SAMENVATTING BOEK
ONDERNEMINGSRECHT
M.J. Kroeze, L. Timmerman & J.B. Wezeman, De kern van het ondernemingsrecht, Deventer: Wolters
Kluwer 2022
Geschreven door: Fleur te Wierik
Jaar: 2025
Module: RS0312-242522S
,LEEREENHEID 1
HOOFDSTUK 1
HOOFDSTUK 1 – ONDERNEMINGSVORMEN
De rechtsvorm van een onderneming is te beschrijven als de ‘jas van de onderneming’. Het is een
juridisch omhulsel. Een hulpmiddel om haar te laten functioneren. Rechtsvormen zijn in die zin facilitair.
Het ondernemingsrecht regelt in de hoofdzaak drie onderworpen:
1. De juridische organisatie
2. Wie namens de onderneming kunnen handelen – vertegenwoordiging
3. Hoe zijn verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid geregeld binnen de onderneming.
1.1 De besloten vennootschap
Een veel in Nederland gebruikte ondernemingsvorm is de besloten vennootschap. Bv’s worden ingezet
om bijvoorbeeld een bakkerij met twee werknemers te drijven, maar ook bijvoorbeeld om op een fiscaal
voordelige wijze pensioen op te bouwen. Artikel 2:175 BW geeft een omschrijving van de bv.
Kenmerkend is onder andere dat de bv een in één of meer overdraagbare aandelen verdeeld kapitaal
heeft. Men kan slechts deelnemen aan een bv via een aandeel in haar kapitaal. Er dient in ieder geval één
aandeel te worden uitgegeven. Dit wordt kapitaalassociatie genoemd. Het aandeel kan bijvoorbeeld 1
euro zijn.
è De eenpersoons-bv is in Nederland een legaal verschijnsel.
Het aandeel kan een aantal belangrijke functies vervullen:
a) Aandelen voor de bv zijn een middel om vermogen aan te trekken. De aandeelhouder brengt
vermogen in de bv in. Hij krijgt als tegenprestatie van de bv een of meer aandelen. In de statuten
van een bv staat steeds vermeld hoe hoog het nominale bedrag voor een bepaald soort aandelen
is. Dit kan bijvoorbeeld 0,01 euro of € 750,- per aandeel zijn.
b) Aan het aandeel is doorgaans stemrecht in de aandeelhoudersvergadering verbonden artikel
2:228 BW. Met het aandeel kan zeggenschap in de bv worden uitgeoefend, het heeft dus een
zeggenschapsfunctie. In beginsel levert ieder aandeel een stem op. De bv heeft een
plutocratisch karakter, dat wil zeggen dat hoe meer aandelen iemand houdt des te machtiger hij
in de aandeelhoudersvergadering en daarmee in de vennootschap is. Dit kan echter in de
statuten van een bv anders worden geregeld artikel 2:228 lid 4 BW.
c) Het aandeel vervult vaak een winstverdelingsfunctie: in beginsel geeft ieder aandeel recht op
een gedeelte van de winst artikel 2:216 BW.
De bv is besloten, dat houdt in dat de door haar uitgegeven aandelen op naam staan en overdracht ervan
in beginsel niet vrijelijk plaatsvindt. Wie zijn aandelen wil overdragen, dient deze aan de
medeaandeelhouders aan te bieden artikel 2:195 lid 1 BW. De statuten mogen daarentegen de
aandelenoverdracht vrij maken. In de wet staan weer regelingen opgenomen die de vrije
overdraagbaarheid beperken.
è Dit type voorschriften worden blokkeringsregelingen genoemd die tot gevolg hebben dat
aandelen in een bv niet zonder meer vrij handelbaar zijn. Overdracht van aandelen dient bij
notariële akte plaats te vinden artikel 2:196 BW.
Een aandeelhouder is niet persoonlijk aansprakelijk voor hetgeen in naam van de vennootschap wordt
verricht en is niet gehouden boven het bedrag dat op zijn aandelen behoort te worden gestort in de
verliezen van de vennootschap bij te dragen, artikel 2:175 BW. Wanneer een bv failliet gaat, kunnen de
schuldeisers van de bv onbetaald blijven.
