INKOMEN ONDER DE ARMOEDEGRENS IN WAREGEM:
WAT IS DE ROL EN IMPACT VAN DE SOCIALE
KRUIDENIERS OP KWETSBARE GROEPEN?
Schrijf- en onderzoeksseminarie sociale problemen
Jamila Tirssi
Studente Maatschappelijk werk
BASW in AO
Vives Hogeschool
Academiejaar 2024-2025
Docent Kris Dekeyser
Jamila Tirssi Schrijf- en onderzoeksseminarie 1
,Inhoudsopgave
1.Inleiding...............................................................................................................................................4
2.Onderzoeksmethode en verantwoording............................................................................................6
3. Armoede en sociale uitsluiting...........................................................................................................7
3.1 Definitie........................................................................................................................................7
3.2 Oorzaken armoede en sociale uitsluiting......................................................................................8
3.2.1 Acties en reacties microniveau..............................................................................................8
3.2.2 Acties en reacties mesoniveau..............................................................................................9
3.2.3 Acties en reacties macroniveau...........................................................................................11
3.3 Gevolgen van armoede en sociale uitsluiting.............................................................................14
3.4 Armoede en sociale uitsluiting in België.....................................................................................15
4. Armoede in de voedselzekerheid......................................................................................................17
4.1 Beschrijving................................................................................................................................17
4.2 Kwetsbare groepen.....................................................................................................................17
4.3 Erkenning van armoede..............................................................................................................17
5. Sociale kruidenier.............................................................................................................................20
5.1 Aantal gebruikers........................................................................................................................20
5.2 Werking van een sociale kruidenier............................................................................................20
5.3 Voorwaarden..............................................................................................................................21
5.4 Andere ondersteuning................................................................................................................21
5.5 Werking met organisaties...........................................................................................................22
5.6 Effect leefomstandigheden.........................................................................................................22
5.7 Uitdagingen................................................................................................................................23
6. De resultaten van het onderzoek......................................................................................................25
6.1 enquête klanten.........................................................................................................................25
6.2 interview vrijwilliger...................................................................................................................42
7. Besluit...............................................................................................................................................47
Jamila Tirssi Schrijf- en onderzoeksseminarie 2
,8. Bronnenlijst......................................................................................................................................48
9.Bijlagen..............................................................................................................................................55
9.1 Onderzoeksvragen......................................................................................................................55
9.2 Tekstplan....................................................................................................................................56
9.3 Onderzoeksplan..........................................................................................................................70
9.4 Enquête Nederlands...................................................................................................................72
9.5 Enquête Frans.............................................................................................................................86
9.6 Enquête Engels...........................................................................................................................96
9.7 Turnitin-screenshot..................................................................................................................107
Jamila Tirssi Schrijf- en onderzoeksseminarie 3
, 1.Inleiding
Armoede is een probleem dat al eeuwen bestaat en vandaag de dag nog steeds een nog een realiteit
is. Eén van de schrijnende gevolgen van armoede is dat mensen gebrek aan voeding hebben. Mensen
uit kwetsbare situaties hebben geen toegang tot gezonde voeding, waarbij hun gezondheid
achteruitgaat en ziek worden (Gezond Leven, z.d.). Door gebrek aan financiële middelen gaan de
kwetsbaren de zorg uitstellen. Waarbij hun mentale als fysische welzijn ook wordt geschaad (Gezond
Leven, z.d.). Dit laat zien dat armoede een complex probleem is.
Armoede tast bovendien onze grondrechten uit de Universele verklaringen van de rechten van de
mens. Het recht op behoorlijke levensstandaard wordt geschonden door gebrek aan voeding. Zeker
nu de voedselprijzen zijn gestegen, vormt dit zeker een steeds groter probleem voor mensen die al
een risico lopen om in armoede terecht te komen (Netwerk tegen Armoede, z.d.).
