Hoorcollege aantekeningen: Zion
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1........................................................................................................................................ 1
Hoorcollege 2........................................................................................................................................ 3
Hoorcollege 3........................................................................................................................................ 3
Hoorcollege 4........................................................................................................................................ 6
Hoorcollege 5........................................................................................................................................ 8
Hoorcollege 6...................................................................................................................................... 10
Hoorcollege 7...................................................................................................................................... 12
Hoorcollege 8...................................................................................................................................... 14
Hoorcollege 9...................................................................................................................................... 16
Hoorcollege 10.................................................................................................................................... 17
Hoorcollege 11.................................................................................................................................... 19
Hoorcollege 12.................................................................................................................................... 21
Hoorcollege 1
Een palimpsest is een hergebruikt papier, waardoor er geschreven tekst op andere geschreven
teksten komen te staan. Zion als een plaats en concept is als een palimpsest. Onder onze
verwachtingen zitten meerdere lagen en wij bestuderen de totstandkoming van die lagen. Je
kunt de huidige betekenis niet isoleren van haar voorgaande betekenissen. We bestuderen
bronnen vanuit verschillende lenzen/methodologieën: tekstuele studies, conceptuele analyses
(begriffsgeschichte) memory studies (we hebben veel herinneringen, maar als ze succesvol
willen zijn, moeten ze worden verankerd. Als het niet verankerd is, wordt het fluïde en kan
het vervagen), spatial theory (in de filosofie is er discussie over wat ‘ruimte’ is. Is het
absoluut of relatief? In de jaren ’80 ontstond de ruimtelijke draai; men overzag in hun
onderzoek de ruimtelijke aspecten. De politiek is afhankelijk van economie, maar de
economie is weer afhankelijk van ruimtelijke aspecten zoals klimaat. Ruimte volgens Edward
Soja is een sociaal product of uitkomst en een vormende kracht in het sociale leven. Het is
dialectisch, wij definiëren ruimte en de ruimte definieert ons. Henri Lefebvre
beargumenteerde dat er drie niveaus van ruimte zijn: de waargenomen ruimte, de bedachte
1
,ruimte en de beleefde ruimte. Er wordt dan onderscheid gemaakt tussen ruimte en plaats.
Ruimte is de interpretabele realm), geografie en politieke geschiedenis.
De geschiedenis van Jeruzalem is politiek gezien heel dynamisch. Er waren Israëlische
koninkrijken, islamitische koninkrijken en christelijke koninkrijken. Door de geschiedenis
heen zijn er drie ‘Zions’ aangewezen. De eerste oorspronkelijk Zion wordt ook wel de stad
van David genoemd en ligt in het zuiden bij de lagere stad. David zou deze stad hebben
veroverd, omdat het centraal gelegen is, niet behorend tot een stam en het is de hoogstgelegen
plek in het land. Aan de ene kant van de heuvel is het droog en de andere kant is juist erg
vruchtbaar. De tweede Zion is bij de Tempelberg. Die Tempel is gebouwd ten noorden van
Zion 1. Hierdoor krijgt de term een religieuze term, waar het daarvoor een politieke
strategische betekenis had. In 70 CE hebben de Romeinen de stad verwoest. Er werd ook geen
tempel meer gebouwd. Daarbij mochten de joden ook niet meer in Jeruzalem wonen van de
Romeinen en gingen in Galilea wonen. Het is deze tijd dat de Romeinen de provincie van
Judea hernoemen naar Palestina, vernoemd naar de aardvijanden van de joden; de Filistijnen,
die allang niet meer bestonden. De Romeinse en christelijke koninkrijken gebruiken de naam
Palestina, maar de volgende Islamitische rijken niet. In het Westen daarentegen werd de naam
Palestina vooralsnog gebezigd. Ook christenen in Jeruzalem gebruikten de naam Palestina,
omdat zij de Romeinse gedachten hadden. De verchristelijking van de romeinse burgers in
Judea, maakte dat zij plekken gingen verbinden met de Bijbelse verhalen. Hierdoor ontstond
Zion 3. Hier zou de tombe van David staan en daardoor gaan veel joden daarnaartoe. Echter,
David zou begraven moeten zijn in Zion 1 en niet 3. Eerst was het een christelijke plek, maar
naar de verovering van de islamieten hechtten zij er ook veel waarde aan omdat David een
profeet is in de islam. Vervolgens werd het weer een joodse plek, ook al was en is David daar
nooit begrijpen. Hierdoor woord duidelijk wat de kracht is van ‘herinneringen’. Na 1948 werd
het ook een plek voor de herinnering aan de holocaust, omdat het zo’n heilige plek zou zijn.