,Op een bv zijn naast de speciale bv-bepalingen, ook andere wetsbepalingen van toepassing, namelijk:
• Artikel 2:308-331 BW, 2:334a- 2:334ii BW, 2:335-359 BW en de artikelen 2:360-446 BW.
De bv wordt geregeld door haar statuten. Deze zijn door de oprichters/aandeelhouders van de bv zelf
opgesteld en vastgesteld artikel 2:177 BW. Zij liggen vervolgens ter inzage op het kantoor van het
handelsregister artikel 2:180 BW. Een bv kan gebruikmaken van een gevolmachtigde waardoor artikel
3:60 BW overeenkomstig van toepassing is. Ook kan een bv een onrechtmatige daad plegen waardoor
artikel 6:162 BW overeenkomstig van toepassing is. De bv moet bij notariële akte worden opgericht.
De wetgever heeft door middel van modernisering van het bv-recht, de bv als ondernemingsvorm
aantrekkelijker willen maken voor startende ondernemers door deze te vereenvoudigen en soepeler te
maken. Ondernemers kunnen op grond van het EU-vestigingsrecht, vrijelijk gebruikmaken van
rechtsvormen die volgens het recht van een EU-lidstaat zijn opgericht, ook al verrichten zij uitsluitend
activiteiten in Nederland.
1.2 De naamloze vennootschap
De rechtsvorm nv is voornamelijk geschikt voor grote ondernemingen. Grote ondernemingen maken
vaak gebruik voor het aantrekken van vermogen van de diensten van de effectenbeurs Euronext
Amsterdam. Via deze beurs kan een nv aandelen doen verhandelen.
§ Dit kan alleen als de desbetreffende nv een beursnotering heeft.
Het minimumkapitaal voor een nv bedraagt € 45.000 euro artikel 2:67 lid 2 BW. Een nv kent een in
aandelen verdeeld maatschappelijk kapitaal artikel 2:64 BW. Daarmee wijkt de nv af van de bv. Net als
de bv is de nv een kapitaalassociatie en de aandelen vervullen dezelfde functies als bij een bv.
Bij een nv behoeven de aandelen niet op naam te luiden, maar mag deze ook aan toonder worden
uitgegeven: aandelen waarvan het eigendomsbewijs wordt uitgegeven in certificaten. De bezitter van dat
bewijsstuk is ook de eigenaar van de aandelen en kan derhalve statutaire rechten ervan uitoefenen.
Deze aandelen staan dus niet op naam en kunnen eenvoudig worden doorgegeven aan derden. De
aandeelhouders worden niet geregistreerd. Een nv mag wel aandelen op naam uitgegeven artikel 2:82
BW.
Op de nv zijn specifieke nv-bepalingen van toepassing. Daarnaast gelden de meeste bv-bepalingen ook
voor de nv. De nv moet bij notariële akte worden opgericht artikel 2:64 lid 2 BW.
1.3 De maatschap en vennootschap onder firma
De maatschap is een obligatoire, wederkerige overeenkomst tot samenwerking van twee of meer
personen artikel 7A:1655 BW.
Een obligatoire overeenkomst is een overeenkomst die ervoor zorgt dat verbintenissen ontstaan,
bijvoorbeeld met de verplichting om een goed te leveren werk aan iemand anders te leveren.
Het sluiten van zo’n overeenkomst is beginsel vormvrij. De maatschap behoeft niet bij notariële akte te
worden opgericht. De maatschap is gericht op het door middel van samenwerking behalen van
vermogensrechtelijk voordeel dat aan de vennoten ten goede komt.
è Het heeft dus net als de nv en de bv een winstverdelingsdoel.
Bij maatschap wil men samenwerken voor gemeenschappelijke rekening tot een gemeenschappelijk
doel. De samenwerking in het kader van de maatschap zal onder meer inhouden dat de opbrengsten die
met de gezamenlijke activiteiten worden behaald, die volgens een in de maatschapsovereenkomst
opgenomen verdeelsleutel over de vennoten wordt verdeeld.
