College aantekeningen Bestuursrecht II

College 1
Toezicht en handhaving


Toezicht
- Toezicht op naleving: “de werkzaamheden die door of namens een
bestuursorgaan worden verricht om na te gaan of voorschriften
worden nageleefd.”
- Kortom:
 Er hoeft geen overtreding in beeld te zijn om toezicht te kunnen
houden
 Er hoeft ook geen concrete aanleiding te zijn om
toezichtbevoegdheden uit te oefenen

Soorten bestuurlijke sancties (art. 5:2 lid 1 sub a Awb)
1. Herstelsanctie (art. 5:2 lid 1 sub b): titel 5.3  je beoogt de
rechtmatige situatie te herstellen
- Afd. 5.3.1 (last onder bestuursdwang)
 Er wordt de gelegenheid gegeven zelf het probleem op te lossen
 Bevoegdheid moet worden toegekend bij bijzondere wet
- Afd. 5.3.2 (last onder dwangsom)
 Afgeleide bevoegdheid, geregeld in art. 5:32
 Als je de bevoegdheid hebt een last onder dwangsom op te
leggen, dan ben je ook bevoegd een last onder bestuursdwang op
te leggen
2. Bestraffende sancties (art. 5:2 lid 1 sub c)  je beoogt leed toe te
voegen
- Titel 5.4 (bestuurlijke boete)
Sommige sancties zitten er tussenin: zo is de intrekking of wijziging van
een vergunning soms herstel, soms bestraffend, afhankelijk van de
strekking

Belang onderscheid
- Onderscheid tussen herstel- en bestraffende sancties is onder meer
van belang voor de indringendheid van de toetsing door de
bestuursrechter
 Herstelsancties worden getoetst à Harderwijk
 Minder indringende toetsing door de rechter;
bestuursorgaan heeft meer vrijheid
 Bestraffende sancties worden vol getoetst
 Volle toets op rechtmatigheid; er wordt geen eigen
beleidsruimte erkent, waarin een eigen afweging kan
worden gemaakt over of een boete moet worden opgelegd
en hoe hoog deze moet zijn
- Verder is het onderscheid van belang voor de normering vanuit art. 6
EVRM
 Als het gaat om een criminal charge (boete), vraagt dat om
waarborgen die je als bestuursorgaan moet geven (bijv. recht om
te zwijgen)

, Toezichthandelingen
- Toezicht bestaat uit veel feitelijk handelen, maar soms is een
‘waarschuwing’ een besluit
 Namelijk als de waarschuwing gebaseerd is op een wettelijk
voorschrift
 En een voorwaarde is voor het kunnen toepassen van de
sanctiebevoegdheid bij een toekomstige (vergelijkbare)
overtreding

Toezichthouder
- Art. 5:11  wie is toezichthouder?
- Hoeft niet altijd een overheidsoptreden te zijn, maar ook een door de
overheid aangewezen privaatrechtelijke instantie (commercieel
bedrijf)
- Wat de bevoegdheden zijn, staat in de desbetreffende wettelijke
regeling
- Evenredigheidsbeginsel  bevoegdheden uitoefenen in verhouding
tot het doel
- Bevoegdheden
 Art. 5:13
 Art. 5:15
 Art. 5:16

Legaliteitsbeginsel
- Art. 5:4 lid 1 stelt buiten twijfel dat de bevoegdheid tot het opleggen
van een sanctie 'bij of krachtens de wet’ moet zijn verleend
- Art. 5:4 lid 2: verbod van sanctieoplegging met terugwerkende
kracht
- Art. 125 Gemeentewet
- Art. 122 Provinciewet
- Art. 61 Waterschapswet

EVRM
EVRM van toepassing:
1. Is er een fundamenteel recht in het geding? Bijv. art. 8 EVRM (recht
op eerbiediging privéleven)
2. Wanneer is er sprake van rechtmatige inmenging in een
fundamenteel recht?
a. De inmenging moet bij wet voorzien
b. En nodig zijn met het oog op legitiem doel
c. En noodzakelijk zijn in een democratische samenleving
3. Verdragsstaat heeft margin of appreciation

Toezicht en art. 8 EVRM
- In beginsel biedt art. 5:13 een voldoende duidelijke en voorzienbare
wettelijke grondslag om een inbreuk te maken op het respect op
privéleven als bedoelt in art. 8 lid 2 EVRM
- Maar er zijn grenzen