PEDAGOGIE
Inhoud
1 begripsomschrijving......................................................................................................... 3
1.1 definitie van ‘opvoeden’............................................................................................3
1.2 opvoeding als wetenschap......................................................................................... 3
1.2.1 het kind............................................................................................................... 3
1.2.2 de opvoeder of ouder..........................................................................................3
1.2.3 de opvoedingscontext......................................................................................... 4
1.3 opvoedingsmodellen.................................................................................................. 5
1.3.1 ecologisch model van bronfenbrenner.................................................................5
1.3.2 procesmodel van belsky......................................................................................6
1.3.3 balansmodel van bakker......................................................................................7
2 praktijk van het opvoeden...............................................................................................9
2.1 opvoeden: een kwestie van vraag en aanbod (hellinckx)..........................................9
2.2 de pedagogische vraag..............................................................................................9
2.2.1 ontwikkelingstaken.............................................................................................. 9
2.2.2 de basisnoden (!!!).............................................................................................. 9
2.3 het pedagogisch aanbod............................................................................................ 9
2.3.1 opvoedingstaken.................................................................................................9
2.3.2 opvoedingsstijlen................................................................................................. 9
2.4 het samenleven tussen ouders en kind...................................................................10
2.4.1 de opvoedingsdomeinen....................................................................................11
2.4.2 pedagogisch klimaat.......................................................................................... 11
2.4.3 situatiehantering............................................................................................... 11
3 wanneer opvoeden niet meer vanzelfsprekend is..........................................................13
3.1 opvoeden in de hedendaagse maatschappij............................................................13
3.1.1 opvoeden als relationeel en sociaal proces.......................................................13
3.1.2 opvoeden is een snel veranderende maatschappij............................................13
3.2 begripsomschrijving................................................................................................. 13
3.3 indeling naar ernst................................................................................................... 14
3.3.1 opvoedingsvragen............................................................................................. 14
3.3.2 opvoedingsspanning.......................................................................................... 14
3.3.3 opvoedingscrisis................................................................................................ 14
3.3.4 opvoedingsnood of vos......................................................................................14
3.4 indeling naar oorsprong........................................................................................... 14
3.4.1 primaire opvoedingsproblemen.........................................................................15
, 3.4.2 secundaire opvoedingsproblemen.....................................................................15
3.5 opvoedingssteun..................................................................................................... 15
3.5.1 van ondersteuning naar hulp.............................................................................16
3.5.2 basisprincipes van pedagogsiche hulpverlening................................................16
4 de theorie van nagy....................................................................................................... 18
4.1 inleiding................................................................................................................... 18
4.2 de vier dimensies..................................................................................................... 18
4.2.1 de dimensie van de feiten.................................................................................18
4.2.2 de dimensie van de psychologie........................................................................18
4.2.3 de dimensie van de interacites..........................................................................19
4.2.4 de relationeel-ethische dimensie.......................................................................19
4.3 loyaliteiten............................................................................................................... 19
4.3.3 loyaliteitsconflicten............................................................................................ 19
4.3.4 gespleten loyaliteit............................................................................................ 19
4.3.5 onzichtbare loyaliteit......................................................................................... 19
4.3.6 overbelaste loyaliteit......................................................................................... 20
hoofdstuk 5: verschillende gezinstypes............................................................................21
5.1 ouders met een kind met een beperking.................................................................21
5.2 scheiding................................................................................................................. 21
5.2.1 inleiding............................................................................................................. 21
5.2.2 gevolgen van scheiding.....................................................................................22
5.2.3 hoe het kind ondersteunen?..............................................................................26
5.3 nieuw samengestelde gezinnen...............................................................................27
5.3.1 inleiding............................................................................................................. 27
5.3.2 specifieke kenmerken........................................................................................ 27
5.3.3 gevolgen voor kinderen.....................................................................................28
1.3.4 hoe ondersteunen.............................................................................................. 28
, 1 BEGRIPSOMSCHRIJVING
1.1 DEFINITIE VAN ‘OPVOEDEN’
Definitie van Hellinckx:
Opvoeden = complex fenomeen, kern ervan is samenleven
Opvoeden grotendeels onbewust
Functionele/impliciete opvoeding = interacties in dagdagelijkse leven, onbewust
Intentionele opvoeding
Definitie van Hellinckx: wie voedt op? een opvoeder:
Gedurende lange tijd
Dagelijks
Met een kind samenleven
Zich verantwoordelijk voelt voor toekomst kind
Opvoeden is…
Complementair: niet enkel door ouders, ook in ruimere gezinscontext school,
opvang, maatschappelijke invloeden, …
Circulair: interdependente assymetrie wederkerig, niet symmetrisch (ouders
beïnvloeden kinderen meer dan omgekeerd)
Multifactorieel: verschillende beïnvloedende factoren interventies ouders,
kind is actief, opvoedingscontext (=leefklimaat)
1.2 OPVOEDING ALS WETENSCHAP
1.2.1 HET KIND
Temperamentkenmerken:
• Genetische factoren
• Neurobiologische invloeden
• Pre-, peri- en postnatale invloeden
De aard/eigenheid van het kind de manier waarop het kind reageert <-> de
pedagogische aanpak van ouders
pedagogie is altijd op interactief niveau
1.2.2 DE OPVOEDER OF OUDER