Zo is Oskar Schindler ook daar begraven. Je ziet dus hoe krachtig de term Zion is en hoe
nieuwe betekenissen aan de term worden geplakt. Wanneer de joden niet meer in Jeruzalem
mochten leven, gebruikten ze term nog wel. Het werd een utopisch concept, voor hun hoop. Je
zegt je gebeden en die zijn vol van Zion: een messianistische tijd waarin alles weer goed zal
zijn.
2
, Hoorcollege 2
De Hebreeuwse Bijbel start met het geven van de Torah aan Israël door God. Het jodendom
zegt dat de Torah de eerste 5 boeken van de Bijbel zijn. Ze zijn door God geopenbaard vanuit
de hemel, maar de Torah is niet langer meer in de hemel waardoor de Israëlieten aan het werk
moeten. In de Torah (de weg) vind je genealogie en wetten. In de christelijke bijbel ben je als
christen onderdeel van het Bijbelse narratief. Het is een lineair verhaal. De Hebreeuwse Bijbel
heeft een andere indeling en is een circulair verhaal. De profeten contextualiseren de Torah en
ontwikkelen het verder. De ketuvim is informatief, maar wordt iets minder van belang geacht.
De ontwikkeling van de halacha stopte ongeveer rond de gewone jaartelling, maar de
interpretatie ervan ontwikkelt zich nog steeds. Rond het jaar 200 ontstond de Mishnah,
waarbij het rabbijnse jodendom ontstond. De Mishnah is de mondelinge leer van de Torah en
bevat een toelichting op de geboden en verboden aan het Joodse volk die in de Thora zijn
opgenomen In de Talmoed staan de discussies over de Mishnah. Zion is niet in de Torah.
Sommige rabbijnen beargumenteren dat het gegeven dat Zion in de Torah zou staan ervoor
zou zorgen dat de Torah dan nog enkel geldt voor Zion en niet meer voor joden die
bijvoorbeeld in Nederland leven. Belangrijk om op te merken is dat ook al wordt Zion gezien
soms als symbolisch, waardoor je kunt zeggen dat Jeruzalem niet per se nodig is, Jeruzalem
alsnog nodig is omdat herinneringen voor hun bestaan alsnog een fysieke plaats nodig
hebben.
Hoorcollege 3
Door de eeuwen heen hebben Joden in het Heilige Land geleefd. Hoewel sommige Joden
verbannen werden naar Rome, bleven velen gewoon in het Heilige Land. Door tijden heen
waren Joden voornamelijk gecentreerd in heilige steden: Hebron (patriarchen zijn begraven),
Tiberias (de plek waar de rabbi’s een jodendom hebben gemaakt waar geen tempel voor nodig
is), Jeruzalem (tempel en stad van David) en Safed (de plek van Joodse mystiek). Hier wonen
erg religieuze groepen die constant bezig zijn met het bestuderen van de Torah en de
Talmoed. Dat brengt echter geen geld in het laatje, dus is de oplossing dat Joden in de gehele
wereld een gift geven aan de joodse gemeenschappen in die steden (shelikhim). Dat wordt van
belang geacht, omdat Zion een utopische plek is waar de joden terug naar zullen keren in hun
geloof. Aliyot (omhooggaan) is de religieuze term voor de emigratie van joden naar het
Heilige Land, afkomstig van de reis naar Jeruzalem vanuit Israël, omdat Jeruzalem hoog
gelegen is.