, Ieder de vennoten is daarbij gehouden om iets in te brengen. Deze inbreng kan een gebouw/stuk grond of
arbeid zijn artikel 7A:1662 BW. De maatschap is geregeld in titel 9 van boek 7A BW. Als een maatschap
onder gemeenschappelijke naam, onder één naam een onderneming of een bedrijf uitoefent (firma)
gelden ook de artikelen 16 tot en met 34 Wetboek van Koophandel. De maatschap wordt dan een vof
genoemd.
De vof kent hoofdelijke verbondenheid artikel 18 K van de vennoten voor verbintenissen, terwijl voor de
gewone maatschap een minder streng aansprakelijkheidsregime geldt: de maten zijn voor gelijke delen
aansprakelijk voor de verbintenissen van de maatschap artikel 7A:1680 BW.
De vennoten dienen op voet van gelijkheid samen te werken. Zo mag een vennoot niet in een positie van
ondergeschiktheid verkeren ten opzichte van een andere vennoot want dat zou veeleer op het bestaan
van een arbeidsovereenkomst lijken. Omdat bij een maatschap of een vof de vennoten doorgaans op
lange termijn moeten samenwerken, is de persoon van de vennoot voor de andere vennoot van groot
belang.
è Men noemt om deze reden de maatschap en de vof wel personenassociaties of
personenvennootschappen. Bij de maatschap en de vof is de persoon van de vennoot en niet
zoals bij de nv en bv de inbreng van vermogen.
Maatschappen kunnen gebruikt worden voor de gezamenlijke uitoefening van het beroep van
bijvoorbeeld een advocaat of een chirurg. Veel advocaten en chirurgen oefenen hun beroep voor
gemeenschappelijke rekening uit. Zij verrekenen onderling winsten en verliezen.
Voor bedrijvigheid zoals loodgieters of schilderbedrijven is de vof een wel gebruikte rechtsvorm.
De beroeps- of bedrijfsuitoefening in het kader van een maatschap kan stil plaatsvinden. In geval van een
stille maatschap blijkt naar buiten toe doorgaans niet dat er sprake is van gezamenlijke beroeps- of
bedrijfsuitoefening.
Een gezamenlijke uitoefening van een beroep zoals van een advocaat kan op een voor derden wel
duidelijke kenbare wijze naar buiten als zodanig gevoerde naam worden uitgeoefend. Zo’n type
maatschap noemt men een openbare maatschap. Een gezamenlijke bedrijfsuitoefening onder een
gemeenschappelijke naam vindt plaats in het kader van een vof met daarbij behorende strenge
aansprakelijkheidsregime.
LET OP: Het onderscheid tussen beroepsuitoefening en bedrijfsuitoefening is van belang, omdat voor de
gezamenlijke bedrijfsuitoefening onder gemeenschappelijke naam strengere aansprakelijkheidsregels
gelden dan voor de beroepsuitoefening.
è Beroepsuitoefening wijst volgens verkeersopvattingen op persoonlijke dienstverlening. Bij
beroepsuitoefening staan de persoonlijke kwaliteiten van de dienstverrichter voorop. Als beroep
worden bijvoorbeeld beschouwd: advocaat, chirurg, notaris en accountant. Voor
beroepsbeoefenaren geldt ook vaak het zogenoemd beroepsgeheim.
Bij bedrijven staan persoonlijke dienstverrichting en vertrouwelijkheid minder voorop, de bakker, de
slager en de schilder oefenen een bedrijf uit.
De verschillen tussen maatschap en de vof komen in het bijzonder tot uiting op twee punten:
1) Bij de vof ontleent iedere vennoot aan de wet vertegenwoordigingsbevoegdheid. Dit betekent
dat ieder van de vennoten in beginsel bevoegd is namens de vof te handelen. Bij de maatschap
daarentegen mag een vennoot in beginsel slechts namens de andere vennoten optreden indien
deze hem daartoe volmacht hebben gegeven.
2) Voor schulden van de vof zijn alle vennoten hoofdelijk verbonden. De vennoten van een
maatschap zijn in beginsel slechts voor gelijke delen verbonden voor vennootschap schulden.
