Samenvatting Inleiding Onderwijswetenschappen aantekeningen alle colleges

Onderwijswetenschappen Marij Veldman Blok 2a



College 1
Leerdoelen:

1. Definitie van onderwijs
2. Verschillende definities van onderwijskunde
3. Het referentiekader voor onderwijskunde
4. De drie niveaus waarop onderwijskundige vraagstukken een rol spelen en kunnen worden
onderzocht
5. De functies van onderwijs

De definitie van onderwijs

 Onderwijs is geïnstitutionaliseerde en geprofessionaliseerde socialisatie
o Geïnstitutionaliseerd = in instellingen, gebonden aan wetten en (ongeschreven) regels
o Geprofessionaliseerd = door daartoe opgeleide mensen
o Socialisatie = inleiding in de cultuur, voorbereiding op te vervullen rol

Verschillende definities van onderwijskunde

 Van Dale: ‘Wetenschappelijke kennis en studie van het onderwijs.’
 Wikipedia: ‘Onderwijskunde wordt beschouwd als een wetenschap die leren, opleiden en
ontwikkelen in onderwijs en bedrijfsleven wil beschrijven, begrijpen en verklaren.’
 Valcke: ‘Wetenschapsgebied dat zich op leren en instructie richt.’
o Binnen een grote variatie aan formele en informele contexten
o Verschillende doelgroepen
o Verschillende contexten
o Brede definitie

Het referentiekader voor onderwijskunde

 Gebaseerd op Hattie (2009)
 Meta-analyses
o Effectgrootte ‘Cohens d’
o D = .40 is benchmark
o ‘Wat werkt in het onderwijs?
 Ofwel: ‘Hoeveel leren leerlingen van verschillende aanpakken?’

,Onderwijswetenschappen Marij Veldman Blok 2a




De drie niveaus waarop onderwijskundige vraagstukken een rol spelen en kunnen worden
onderzocht

 Macroniveau: niveau van de samenleving en landelijk beleid
o Vragen op dit niveau:
 Hoe monitort de overheid de onderwijskwaliteit?
 Hoe moet het onderwijs leerlingen voorbereiden op de maatschappij?
 Wat is de rol en invloed van de overheid?




 Mesoniveau: niveau van de school (organisaties)
o Vragen op dit niveau:
 Wat is een goede school?
 Hoe kun je leerkrachten beoordelen?
 Hoe kunnen leerkrachten van elkaar leren?

,Onderwijswetenschappen Marij Veldman Blok 2a




 Microniveau: niveau van de klas (leraren en leerlingen in de klas)
o Vragen op dit niveau:
 Hoe leert een leerling?
 Wat is de invloed van leerkracht-leerling interacties?
 Werkt het anti-pest programma in deze klas?




 Visie/perspectief op concrete situaties m.b.t. leren en instructie verschilt per niveau
 Ieder niveau kent zijn eigen vragen
 Voorbeeld: examentraining



De functies van onderwijs

 Kwalificatie
o Relatie onderwijs – arbeidsmarkt
o Arbeidsmarktontwikkelingen van groot belang voor inrichting en invulling van onderwijs
 Trend: zelfregulerend vermogen & een leven lang leren
 Nadruk op basisvaardigheden
o Beroepsonderwijs

, Onderwijswetenschappen Marij Veldman Blok 2a


 Aan vele veranderingen onderhevig
 Decentralisatie en autonomie van MBO’ers
 Betrokkenheid bedrijfsleven (stage lopen)
 Beroepsprofielen
 Beschreven competenties
 Set kwalificaties => eindtermen
 Socialisatie
o Inleiding in cultuur; algemene waarden en normen
 Omgangsvormen
 Opvoedende taak
 Denominatie
 Burgerschapsvorming
 Omgang met culturele diversiteit
 Persoonsvorming
o Individualisering van de leerling:
 Ontwikkeling van identiteit en uniciteit (het uniek zijn) van de leerling
 Voorbeeld: Laterna Magica
 Integraal kind centrum 0 -13 jaar (leer- en leefgemeenschap)
o Een integraal kind centrum, afgekort IKC, is een voorziening
voor kinderen waarin bijvoorbeeld kinderopvang, onderwijs,
buitenschoolse opvang of welzijnsvoorzieningen gecombineerd
zijn in één organisatie.
 Differentiatie
o Omgaan met verschillen
o Selecteren = toewijzen aan de verschillende onderwijsprogramma’s (niveaus)
o Alloceren = toewijzen aan sociale posities in de maatschappij
o Vragen:
 Hoe goed worden leerlingen voorbereid op verschillende posities in de
maatschappij?
 Worden door het onderwijs de geschikte personen geselecteerd voor de
verschillende posities en arbeidsniveaus?
 Cruciale vraag: op welk punt in een school-loopbaan moet je selecteren
(differentiëren)? (niveau kiezen)



College 2
Voorbereiding:

 Onderwijs, maatschappij en overheid
o Rol overheid (artikel 23)
o Verschillen tussen groepen leerlingen



Leerdoel:

 De student begrijpt hoe de overheid sturing kan geven aan de functies van het onderwijs
(macroniveau);