3
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1........................................................................................................................................ 1
Hoorcollege 2........................................................................................................................................ 3
Hoorcollege 3........................................................................................................................................ 3
Hoorcollege 4........................................................................................................................................ 6
Hoorcollege 5........................................................................................................................................ 8
Hoorcollege 6...................................................................................................................................... 10
Hoorcollege 7...................................................................................................................................... 12
Hoorcollege 8...................................................................................................................................... 14
Hoorcollege 9...................................................................................................................................... 16
Hoorcollege 10.................................................................................................................................... 17
Hoorcollege 11.................................................................................................................................... 19
Hoorcollege 12.................................................................................................................................... 21
Hoorcollege 1
Een palimpsest is een hergebruikt papier, waardoor er geschreven tekst op andere geschreven
teksten komen te staan. Zion als een plaats en concept is als een palimpsest. Onder onze
verwachtingen zitten meerdere lagen en wij bestuderen de totstandkoming van die lagen. Je
kunt de huidige betekenis niet isoleren van haar voorgaande betekenissen. We bestuderen
bronnen vanuit verschillende lenzen/methodologieën: tekstuele studies, conceptuele analyses
(begriffsgeschichte) memory studies (we hebben veel herinneringen, maar als ze succesvol
willen zijn, moeten ze worden verankerd. Als het niet verankerd is, wordt het fluïde en kan
het vervagen), spatial theory (in de filosofie is er discussie over wat ‘ruimte’ is. Is het
absoluut of relatief? In de jaren ’80 ontstond de ruimtelijke draai; men overzag in hun
onderzoek de ruimtelijke aspecten. De politiek is afhankelijk van economie, maar de
economie is weer afhankelijk van ruimtelijke aspecten zoals klimaat. Ruimte volgens Edward
Soja is een sociaal product of uitkomst en een vormende kracht in het sociale leven. Het is
dialectisch, wij definiëren ruimte en de ruimte definieert ons. Henri Lefebvre
beargumenteerde dat er drie niveaus van ruimte zijn: de waargenomen ruimte, de bedachte
1
,ruimte en de beleefde ruimte. Er wordt dan onderscheid gemaakt tussen ruimte en plaats.
Ruimte is de interpretabele realm), geografie en politieke geschiedenis.
De geschiedenis van Jeruzalem is politiek gezien heel dynamisch. Er waren Israëlische
koninkrijken, islamitische koninkrijken en christelijke koninkrijken. Door de geschiedenis
heen zijn er drie ‘Zions’ aangewezen. De eerste oorspronkelijk Zion wordt ook wel de stad
van David genoemd en ligt in het zuiden bij de lagere stad. David zou deze stad hebben
veroverd, omdat het centraal gelegen is, niet behorend tot een stam en het is de hoogstgelegen
plek in het land. Aan de ene kant van de heuvel is het droog en de andere kant is juist erg
vruchtbaar. De tweede Zion is bij de Tempelberg. Die Tempel is gebouwd ten noorden van
Zion 1. Hierdoor krijgt de term een religieuze term, waar het daarvoor een politieke
strategische betekenis had. In 70 CE hebben de Romeinen de stad verwoest. Er werd ook geen
tempel meer gebouwd. Daarbij mochten de joden ook niet meer in Jeruzalem wonen van de
Romeinen en gingen in Galilea wonen. Het is deze tijd dat de Romeinen de provincie van
Judea hernoemen naar Palestina, vernoemd naar de aardvijanden van de joden; de Filistijnen,
die allang niet meer bestonden. De Romeinse en christelijke koninkrijken gebruiken de naam
Palestina, maar de volgende Islamitische rijken niet. In het Westen daarentegen werd de naam
Palestina vooralsnog gebezigd. Ook christenen in Jeruzalem gebruikten de naam Palestina,
omdat zij de Romeinse gedachten hadden. De verchristelijking van de romeinse burgers in
Judea, maakte dat zij plekken gingen verbinden met de Bijbelse verhalen. Hierdoor ontstond
Zion 3. Hier zou de tombe van David staan en daardoor gaan veel joden daarnaartoe. Echter,
David zou begraven moeten zijn in Zion 1 en niet 3. Eerst was het een christelijke plek, maar
naar de verovering van de islamieten hechtten zij er ook veel waarde aan omdat David een
profeet is in de islam. Vervolgens werd het weer een joodse plek, ook al was en is David daar
nooit begrijpen. Hierdoor woord duidelijk wat de kracht is van ‘herinneringen’. Na 1948 werd
het ook een plek voor de herinnering aan de holocaust, omdat het zo’n heilige plek zou zijn.
