Alle hoorcolleges vak inleiding bestuursrecht

Hoorcolleges Bestuursrecht
Hoorcollege 31/1/2023


Na de toeslagaffaire kreeg iedereen een art. 26 Awir; een terugvordering van het gekregen
toeslagbedrag.  ‘alles-of-niets’-benadering
 Wat is het bedrag van de terugvordering?
o Is dit alleen het bedrag van onrechtmatigheid of het hele toeslagbedrag?
o 23 oktober 2019 – afdeling bestuursrecht Raad van State; andere uitleg van
art. 26 Awir, de ouders waren het gehele bedrag verschuldigd, maar het is aan
de belastingdienst hoeveel zij gaan terugvorderen. – Discretionaire ruimte

Hoe moet een jurist er in de toekomst uitzien?
- Wees actief;
- Bied maatwerk;
- Stimuleer samenspraak en tegenspraak.

Wat is bestuursrecht?
- Toeslagen; Rode enveloppen;
- Migratierecht/vreemdelingenrecht: Bijvoorbeeld asielzoekers;
- Demonstratierecht: bijvoorbeeld de boerenprotesten – stikstofproblematiek;
- Woningbouw: uitstoot van Co2; vergunningen voor omgevingsrecht
- Zonnepanelen: Salderingssubsidie; subsidieverstrekking;
- Openbaar vervoer: toegankelijkheid tot vervoer;
- Uitstoot van 5G: Frequentieverdeling over de omroepen en telefoonaanbieders
- Online gokken: Reguleren van online gokken door vergunningen.

Het algemeen deel van bestuursrecht; wat alle gebieden gelijk hebben – recht voor, van en
tegen het openbaar bestuur.
- Legitimerend (voor: rechtvaardigd dat de overheid ingrijpt in de maatschappij),
instrumenteel (van de overheid: de gereedschapskist, waarmee issues opgelost
kunnen worden) en waarborg (burgers beschermen tegen de overheid).

Openbaar bestuur is de uitvoerende macht (trias politica) – de regering.
- Niet alleen uitvoeren van wetten; maar ook een zelfstandige operatie van de regering
o Bijvoorbeeld het behartigen van het algemeen belang door de overheid.
- Het eenzijdig vaststellen van de rechtspositie van andere rechtssubjecten (openbaar
gezag) – de overheid zegt tegen de burger dit zijn jou rechten en plichten.
o Het idee dat alles eenzijdig is, is soms wel te kort door de bocht, omdat beide
partijen soms ook overleggen;

Het bestuursrecht stelt een aantal vragen (hoofdzaken van het bestuursrecht):
- Organisatie: Welke overheidsinstantie is bevoegd om het probleem op te lossen?
- Bevoegdheden: hoe kan deze instantie dit probleem oplossen?
- Normering: aan welke normen moet deze instantie zich houden?
- Handhaving: wat kan deze instantie doen als de regels niet worden nageleefd?
- Rechtsbescherming: wat kan de burger ondernemen tegen het optreden van deze
overheidsinstantie?

Wat zijn de grote kwesties van bestuursrecht?
1. Rechtseenheid en rechtsontwikkeling – hoe creëer je eenheid tussen de
bestuursrecht?

, 2. Maatwerk; de menselijk maat – de overheid denkt meer vanuit empathie naar de
zaak.

De waarborgfunctie van het bestuursrecht – een wetsvoorstel is ingediend om de
waarborgfunctie in te stellen bij het bestuursrecht;
- Preconsultatie wetsvoorstel Wet versterking waarborgfuncties Algemene Wet
Bestuursrecht (Awb)
o Het bestuursorgaan stelt zich bij het uitoefenen van zijn taak dienstbaar op.
(art. 2.4a).  is nog geen geldend recht = dienstbaarheidsbeginsel; als je
werkt bij de overheid moet je altijd denken hoe je iemand anders kan dienen
(perspectief)
o De termijn voor het indienen van een bezwaar- of beroepschrift bedraagt zes
weken, tenzij het bezwaar of beroep zich richt tegen een besluit als bedoeld in
de bij deze wet behorende Regeling verlengde bezwaar- en beroepstermijn. In
dat geval bedraagt de termijn dertien weken (art. 6.7)
 Bijvoorbeeld gevallen met sociale zekerheidsgevallen – gevallen waar
de burger makkelijk in het gedrang kan komen.
o Een bestuursorgaan onderzoekt in overleg met de indiener van het bezwaar
de mogelijkheden voor informele afdoening. (art. 7.2)
 Is er een andere mogelijkheid om het anders op te lossen?
o Het evenredigheidsbeginsel


Hoorcollege 23-2-2023

College bestuurshandelingen – van bestuursorgaan naar besluit

Bestuursorgaan
Art. 1:1 lid 1 Awb
Onder bestuursorgaan wordt verstaan:
a. een orgaan van een rechtspersoon die krachtens publiekrecht is ingesteld, of
b. een ander persoon of college, met enig openbaar gezag bekleed.

Bestuursorgaan: uitzonderingen
- Uitzonderingen – Art. 1:1 lid 2 Awb
o Wetgevende macht
o Rechtsprekende macht
o ….