Ook het recht op behoorlijke huisvesting wordt geschonden door armoede, waarbij slechte
huisvesting mensen in armoede raakt. Ze kunnen geen degelijke woning veroorloven en zijn
genoodzaakt om te kiezen voor goedkope woningen met vochtige muren en gebrek aan isolatie. Dit
verergert hun gezondheidsproblemen zoals problemen met de luchtwegen en reumatische klachten.
Daarbij worden ze geconfronteerd met torenhoge verwarmingsfactuur die deze woningen met zich
meebrengen (Dierckx, D., Van Herck, N. & Vranken, J., 2010).
Het recht op vakantie en vrije tijd is voor mensen in armoede vaak ver weg, omdat ze simpelweg de
mogelijkheden niet hebben. Toch zijn sport en culturele activiteiten essentieel om hun gezondheid en
mentaal welzijn te verbeteren.
Daarnaast wordt ook het recht op onderwijs aangetast, omdat ouders in armoede niet in staat zijn om
hoger onderwijs voor hun kinderen te bekostigen. Dit belemmert de kinderen later de toegang tot
goedbetaalde jobs, en blijft de armoede intergenerationeel (Netwerk tegen Armoede, z.d.).
Toch zijn er initiatieven waaronder de sociale kruidenier die de vicieuze cirkel, arm maakt ziek, ziek
maakt arm (USAB, 2023) te doorbreken. De sociale kruidenier biedt tijdelijke of langdurige oplossing
voor de voedingsnoden van de kwetsbare groepen. Vanuit eigen ervaring wil ik beamen hoe
waardevol deze hulp is. Tijdens mijn scheidingsprocedure was ik zelf klant bij de sociale kruidenier ’t
Kelderke. Het gaf mij de financiële ademruimte om door deze moeilijke periode te komen toen ik een
laag inkomen had. Ik besef hoe belangrijk het is om voedselhulp aan te bieden aan mensen in
armoede. Mijn overtuiging is dat onderwijs en werk de sleutel zijn om uit armoede te ontsnappen.
Jamila Tirssi Schrijf- en onderzoeksseminarie 4
WAT IS DE ROL EN IMPACT VAN DE SOCIALE
KRUIDENIERS OP KWETSBARE GROEPEN?
Schrijf- en onderzoeksseminarie sociale problemen
Jamila Tirssi
Studente Maatschappelijk werk
BASW in AO
Vives Hogeschool
Academiejaar 2024-2025
Docent Kris Dekeyser
Jamila Tirssi Schrijf- en onderzoeksseminarie 1
,Inhoudsopgave
1.Inleiding...............................................................................................................................................4
2.Onderzoeksmethode en verantwoording............................................................................................6
3. Armoede en sociale uitsluiting...........................................................................................................7
3.1 Definitie........................................................................................................................................7
3.2 Oorzaken armoede en sociale uitsluiting......................................................................................8
3.2.1 Acties en reacties microniveau..............................................................................................8
3.2.2 Acties en reacties mesoniveau..............................................................................................9
3.2.3 Acties en reacties macroniveau...........................................................................................11
3.3 Gevolgen van armoede en sociale uitsluiting.............................................................................14
3.4 Armoede en sociale uitsluiting in België.....................................................................................15
4. Armoede in de voedselzekerheid......................................................................................................17
4.1 Beschrijving................................................................................................................................17
4.2 Kwetsbare groepen.....................................................................................................................17
4.3 Erkenning van armoede..............................................................................................................17
5. Sociale kruidenier.............................................................................................................................20
5.1 Aantal gebruikers........................................................................................................................20
5.2 Werking van een sociale kruidenier............................................................................................20
5.3 Voorwaarden..............................................................................................................................21
5.4 Andere ondersteuning................................................................................................................21
5.5 Werking met organisaties...........................................................................................................22