ONDERNEMINGSRECHT
M.J. Kroeze, L. Timmerman & J.B. Wezeman, De kern van het ondernemingsrecht, Deventer: Wolters
Kluwer 2022
Geschreven door: Fleur te Wierik
Jaar: 2025
Module: RS0312-242522S
,LEEREENHEID 1
HOOFDSTUK 1
HOOFDSTUK 1 – ONDERNEMINGSVORMEN
De rechtsvorm van een onderneming is te beschrijven als de ‘jas van de onderneming’. Het is een
juridisch omhulsel. Een hulpmiddel om haar te laten functioneren. Rechtsvormen zijn in die zin facilitair.
Het ondernemingsrecht regelt in de hoofdzaak drie onderworpen:
1. De juridische organisatie
2. Wie namens de onderneming kunnen handelen – vertegenwoordiging
3. Hoe zijn verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid geregeld binnen de onderneming.
1.1 De besloten vennootschap
Een veel in Nederland gebruikte ondernemingsvorm is de besloten vennootschap. Bv’s worden ingezet
om bijvoorbeeld een bakkerij met twee werknemers te drijven, maar ook bijvoorbeeld om op een fiscaal
voordelige wijze pensioen op te bouwen. Artikel 2:175 BW geeft een omschrijving van de bv.
Kenmerkend is onder andere dat de bv een in één of meer overdraagbare aandelen verdeeld kapitaal
heeft. Men kan slechts deelnemen aan een bv via een aandeel in haar kapitaal. Er dient in ieder geval één
aandeel te worden uitgegeven. Dit wordt kapitaalassociatie genoemd. Het aandeel kan bijvoorbeeld 1
euro zijn.
è De eenpersoons-bv is in Nederland een legaal verschijnsel.
Het aandeel kan een aantal belangrijke functies vervullen:
a) Aandelen voor de bv zijn een middel om vermogen aan te trekken. De aandeelhouder brengt
vermogen in de bv in. Hij krijgt als tegenprestatie van de bv een of meer aandelen. In de statuten
van een bv staat steeds vermeld hoe hoog het nominale bedrag voor een bepaald soort aandelen
is. Dit kan bijvoorbeeld 0,01 euro of € 750,- per aandeel zijn.
b) Aan het aandeel is doorgaans stemrecht in de aandeelhoudersvergadering verbonden artikel
2:228 BW. Met het aandeel kan zeggenschap in de bv worden uitgeoefend, het heeft dus een
zeggenschapsfunctie. In beginsel levert ieder aandeel een stem op. De bv heeft een
plutocratisch karakter, dat wil zeggen dat hoe meer aandelen iemand houdt des te machtiger hij
in de aandeelhoudersvergadering en daarmee in de vennootschap is. Dit kan echter in de
statuten van een bv anders worden geregeld artikel 2:228 lid 4 BW.
c) Het aandeel vervult vaak een winstverdelingsfunctie: in beginsel geeft ieder aandeel recht op
een gedeelte van de winst artikel 2:216 BW.
De bv is besloten, dat houdt in dat de door haar uitgegeven aandelen op naam staan en overdracht ervan
in beginsel niet vrijelijk plaatsvindt. Wie zijn aandelen wil overdragen, dient deze aan de
medeaandeelhouders aan te bieden artikel 2:195 lid 1 BW. De statuten mogen daarentegen de
aandelenoverdracht vrij maken. In de wet staan weer regelingen opgenomen die de vrije
overdraagbaarheid beperken.
è Dit type voorschriften worden blokkeringsregelingen genoemd die tot gevolg hebben dat
aandelen in een bv niet zonder meer vrij handelbaar zijn. Overdracht van aandelen dient bij
notariële akte plaats te vinden artikel 2:196 BW.
Een aandeelhouder is niet persoonlijk aansprakelijk voor hetgeen in naam van de vennootschap wordt
verricht en is niet gehouden boven het bedrag dat op zijn aandelen behoort te worden gestort in de
verliezen van de vennootschap bij te dragen, artikel 2:175 BW. Wanneer een bv failliet gaat, kunnen de
schuldeisers van de bv onbetaald blijven.
