Samenvatting scheikunde H6
6.2 Koolwaterstofatomen
Organische chemie → vroeger dacht men dat koolstofverbindingen alleen konden
voortkomen uit organisch materiaal van mensen, dieren of planten.
Koolwaterstoffen = verbindingen die uitsluitend bestaan uit koolstofatomen en
waterstofatomen.
Onvertakte en vertakte koolwaterstoffen
Onvertakte = elk C-atoom is verbonden met een of twee andere C-atomen.
Zie figuur 1 voor voorbeelden van onvertakte verbindingen.
figuur 1
Vertakte = minstens 1 C-atoom voordat met 3 of 4 andere C-atomen is verbonden
Zie de figuur 2 voor voorbeelden van vertakte verbindingen.
figuur 2
1
, Homologe reeksen
= Koolwaterstoffen kun je onderbrengen in een aantal groepen
- De verhouding tussen het aantal C-atomen en het aantal H-atomen in de moleculen
van alle stoffen uit één homologe reeks is gelijk.
- Een voorbeeld van een homologe reeks zijn de Alkanen = C n❑ H 2 n+2→ stel je hebt
❑
n=1 dan krijg je C 1 H 2 x 1+2 = CH4 (methaan).
Isomerie = 2 verschillende stoffen hebben dezelfde molecuulformules
Isomeren = de 2 verschillende stoffen ^
Koolwaterstoffen zijn verdeeld in 4 subklassen:
1. Verzadigde koolwaterstoffen
In een verzadigd koolwaterstofmolecuul komen uitsluitend enkele
atoombinding tussen C-atomen voor. Een voorbeeld van een groep
verzadigde koolwaterstoffen zijn de alkanen (C n H 2 n+ 2).
2. Onverzadigde koolwaterstoffen
In een onverzadigde koolwaterstof molecuul komen tussen C-atomen één
of meer dubbele atoombindingen voor. De homologe reeks waar deze
stoffen toebehoren → alkenen (C n H 2 n−2). Het kenmerk van een alkeen is
de aanwezigheid van een dubbele binding tussen 2 C-atomen. Er bestaan
ook onverzadigde stoffen met een driedubbele binding tussen 2 C-atomen.
3. Cyclische koolwaterstoffen
Cyclische koolwaterstoffen zijn stoffen met moleculen waar een ring van
C-atomen in voorkomt → Cycloalkanen (CnH2n). Je kunt aan de algemene
formule zien dat de cycloalkanen isomeer zijn met de alkenen.
Als in het molecuul een ring voorkomt, spreek je van een cyclische
verbinding. Onvertakt en vertakte ketens noem je ook wel acyclisch of
niet-cyclisch
4. Aromaten
Sommige koolwaterstoffen bevatten een bijzondere ringstructuur, die is afgeleid van
de stof benzeen (C6H6). De structuurformule van benzeen wordt vereenvoudigd
weergegeven:
Stoffen waarvan de moleculen een benzeenring bevatten, worden aromatisch
2
6.2 Koolwaterstofatomen
Organische chemie → vroeger dacht men dat koolstofverbindingen alleen konden
voortkomen uit organisch materiaal van mensen, dieren of planten.
Koolwaterstoffen = verbindingen die uitsluitend bestaan uit koolstofatomen en
waterstofatomen.
Onvertakte en vertakte koolwaterstoffen
Onvertakte = elk C-atoom is verbonden met een of twee andere C-atomen.
Zie figuur 1 voor voorbeelden van onvertakte verbindingen.
figuur 1
Vertakte = minstens 1 C-atoom voordat met 3 of 4 andere C-atomen is verbonden
Zie de figuur 2 voor voorbeelden van vertakte verbindingen.
figuur 2
1
, Homologe reeksen
= Koolwaterstoffen kun je onderbrengen in een aantal groepen
- De verhouding tussen het aantal C-atomen en het aantal H-atomen in de moleculen
van alle stoffen uit één homologe reeks is gelijk.
- Een voorbeeld van een homologe reeks zijn de Alkanen = C n❑ H 2 n+2→ stel je hebt
❑
n=1 dan krijg je C 1 H 2 x 1+2 = CH4 (methaan).
Isomerie = 2 verschillende stoffen hebben dezelfde molecuulformules
Isomeren = de 2 verschillende stoffen ^
Koolwaterstoffen zijn verdeeld in 4 subklassen:
1. Verzadigde koolwaterstoffen
In een verzadigd koolwaterstofmolecuul komen uitsluitend enkele
atoombinding tussen C-atomen voor. Een voorbeeld van een groep
verzadigde koolwaterstoffen zijn de alkanen (C n H 2 n+ 2).
2. Onverzadigde koolwaterstoffen
In een onverzadigde koolwaterstof molecuul komen tussen C-atomen één
of meer dubbele atoombindingen voor. De homologe reeks waar deze
stoffen toebehoren → alkenen (C n H 2 n−2). Het kenmerk van een alkeen is
de aanwezigheid van een dubbele binding tussen 2 C-atomen. Er bestaan
ook onverzadigde stoffen met een driedubbele binding tussen 2 C-atomen.
3. Cyclische koolwaterstoffen
Cyclische koolwaterstoffen zijn stoffen met moleculen waar een ring van
C-atomen in voorkomt → Cycloalkanen (CnH2n). Je kunt aan de algemene
formule zien dat de cycloalkanen isomeer zijn met de alkenen.
Als in het molecuul een ring voorkomt, spreek je van een cyclische
verbinding. Onvertakt en vertakte ketens noem je ook wel acyclisch of
niet-cyclisch
4. Aromaten
Sommige koolwaterstoffen bevatten een bijzondere ringstructuur, die is afgeleid van
de stof benzeen (C6H6). De structuurformule van benzeen wordt vereenvoudigd
weergegeven:
Stoffen waarvan de moleculen een benzeenring bevatten, worden aromatisch
2