Zo is Oskar Schindler ook daar begraven. Je ziet dus hoe krachtig de term Zion is en hoe
nieuwe betekenissen aan de term worden geplakt. Wanneer de joden niet meer in Jeruzalem
mochten leven, gebruikten ze term nog wel. Het werd een utopisch concept, voor hun hoop. Je
zegt je gebeden en die zijn vol van Zion: een messianistische tijd waarin alles weer goed zal
zijn.
2
, Hoorcollege 2
De Hebreeuwse Bijbel start met het geven van de Torah aan Israël door God. Het jodendom
zegt dat de Torah de eerste 5 boeken van de Bijbel zijn. Ze zijn door God geopenbaard vanuit
de hemel, maar de Torah is niet langer meer in de hemel waardoor de Israëlieten aan het werk
moeten. In de Torah (de weg) vind je genealogie en wetten. In de christelijke bijbel ben je als
christen onderdeel van het Bijbelse narratief. Het is een lineair verhaal. De Hebreeuwse Bijbel
heeft een andere indeling en is een circulair verhaal. De profeten contextualiseren de Torah en
ontwikkelen het verder. De ketuvim is informatief, maar wordt iets minder van belang geacht.
De ontwikkeling van de halacha stopte ongeveer rond de gewone jaartelling, maar de
interpretatie ervan ontwikkelt zich nog steeds. Rond het jaar 200 ontstond de Mishnah,
waarbij het rabbijnse jodendom ontstond. De Mishnah is de mondelinge leer van de Torah en
bevat een toelichting op de geboden en verboden aan het Joodse volk die in de Thora zijn
opgenomen In de Talmoed staan de discussies over de Mishnah. Zion is niet in de Torah.
Sommige rabbijnen beargumenteren dat het gegeven dat Zion in de Torah zou staan ervoor
zou zorgen dat de Torah dan nog enkel geldt voor Zion en niet meer voor joden die
bijvoorbeeld in Nederland leven. Belangrijk om op te merken is dat ook al wordt Zion gezien
soms als symbolisch, waardoor je kunt zeggen dat Jeruzalem niet per se nodig is, Jeruzalem
alsnog nodig is omdat herinneringen voor hun bestaan alsnog een fysieke plaats nodig
hebben.
Hoorcollege 3
Door de eeuwen heen hebben Joden in het Heilige Land geleefd. Hoewel sommige Joden
verbannen werden naar Rome, bleven velen gewoon in het Heilige Land. Door tijden heen
waren Joden voornamelijk gecentreerd in heilige steden: Hebron (patriarchen zijn begraven),
Tiberias (de plek waar de rabbi’s een jodendom hebben gemaakt waar geen tempel voor nodig
is), Jeruzalem (tempel en stad van David) en Safed (de plek van Joodse mystiek). Hier wonen
erg religieuze groepen die constant bezig zijn met het bestuderen van de Torah en de
Talmoed. Dat brengt echter geen geld in het laatje, dus is de oplossing dat Joden in de gehele
wereld een gift geven aan de joodse gemeenschappen in die steden (shelikhim). Dat wordt van
belang geacht, omdat Zion een utopische plek is waar de joden terug naar zullen keren in hun
geloof. Aliyot (omhooggaan) is de religieuze term voor de emigratie van joden naar het
Heilige Land, afkomstig van de reis naar Jeruzalem vanuit Israël, omdat Jeruzalem hoog
gelegen is.
3