,Op een bv zijn naast de speciale bv-bepalingen, ook andere wetsbepalingen van toepassing, namelijk:
• Artikel 2:308-331 BW, 2:334a- 2:334ii BW, 2:335-359 BW en de artikelen 2:360-446 BW.
De bv wordt geregeld door haar statuten. Deze zijn door de oprichters/aandeelhouders van de bv zelf
opgesteld en vastgesteld artikel 2:177 BW. Zij liggen vervolgens ter inzage op het kantoor van het
handelsregister artikel 2:180 BW. Een bv kan gebruikmaken van een gevolmachtigde waardoor artikel
3:60 BW overeenkomstig van toepassing is. Ook kan een bv een onrechtmatige daad plegen waardoor
artikel 6:162 BW overeenkomstig van toepassing is. De bv moet bij notariële akte worden opgericht.
De wetgever heeft door middel van modernisering van het bv-recht, de bv als ondernemingsvorm
aantrekkelijker willen maken voor startende ondernemers door deze te vereenvoudigen en soepeler te
maken. Ondernemers kunnen op grond van het EU-vestigingsrecht, vrijelijk gebruikmaken van
rechtsvormen die volgens het recht van een EU-lidstaat zijn opgericht, ook al verrichten zij uitsluitend
activiteiten in Nederland.
1.2 De naamloze vennootschap
De rechtsvorm nv is voornamelijk geschikt voor grote ondernemingen. Grote ondernemingen maken
vaak gebruik voor het aantrekken van vermogen van de diensten van de effectenbeurs Euronext
Amsterdam. Via deze beurs kan een nv aandelen doen verhandelen.
§ Dit kan alleen als de desbetreffende nv een beursnotering heeft.
Het minimumkapitaal voor een nv bedraagt € 45.000 euro artikel 2:67 lid 2 BW. Een nv kent een in
aandelen verdeeld maatschappelijk kapitaal artikel 2:64 BW. Daarmee wijkt de nv af van de bv. Net als
de bv is de nv een kapitaalassociatie en de aandelen vervullen dezelfde functies als bij een bv.
Bij een nv behoeven de aandelen niet op naam te luiden, maar mag deze ook aan toonder worden
uitgegeven: aandelen waarvan het eigendomsbewijs wordt uitgegeven in certificaten. De bezitter van dat
bewijsstuk is ook de eigenaar van de aandelen en kan derhalve statutaire rechten ervan uitoefenen.
Deze aandelen staan dus niet op naam en kunnen eenvoudig worden doorgegeven aan derden. De
aandeelhouders worden niet geregistreerd. Een nv mag wel aandelen op naam uitgegeven artikel 2:82
BW.
Op de nv zijn specifieke nv-bepalingen van toepassing. Daarnaast gelden de meeste bv-bepalingen ook
voor de nv. De nv moet bij notariële akte worden opgericht artikel 2:64 lid 2 BW.
1.3 De maatschap en vennootschap onder firma
De maatschap is een obligatoire, wederkerige overeenkomst tot samenwerking van twee of meer
personen artikel 7A:1655 BW.
Een obligatoire overeenkomst is een overeenkomst die ervoor zorgt dat verbintenissen ontstaan,
bijvoorbeeld met de verplichting om een goed te leveren werk aan iemand anders te leveren.
Het sluiten van zo’n overeenkomst is beginsel vormvrij. De maatschap behoeft niet bij notariële akte te
worden opgericht. De maatschap is gericht op het door middel van samenwerking behalen van
vermogensrechtelijk voordeel dat aan de vennoten ten goede komt.
è Het heeft dus net als de nv en de bv een winstverdelingsdoel.
Bij maatschap wil men samenwerken voor gemeenschappelijke rekening tot een gemeenschappelijk
doel. De samenwerking in het kader van de maatschap zal onder meer inhouden dat de opbrengsten die
met de gezamenlijke activiteiten worden behaald, die volgens een in de maatschapsovereenkomst
opgenomen verdeelsleutel over de vennoten wordt verdeeld.
