: alle perifere en craniale (behalve het 2e) zenuwen; efferente (=
motorisch) en afferente (= sensorisch) zenuwen
Neuronen
Neuronen bestaan uit 4 regio’s:
1) Cellichaam = perikaryon = soma
•= regio rond de kern
•Zorgt voor neuronale ‘huishoud functies’ (vb. synthese van proteïnen)
•Ontvangt informatie van dendrieten, verwerkt deze deels en stuurt ze
door naar het axon
2) Dendrieten
• = uitsteeksels van het cellichaam
• Verzamelen informatie van andere neuronen en geven het door aan het soma
• Bevatten receptoren en microtubuli/ER uitlopers
3) Axonen
• = langwerpige uitsteeksel van het cellichaam
• Aan de basis ligt het axonheuvel (verbindt soma) dat vervolgd wordt door niet-
gemyeliniseerd deel (= initieel segment -> generatie AP)
• Initiëren van actiepotentialen (AP) en versturen signalen over lange afstand
• Kunnen zeer lang zijn, verbruiken veel energie (vandaar mitochondriën
aanwezig)
2e Bach BMW
,Inhoud
Sectie III: Het zenuwstelsel ......................................................................................................... 7
Hoofdstuk 10: Organisatie van het zenuwstelsel ................................................................... 7
Algemeen ......................................................................................................... 7
Neuronen ......................................................................................................... 7
Transport in axonen ........................................................................................... 8
Classificatie van neuronen ................................................................................. 8
Informatie flow .................................................................................................. 9
Anatomie CZS ................................................................................................... 9
Hoofdstuk 11: De neuronale micro-omgeving ....................................................................... 9
Cerebrospinale vloeistof (CSF) ........................................................................... 9
Bloed-Hersen Barrière (BBB) ............................................................................ 10
Glial cellen ...................................................................................................... 10
Hoofdstuk 12: Fysiologie van neuronen ............................................................................... 10
Membraan als condensator met capaciteit Cm ................................................... 11
Actiepotentialen .............................................................................................. 12
Myelinisatie..................................................................................................... 13
Spatiale (ruimtelijke) en tijdelijke sommatie van input signalen in de dendrieten .. 13
Actiepotentialen .............................................................................................. 14
Refractaire periode .......................................................................................... 14
Hoofdstuk 13: Synaptische transmissie in het zenuwstelsel ................................................ 15
Mechanisme synaptische transmissie .............................................................. 16
Neurotransmitters ........................................................................................... 16
Twee types van post-synaptische receptoren .................................................... 17
Duurtijd van respons........................................................................................ 17
Excitatory (EPSP) or inhibitory post-synaptic potential (IPSP) .............................. 17
Plasticiteit CZS synapsen ................................................................................. 19
Neuronale netwerken ...................................................................................... 20
Modulatie ....................................................................................................... 21
Synaptische transmissie .................................................................................. 21
M-stroom ........................................................................................................ 21
Schizofrenie .................................................................................................... 22
, Depressie ....................................................................................................... 22
Burn-out ......................................................................................................... 23
Parkinson........................................................................................................ 23
Hoofdstuk 14: Het autonoom zenuwstelsel ......................................................................... 24
Autonoom zenuwstelsel................................................................................... 24
Hypothalamus: homeostase ............................................................................ 24
Circuit van orthosympatische pre- en postganglion neuronen ............................. 25
Synaptische contacten OS en PS ...................................................................... 25
CNS modulatie ................................................................................................ 25
Dysautonomie als ziekte syndroom .................................................................. 26
Effect op hartritme en vasoconstrictie/relaxatie glad spierweefsel ...................... 26
Hoofdstuk 16: Circuits van het centraal zenuwstelsel .......................................................... 27
Somatische sensorische receptoren: proprioceptie ........................................... 27
Activatie van de -motorneuronen resulteert in spiercontractie via de -loop ....... 30
Sectie IV: Het cardiovasculair systeem ..................................................................................... 32
Hoofdstuk 17-19: Organisatie van het cardiovasculair systeem en
Arteriën en venen ................................................................................................................. 32
Lymfesysteem ................................................................................................. 32
Vasculaire systeem.......................................................................................... 32
Bloeddruk ....................................................................................................... 32
Flux of flow F ................................................................................................... 33
Verschil in bloeddruk systemisch en pulmonaire circuit ..................................... 33
Snelheid v ....................................................................................................... 33
Weerstand R ................................................................................................... 34
Bloed flow (F) .................................................................................................. 34
Bloeddrukbepaling a.d.h. van Korotkoff tonen ................................................... 35