5.6 Effect leefomstandigheden.........................................................................................................22
5.7 Uitdagingen................................................................................................................................23
6. De resultaten van het onderzoek......................................................................................................25
6.1 enquête klanten.........................................................................................................................25
6.2 interview vrijwilliger...................................................................................................................42
7. Besluit...............................................................................................................................................47
Jamila Tirssi Schrijf- en onderzoeksseminarie 2
,8. Bronnenlijst......................................................................................................................................48
9.Bijlagen..............................................................................................................................................55
9.1 Onderzoeksvragen......................................................................................................................55
9.2 Tekstplan....................................................................................................................................56
9.3 Onderzoeksplan..........................................................................................................................70
9.4 Enquête Nederlands...................................................................................................................72
9.5 Enquête Frans.............................................................................................................................86
9.6 Enquête Engels...........................................................................................................................96
9.7 Turnitin-screenshot..................................................................................................................107
Jamila Tirssi Schrijf- en onderzoeksseminarie 3
, 1.Inleiding
Armoede is een probleem dat al eeuwen bestaat en vandaag de dag nog steeds een nog een realiteit
is. Eén van de schrijnende gevolgen van armoede is dat mensen gebrek aan voeding hebben. Mensen
uit kwetsbare situaties hebben geen toegang tot gezonde voeding, waarbij hun gezondheid
achteruitgaat en ziek worden (Gezond Leven, z.d.). Door gebrek aan financiële middelen gaan de
kwetsbaren de zorg uitstellen. Waarbij hun mentale als fysische welzijn ook wordt geschaad (Gezond
Leven, z.d.). Dit laat zien dat armoede een complex probleem is.
Armoede tast bovendien onze grondrechten uit de Universele verklaringen van de rechten van de
mens. Het recht op behoorlijke levensstandaard wordt geschonden door gebrek aan voeding. Zeker
nu de voedselprijzen zijn gestegen, vormt dit zeker een steeds groter probleem voor mensen die al
een risico lopen om in armoede terecht te komen (Netwerk tegen Armoede, z.d.).
Ook het recht op behoorlijke huisvesting wordt geschonden door armoede, waarbij slechte
huisvesting mensen in armoede raakt. Ze kunnen geen degelijke woning veroorloven en zijn
genoodzaakt om te kiezen voor goedkope woningen met vochtige muren en gebrek aan isolatie. Dit
verergert hun gezondheidsproblemen zoals problemen met de luchtwegen en reumatische klachten.
Daarbij worden ze geconfronteerd met torenhoge verwarmingsfactuur die deze woningen met zich
meebrengen (Dierckx, D., Van Herck, N. & Vranken, J., 2010).
Het recht op vakantie en vrije tijd is voor mensen in armoede vaak ver weg, omdat ze simpelweg de
mogelijkheden niet hebben. Toch zijn sport en culturele activiteiten essentieel om hun gezondheid en
mentaal welzijn te verbeteren.
Daarnaast wordt ook het recht op onderwijs aangetast, omdat ouders in armoede niet in staat zijn om
hoger onderwijs voor hun kinderen te bekostigen. Dit belemmert de kinderen later de toegang tot
goedbetaalde jobs, en blijft de armoede intergenerationeel (Netwerk tegen Armoede, z.d.).
Toch zijn er initiatieven waaronder de sociale kruidenier die de vicieuze cirkel, arm maakt ziek, ziek
maakt arm (USAB, 2023) te doorbreken. De sociale kruidenier biedt tijdelijke of langdurige oplossing
voor de voedingsnoden van de kwetsbare groepen. Vanuit eigen ervaring wil ik beamen hoe
waardevol deze hulp is. Tijdens mijn scheidingsprocedure was ik zelf klant bij de sociale kruidenier ’t
Kelderke. Het gaf mij de financiële ademruimte om door deze moeilijke periode te komen toen ik een
laag inkomen had. Ik besef hoe belangrijk het is om voedselhulp aan te bieden aan mensen in
armoede. Mijn overtuiging is dat onderwijs en werk de sleutel zijn om uit armoede te ontsnappen.
Jamila Tirssi Schrijf- en onderzoeksseminarie 4