, Ieder de vennoten is daarbij gehouden om iets in te brengen. Deze inbreng kan een gebouw/stuk grond of
arbeid zijn artikel 7A:1662 BW. De maatschap is geregeld in titel 9 van boek 7A BW. Als een maatschap
onder gemeenschappelijke naam, onder één naam een onderneming of een bedrijf uitoefent (firma)
gelden ook de artikelen 16 tot en met 34 Wetboek van Koophandel. De maatschap wordt dan een vof
genoemd.
De vof kent hoofdelijke verbondenheid artikel 18 K van de vennoten voor verbintenissen, terwijl voor de
gewone maatschap een minder streng aansprakelijkheidsregime geldt: de maten zijn voor gelijke delen
aansprakelijk voor de verbintenissen van de maatschap artikel 7A:1680 BW.
De vennoten dienen op voet van gelijkheid samen te werken. Zo mag een vennoot niet in een positie van
ondergeschiktheid verkeren ten opzichte van een andere vennoot want dat zou veeleer op het bestaan
van een arbeidsovereenkomst lijken. Omdat bij een maatschap of een vof de vennoten doorgaans op
lange termijn moeten samenwerken, is de persoon van de vennoot voor de andere vennoot van groot
belang.
è Men noemt om deze reden de maatschap en de vof wel personenassociaties of
personenvennootschappen. Bij de maatschap en de vof is de persoon van de vennoot en niet
zoals bij de nv en bv de inbreng van vermogen.
Maatschappen kunnen gebruikt worden voor de gezamenlijke uitoefening van het beroep van
bijvoorbeeld een advocaat of een chirurg. Veel advocaten en chirurgen oefenen hun beroep voor
gemeenschappelijke rekening uit. Zij verrekenen onderling winsten en verliezen.
Voor bedrijvigheid zoals loodgieters of schilderbedrijven is de vof een wel gebruikte rechtsvorm.
De beroeps- of bedrijfsuitoefening in het kader van een maatschap kan stil plaatsvinden. In geval van een
stille maatschap blijkt naar buiten toe doorgaans niet dat er sprake is van gezamenlijke beroeps- of
bedrijfsuitoefening.
Een gezamenlijke uitoefening van een beroep zoals van een advocaat kan op een voor derden wel
duidelijke kenbare wijze naar buiten als zodanig gevoerde naam worden uitgeoefend. Zo’n type
maatschap noemt men een openbare maatschap. Een gezamenlijke bedrijfsuitoefening onder een
gemeenschappelijke naam vindt plaats in het kader van een vof met daarbij behorende strenge
aansprakelijkheidsregime.
LET OP: Het onderscheid tussen beroepsuitoefening en bedrijfsuitoefening is van belang, omdat voor de
gezamenlijke bedrijfsuitoefening onder gemeenschappelijke naam strengere aansprakelijkheidsregels
gelden dan voor de beroepsuitoefening.
è Beroepsuitoefening wijst volgens verkeersopvattingen op persoonlijke dienstverlening. Bij
beroepsuitoefening staan de persoonlijke kwaliteiten van de dienstverrichter voorop. Als beroep
worden bijvoorbeeld beschouwd: advocaat, chirurg, notaris en accountant. Voor
beroepsbeoefenaren geldt ook vaak het zogenoemd beroepsgeheim.
Bij bedrijven staan persoonlijke dienstverrichting en vertrouwelijkheid minder voorop, de bakker, de
slager en de schilder oefenen een bedrijf uit.
De verschillen tussen maatschap en de vof komen in het bijzonder tot uiting op twee punten:
1) Bij de vof ontleent iedere vennoot aan de wet vertegenwoordigingsbevoegdheid. Dit betekent
dat ieder van de vennoten in beginsel bevoegd is namens de vof te handelen. Bij de maatschap
daarentegen mag een vennoot in beginsel slechts namens de andere vennoten optreden indien
deze hem daartoe volmacht hebben gegeven.
2) Voor schulden van de vof zijn alle vennoten hoofdelijk verbonden. De vennoten van een
maatschap zijn in beginsel slechts voor gelijke delen verbonden voor vennootschap schulden.