Inhoud
1 begripsomschrijving......................................................................................................... 3
1.1 definitie van ‘opvoeden’............................................................................................3
1.2 opvoeding als wetenschap......................................................................................... 3
1.2.1 het kind............................................................................................................... 3
1.2.2 de opvoeder of ouder..........................................................................................3
1.2.3 de opvoedingscontext......................................................................................... 4
1.3 opvoedingsmodellen.................................................................................................. 5
1.3.1 ecologisch model van bronfenbrenner.................................................................5
1.3.2 procesmodel van belsky......................................................................................6
1.3.3 balansmodel van bakker......................................................................................7
2 praktijk van het opvoeden...............................................................................................9
2.1 opvoeden: een kwestie van vraag en aanbod (hellinckx)..........................................9
2.2 de pedagogische vraag..............................................................................................9
2.2.1 ontwikkelingstaken.............................................................................................. 9
2.2.2 de basisnoden (!!!).............................................................................................. 9
2.3 het pedagogisch aanbod............................................................................................ 9
2.3.1 opvoedingstaken.................................................................................................9
2.3.2 opvoedingsstijlen................................................................................................. 9
2.4 het samenleven tussen ouders en kind...................................................................10
2.4.1 de opvoedingsdomeinen....................................................................................11
2.4.2 pedagogisch klimaat.......................................................................................... 11
2.4.3 situatiehantering............................................................................................... 11
3 wanneer opvoeden niet meer vanzelfsprekend is..........................................................13
3.1 opvoeden in de hedendaagse maatschappij............................................................13
3.1.1 opvoeden als relationeel en sociaal proces.......................................................13
3.1.2 opvoeden is een snel veranderende maatschappij............................................13
3.2 begripsomschrijving................................................................................................. 13
3.3 indeling naar ernst................................................................................................... 14
3.3.1 opvoedingsvragen............................................................................................. 14
3.3.2 opvoedingsspanning.......................................................................................... 14
3.3.3 opvoedingscrisis................................................................................................ 14
3.3.4 opvoedingsnood of vos......................................................................................14
3.4 indeling naar oorsprong........................................................................................... 14
3.4.1 primaire opvoedingsproblemen.........................................................................15
, 3.4.2 secundaire opvoedingsproblemen.....................................................................15
3.5 opvoedingssteun..................................................................................................... 15
3.5.1 van ondersteuning naar hulp.............................................................................16
3.5.2 basisprincipes van pedagogsiche hulpverlening................................................16
4 de theorie van nagy....................................................................................................... 18
4.1 inleiding................................................................................................................... 18
4.2 de vier dimensies..................................................................................................... 18
4.2.1 de dimensie van de feiten.................................................................................18
4.2.2 de dimensie van de psychologie........................................................................18
4.2.3 de dimensie van de interacites..........................................................................19
4.2.4 de relationeel-ethische dimensie.......................................................................19
4.3 loyaliteiten............................................................................................................... 19
4.3.3 loyaliteitsconflicten............................................................................................ 19
4.3.4 gespleten loyaliteit............................................................................................ 19
4.3.5 onzichtbare loyaliteit......................................................................................... 19
4.3.6 overbelaste loyaliteit......................................................................................... 20
hoofdstuk 5: verschillende gezinstypes............................................................................21
5.1 ouders met een kind met een beperking.................................................................21
5.2 scheiding................................................................................................................. 21
5.2.1 inleiding............................................................................................................. 21
5.2.2 gevolgen van scheiding.....................................................................................22
5.2.3 hoe het kind ondersteunen?..............................................................................26
5.3 nieuw samengestelde gezinnen...............................................................................27
5.3.1 inleiding............................................................................................................. 27
5.3.2 specifieke kenmerken........................................................................................ 27
5.3.3 gevolgen voor kinderen.....................................................................................28
1.3.4 hoe ondersteunen.............................................................................................. 28
, 1 BEGRIPSOMSCHRIJVING
1.1 DEFINITIE VAN ‘OPVOEDEN’
Definitie van Hellinckx:
Opvoeden = complex fenomeen, kern ervan is samenleven
Opvoeden grotendeels onbewust
Functionele/impliciete opvoeding = interacties in dagdagelijkse leven, onbewust
Intentionele opvoeding
Definitie van Hellinckx: wie voedt op? een opvoeder:
Gedurende lange tijd
Dagelijks
Met een kind samenleven
Zich verantwoordelijk voelt voor toekomst kind
Opvoeden is…
Complementair: niet enkel door ouders, ook in ruimere gezinscontext school,
opvang, maatschappelijke invloeden, …
Circulair: interdependente assymetrie wederkerig, niet symmetrisch (ouders
beïnvloeden kinderen meer dan omgekeerd)
Multifactorieel: verschillende beïnvloedende factoren interventies ouders,
kind is actief, opvoedingscontext (=leefklimaat)
1.2 OPVOEDING ALS WETENSCHAP
1.2.1 HET KIND
Temperamentkenmerken:
• Genetische factoren
• Neurobiologische invloeden
• Pre-, peri- en postnatale invloeden
De aard/eigenheid van het kind de manier waarop het kind reageert <-> de
pedagogische aanpak van ouders
pedagogie is altijd op interactief niveau
1.2.2 DE OPVOEDER OF OUDER
