VWO 4
Samenvatting
Nectar biologie: Hoofdstuk 1;
Gedrag
Judith Vuijst
CSVVG Vincent van Gogh
, Biologie samenvatting Hs 1; Gedrag
1.1 Dierenwelzijn
Kennis van gedrag
Gedrag is alles wat mensen/dieren doen of laten. Gedragsonderzoekers kijken naar reacties van dieren in
verschillende situaties. Gedragsonderzoek heeft duidelijk gemaakt dat gedrag een aanpassing is aan de
leefomstandigheden
Ontstaan van gedrag
Inwendige prikkel: invloed op gedrag (naast hormonen ook honger- en dorstgevoel)
Uitwendige prikkel: komen van buitenaf (bijv geur, kleur, bewegingen en geluiden)
In- en uitwendige prikkels vormen de motiverende factoren.
Prikkels verhogen motivatie, en moeten sterk genoeg zijn om drempelwaarde te overschrijden.
Opbouw van gedrag
Gedrag is opgebouwd uit gedragseenheden en gedragssystemen:
Gedragseenheden: verschillende aparte handelingen (bijv bij eten het afbijten/kauwen etc.). Ze
komen vaak in vaste volgorde (gedragsketen) voor; effect van ene handeling leidt tot volgende
(afbijten dan kauwen)
Aantal samenhangende gedragsketens vormt gedragssysteem (vormt samen het gedrag; zoeken,
eten, drinken).
Bijv mens is opgebouwd uit gedragssystemen, -ketens en -eenheden: gedragssysteem: voedsel
zoeken gedragseenheid: naar winkel lopen/eten uitzoeken
Natuurlijk gedrag
Functies van gedrag:
Overleven vh individu voedsel/beschutting zoeken
Overleven vd soort voortplanten/verzorgen. In gevangenschap verdwijnt deel van dit natuurlijke
gedrag vaak. Onderzoekers gaan ervan uit dat het welzijn van dieren in gevangenschap groter is
wanneer ze hun natuurlijke gedrag kunnen vertonen, zoals in groepen leven.
1.2 Gedrag bestuderen
Dier als machine
Gedragsonderzoekers onderzoeken diergedrag door:
Observeren, tellen en meten gebeurt objectief, zonder oordeel vooraf.
Te bekijken welke prikkels een dier ontvangt (input) en welk gedrag vervolgens optreedt (output).
Antropomorf: subjectieve menselijke benadering van dierlijk gedrag; zoals een hond die ‘blij’ is als die gaat
kwispelen.
Ethologie: wetenschap die onderzoek doet naar diergedrag
Ethologen proberen uit tellingen en metingen verbanden af te leiden waarmee ze hun
onderzoeksvraag beantwoorden
Onderzoek naar zilvermeeuwen
Sleutelprikkel: prikkel die steeds hetzelfde gedrag oproept
Supernormale prikkel: versterkte sleutelprikkel
Samenvatting
Nectar biologie: Hoofdstuk 1;
Gedrag
Judith Vuijst
CSVVG Vincent van Gogh
, Biologie samenvatting Hs 1; Gedrag
1.1 Dierenwelzijn
Kennis van gedrag
Gedrag is alles wat mensen/dieren doen of laten. Gedragsonderzoekers kijken naar reacties van dieren in
verschillende situaties. Gedragsonderzoek heeft duidelijk gemaakt dat gedrag een aanpassing is aan de
leefomstandigheden
Ontstaan van gedrag
Inwendige prikkel: invloed op gedrag (naast hormonen ook honger- en dorstgevoel)
Uitwendige prikkel: komen van buitenaf (bijv geur, kleur, bewegingen en geluiden)
In- en uitwendige prikkels vormen de motiverende factoren.
Prikkels verhogen motivatie, en moeten sterk genoeg zijn om drempelwaarde te overschrijden.
Opbouw van gedrag
Gedrag is opgebouwd uit gedragseenheden en gedragssystemen:
Gedragseenheden: verschillende aparte handelingen (bijv bij eten het afbijten/kauwen etc.). Ze
komen vaak in vaste volgorde (gedragsketen) voor; effect van ene handeling leidt tot volgende
(afbijten dan kauwen)
Aantal samenhangende gedragsketens vormt gedragssysteem (vormt samen het gedrag; zoeken,
eten, drinken).
Bijv mens is opgebouwd uit gedragssystemen, -ketens en -eenheden: gedragssysteem: voedsel
zoeken gedragseenheid: naar winkel lopen/eten uitzoeken
Natuurlijk gedrag
Functies van gedrag:
Overleven vh individu voedsel/beschutting zoeken
Overleven vd soort voortplanten/verzorgen. In gevangenschap verdwijnt deel van dit natuurlijke
gedrag vaak. Onderzoekers gaan ervan uit dat het welzijn van dieren in gevangenschap groter is
wanneer ze hun natuurlijke gedrag kunnen vertonen, zoals in groepen leven.
1.2 Gedrag bestuderen
Dier als machine
Gedragsonderzoekers onderzoeken diergedrag door:
Observeren, tellen en meten gebeurt objectief, zonder oordeel vooraf.
Te bekijken welke prikkels een dier ontvangt (input) en welk gedrag vervolgens optreedt (output).
Antropomorf: subjectieve menselijke benadering van dierlijk gedrag; zoals een hond die ‘blij’ is als die gaat
kwispelen.
Ethologie: wetenschap die onderzoek doet naar diergedrag
Ethologen proberen uit tellingen en metingen verbanden af te leiden waarmee ze hun
onderzoeksvraag beantwoorden
Onderzoek naar zilvermeeuwen
Sleutelprikkel: prikkel die steeds hetzelfde gedrag oproept
Supernormale prikkel: versterkte sleutelprikkel