Relatie tussen drijvende kracht en bloed flow .................................................... 35
Arteriën en venen ............................................................................................ 35
Compliance (C) ............................................................................................... 35
Tensie (T) ........................................................................................................ 36
Regulatie van bloeddruk .................................................................................. 36
, Hoofdstuk 21: Cardiale electrofysiologie en het electrocardiogram
(ECG) ..................................................................................................................................... 37
Regulatie hartritme en contractiliteit van hartspier ............................................. 37
Actiepotentialen (AP) ....................................................................................... 37
Electrocardiogram ECG ................................................................................... 38
AV-node conductantie blok type I ..................................................................... 40
Atriale fibrillatie ............................................................................................... 40
Monomorphic Ventriculaire Tachycardia ........................................................... 40
Ventriculaire fibrillatie...................................................................................... 40
Hoofdstuk 22: Het hart als een pomp .................................................................................. 41
Hartkleppen .................................................................................................... 41
Glad spierweefsel vs. skeletspierweefsel .......................................................... 41
Moleculaire structuur sarcomeer...................................................................... 41
Spiercontractie ............................................................................................... 41
Regulatie cross-bridging door [Ca2+]i concentratie ............................................ 42
Beëindigen van contractie = verlagen van [Ca2+]i concentratie ........................... 42
Isometrische contractie => “length-tension” diagram ......................................... 42
Wet van Frank-Starling ..................................................................................... 43
Hartcyclus: 4 fasen .......................................................................................... 43
Hartcyclus : contractiekracht (systole) en stroke volume .................................... 44
Parameters die stroke volume (SV) bepalen ....................................................... 45
Duur hartcyclus ............................................................................................... 46
Cardiac output (CO) ........................................................................................ 47
Hoofdstuk 23 & 25: Regulatie van arteriële druk en cardiale output &
Geïntegreerde controle van het cardiovasculair systeem .................................................... 48
Factoren die de arteriële diastolische bloeddruk bepalen ................................... 48
Hoge druk baro-receptoren .............................................................................. 49
Lage druk baro-receptoren ............................................................................... 52
Geïntegreerde controle van de cardiac output, bloedvat diameter, bloedvolume,
bloed samenstelling (viscositeit) ...................................................................... 52
52
Sectie V: Het respiratoir systeem .............................................................................................. 53
Hoofdstuk 26: Organisatie van het repiratoir systeem ......................................................... 53
, Functionele anatomie ...................................................................................... 53
Processen die respiratie bepalen ...................................................................... 54
Long volume & ventilatie (spirometrie) .............................................................. 55
Fysiologische regulatie door ANS in de longen ................................................... 56
Hoofdstuk 27: Mechanisme van ventilatie ........................................................................... 57
Mechanica van ventilatie.................................................................................. 57
Oppervlaktespanning ...................................................................................... 57
Functionele anatomie ...................................................................................... 58
Hoofdstuk 28: Zuur-base fysiologie ...................................................................................... 59
Hooofdstuk 29: Transport van O2 en CO2 in het bloed ......................................................... 60
Hb-O2 equilibrium curve (saturatie curve) .......................................................... 60
Transport van CO2............................................................................................ 61
Hoofdstuk 30: Gasuitwisseling in de longen ........................................................................ 61
Diffusie van O2/CO2 tussen alveoli en bloedvaten ............................................. 61
Diffusie van O2 tussen alveolen en bloedvaten ................................................... 63
Diffusie van CO2 tussen alveoli en bloedvaten ................................................... 63
Hoofdstuk 31: Ventilatie en perfusie van de longen ............................................................ 63
Processen die respiratie bepalen ...................................................................... 63
Factoren die pulmonaire weerstand reguleren ................................................... 66
Ventilatie/perfusie ratio 𝑉̅𝐴/𝑄 in rust ................................................................. 66
Hoofdstuk 32: Controle van ventilatie .................................................................................. 68
Sectie VI: Het urinair systeem................................................................................................... 69
Hoofdstuk 33: Organisatie van het urinair systeem ............................................................. 69
Inleiding: Centrale rol in homeostase ................................................................ 69
Nier anatomie: funtionele eenheid .................................................................... 70
Nierfunctie ...................................................................................................... 70
Renale clearance van stof X ............................................................................. 71
Renale Clearance & transport........................................................................... 71
Glomerular filtration rate (GFR) ......................................................................... 71
GFR ................................................................................................................ 72