Uitzondering op de uitzonderingen (art. 1:1 lid 3 Awb)
- Ambtenaren werkzaam bij de uitgezonderde instellingen - ambtenaar die werkt bij de
rechtspraak.

,Samenvatting bestuursorgaan
Het oranje bolletje is een openbaar lichaam, de puntjes de organen in het lichaam.

Heb je te maken met een A orgaan
of een B orgaan. Met het A orgaan
heb je 2 sporen:
1. Publiekrechtelijke rechtspersonen
art. 2:1 BW
2. Ander lichaam art. 2:1 lid 2 BW
Bij de B organen ben je bezit met is
er sprake van openbaar gezag?
Uitzonderingen: soms heb je geen
wettelijk voorschrift maar alsnog
sprake van een b-orgaan. Als er geld
wordt uitgekeerd door een instantie,
dan geld die instantie ook als B-
orgaan. Als de instantie over
overwegende overheidsinstantie
staat, dan zijn de werknemers te
zien als ambtenaren.



Zelfstandig bestuursorgaan
 Zelfstandig bestuursorgaan – een bestuursorgaan van de centrale
overheid dat bij de wet, krachtens de wet bij algemene maatregel van
bestuur of krachtens de wet bij ministiële regeling met openbaar gezag
is bekleed, en dat niet hiërarchisch ondergeschikt is aan een minister.
o Voorbeeld: ZBO-register

Waarom zbo’s? (art. 3 Kaderwet zbo’s)
- Behoefte aan onafhankelijke oordeelsvorming op grond van specifieke deskundigheid
(bv. Kiesraad)
- Strikt regelgebonden uitvoering in een groot aantal individuele gevallen (bv. SVB).
- Noodzaak van participatie van maatschappelijke organisaties in verband met de aard
van de betrokken bestuurstaak (bv. KvK)

Waarom geen zbo’s?
- Gebrek aan politieke controle (ministeriële verantwoordelijkheid)

Zelfstandig bestuursorgaan en de Awb
- Een zelfstandig bestuursorgaan is per definitie een bestuursorgaan in de zin van de
Awb.
o Kan een a-orgaan zijn
 Van een lichaam met eigen rechtspersoonlijkheid
 Van de rechtspersoon Staat
o Kan een b-orgaan zijn
- Voorbeeld: Raad van bestuur van de kansspelautoriteit (Wet op de kansspelen).

Er zijn een aantal A organen en die leven in verschillende rechtspersonen. De grote bol is
een rechtspersoon staat. De driehoeken zijn de ministeries, met aan de top de ministers.
Binnen de staat leven ook rechtspersonen die niet onder de piramide leven, dat zijn de zbo’s.
Deze zijn wel onderdeel van de staat, maar niet hiërarchisch ondergeschikt.

, Links zijn de rechtspersonen
die apart staan van de staat
 bijv. raad van bestuur
kansspelen, CBR. Dit zijn
eigen rechtspersonen met
eigen rechtspersonen.

De B-organen zijn per
definitie zbo’s. A-organen die
buiten de staat vallen ook,
maar er kunnen ook zbo’s
onder de staat vallen, maar
deze zijn moeilijk te
herkennen.


Verschillen tussen a-organen en b-organen - handelingen

 Bestuursorgaan: welke handelingen zijn van een bestuursorgaan?
 alle handelingen (a-orgaan)
 of slechts handelingen die de uitoefening van openbaar gezag
betreffen (b-orgaan)
 Organisatorisch criterium (a-orgaan) – waarvan maak je deel
uit, je kijkt naar de organisatie? Meer de wie vraag.
 Functioneel criterium (b-orgaan) – wat doen ze, je kijkt naar de
wat vraag.
 Dus: van bestuursorgaan naar bestuurshandelingen

Wat zijn type bestuurshandelingen die je onderling aantreft?
 Een e-mail naar de Gemeente over de EPC-waarde van de woning, om te mogen
verbouwen.  handeling van bestuur, want er werd door de Gemeente informatie
gestuurd.
 Een e-mail naar de Waterschap, over de bebossing bij het vaarwater. Hierdoor
kunnen mensen niet meer kanoën. De Waterschap haalt de bebossing weg, maar
heeft niet reageert op de mail.  dit is ook een bestuurshandeling
 Er zijn vier plekken in NL waar kinderhartchirugie wordt beoefent  de minister wil dit
naar 2 plekken brengen, zodat de operaties meer kunnen worden uitgeoefend.
Hierdoor moeten er kindercentra worden gesloten.  hier is sprake van een
bestuursorgaan, namelijk de minister.


Feitelijke handeling of rechtshandeling?
Feitelijke handelingen: Handeling niet gericht op rechtsgevolg
- Feitelijke handeling als zodanig
- Beslissing tot het verrichten van een feitelijke handdeling

Rechtshandeling: Handeling gericht op rechtsgevolg
- Privaatrechtelijke rechtshandeling – handelingen die iedereen kan verrichten
o Uitoefening van privaatrechtelijke bevoegdheden door (rechts) persoon
 Overeenkomsten sluiten
 Eigendomsrechten uitoefenen
 Acties uit onrechtmatige daad instellen
o Kunnen eenieder toekomen
o Een bestuursorgaan besluit tot het verrichten van een privaatrechtelijke
rechtshandeling (art. 8:3 lid 2 Awb)