Peritubulaire capillairen ................................................................................... 74
Regulatie systemische bloeddruk ..................................................................... 75
, Urine .............................................................................................................. 75
Na+ kan bijna volledig worden gereabsorbeerd .................................................. 75
Na reabsorbtie ................................................................................................ 75
Proximale tubule ............................................................................................. 76
Osmotische diuresis ........................................................................................ 77
Aldosterone .................................................................................................... 77
Hoofdstuk 37: Transport of potassium ................................................................................. 78
K+ excretie ...................................................................................................... 78
Connecting/cortical collecting tubule ............................................................... 78
Water clearance .............................................................................................. 78
Water input ..................................................................................................... 79
Lus van Henle ................................................................................................. 79
Counter-current effect ..................................................................................... 80
Invloed van ADH .............................................................................................. 81
Zuur-base evenwicht ....................................................................................... 81
Bronnen van zuur ............................................................................................ 81
Nier functie ..................................................................................................... 82
HCO3- generatie ............................................................................................. 82
Hoofdstuk 40: Integratie van de zout/water balans ............................................................. 83
Acute verandering in Na+ inname ..................................................................... 83
Regulatie zout/water balans ............................................................................. 83
Orthosympatische stimulatie ........................................................................... 85
Baro-receptor gemedieerde stimulatie hypohalamus-hypofyse as ...................... 85
Atrial natriuretic peptide (ANP) ......................................................................... 85
Sectie VII: Het gastro-intestinaal systeem ................................................................................ 86
Hoofdstuk 41-45: Organisatie van het gastro-intestinaal system,
maagfunctie, pancreas- en speekselklieren, darmvloeistof- en
elektrolytbeweging, vertering en absorptie van voedingsstoffen ....................................... 86
Doel gastro-intestinaal stelsel .......................................................................... 86
Structuur gastro-intestinaal stelsel ................................................................... 86
Lever .............................................................................................................. 91
Galblaas ......................................................................................................... 94
, Hoofdstuk 51: De pancreas.................................................................................................. 95
Sectie X: Fysiologie van het dagelijks leven ............................................................................ 101
Hoofdstuk 58: Metabolisme ............................................................................................... 101
Metabolisme ..................................................................................................101
Anabole en katabole processen .......................................................................101
Ondervoeding ................................................................................................103
Obesitas ........................................................................................................103
Sectie VIII: Het endocrien systeem ......................................................................................... 104
Hoofdstuk 47-52: Het endocrien systeem .......................................................................... 104
Definities .......................................................................................................104
Classificatie ...................................................................................................104
Hormonen van de neurohypofyse ....................................................................104
Hormonen van de adenohypofyse ...................................................................105
Hormonen van de bijnieren .............................................................................107
Hormonen van de adenohypofyse ...................................................................109
Schildklierhormonen ......................................................................................110
Hormoon van de bijschildklier .........................................................................111
, lOMoAR cPSD| 38094755
Sectie III: Het zenuwstelsel
Hoofdstuk 10: Organisatie van het zenuwstelsel
Algemeen
Het menselijk brein is het meest complexe weefsel in het lichaam (“orgaan van
het bewustzijn”), en is verantwoordelijk voor het menselijk vermogen tot uitvinding,
ontdekking en taal en wordt onderverdeeld in het centraal, perifeer en autonoom ZS.
- CZS en PZS: gescheiden door de BBB (zie verder)
- ANS reguleert en controleert viscerale functies (vb. hartslag, bloeddruk,
spijsertering, temperatuur en voortplanting)
- CZS: zenuwen gelegen in hersenen en ruggenmerg + 2e craniale zenuw en retina;
gescheiden door 3 membranen:
1) Dura mater (buitenste)
2) Arachnoid (middelste)
3) Pia mater (binnenste)
- PZS: alle perifere en craniale (behalve het 2e) zenuwen; efferente (=
motorisch) en afferente (= sensorisch) zenuwen
Neuronen
Neuronen bestaan uit 4 regio’s:
1) Cellichaam = perikaryon = soma
•= regio rond de kern
•Zorgt voor neuronale ‘huishoud functies’ (vb. synthese van proteïnen)
•Ontvangt informatie van dendrieten, verwerkt deze deels en stuurt ze
door naar het axon
2) Dendrieten
• = uitsteeksels van het cellichaam
• Verzamelen informatie van andere neuronen en geven het door aan het soma
• Bevatten receptoren en microtubuli/ER uitlopers
3) Axonen
• = langwerpige uitsteeksel van het cellichaam
• Aan de basis ligt het axonheuvel (verbindt soma) dat vervolgd wordt door niet-
gemyeliniseerd deel (= initieel segment -> generatie AP)
• Initiëren van actiepotentialen (AP) en versturen signalen over lange afstand
• Kunnen zeer lang zijn, verbruiken veel energie (vandaar mitochondriën
aanwezig)
