Hoofdstuk 9 Een moderne wereld
Een nieuwe eeuw breekt aan
De parijse wereldtentoonstelling liet zien dat de wereld in 1900 er totaal anders uitzag dan 100 jaar
daarvoor.
Er gebeurde van alles in de wereld maar 3 ontwikkelingen vielen het meeste op:
1. Meer mensenàbevolkingsgroei
Kwam door:
• Nieuwe inzichten in bestrijding van ziekten
• Beter hygiene
• Stromend water, artsen steriel opereren
2. Snellere transportmogelijkheden
• Mensen konden steeds sneller grote afstanden overbruggen
• Kwam door nieuwe vervoermiddelen zoals auto, metro, tram en later vliegtuig
• Uitvinders belangrijke rol in autoindustrie
• Geld geinvesteerd in spoorwegen, rails in km nam toe
• Panamakanaal à reis van 14.800 km werd teruggebracht naar 60 km
3. Nieuwe communicatiemiddelen
• Brachten cultuur, kennis en informatie op een snellere manier overbrengen op een groot
publiek
• Zoals luisteren naar radio, bezoeken bioscoop
• Telefoon deed zn intrede
Voorbeeld:
Ik heb gisteren in een ‘automobiel’ gereden. Dat is een
soort koets die vanzelf rijdt (zonder paard), met een
stuurwiel.
Definitie van massasamenleving in 1900:
in een massasamenleving rond 1900 hebben grote groepen mensen direct of indirect met elkaar te
maken, doordat (vanwege de snelle bevolkingsgroei) grote aantallen mensen dicht op elkaar leven en
ze elkaar snel en gemakkelijk kunnen bereiken door middel van nieuwe transporten
communicatiemiddelen.
Een goed antwoord bevat in elk geval de elementen ‘bevolkingsgroei’, ‘transport’ en
‘communicatie’.
De invloed van nieuwe technieken
Veel ontwikkelingen in 20e eeuwse massasamenleving zichtbaar werden waren al in de 19e eeuw in gang
gezet. Rond 1875 kwam vooral de technologische ontwikkeling in stroomversnellingà
de Tweede industriële revolutie: periode eind 19e eeuw waarin staal, elektriciteit en
verbrandingsmotoren werden toegepast in de industrie.
Voordelen:
1. Tweede industriële revolutie onderscheidde zich van de eerste door het gebruik van:
• Elektriciteit
• Staal (ipv smeed- en gietijzer)
• Verbrandingsmotoren op diesel en benzine (ipv stoommachines)
2. Ontstaan van geheel nieuwe industrieën zoals chemische en elektrotechnische industrie
3. Introductie van lopende band: Hierdoor mogelijk om sneller en goedkoper te
producerenàbevorderde economische groei
4. Nieuwe technieken grote invloed op dagelijks leven in West-Europa en VS
• Kwamen handige nieuwe producten in huishoudens
• Door snellere vervoermiddelen zagen gewone mensen meer van de wereld dan alleen eigen
dorp (niet iedereen kon zich dit veroorloven.)
, Nadelen:
1. De nieuwe mogelijkheden konden ook misbruikt worden voor het ophitsen van de massa (via
radio, film enz.) Deze werden ook interessant voor politieke partijen en
regeringenàPROPAGANDA
2. Nieuwe technieken in industrie leidden tot rivaliteit tussen landen en tot ontwikkeling van
nieuwe wapens, dit heeft een wapenwedloop tussen Groot-Brittanie en Duitsland gestimuleerd.
Duitsland wilde Groot-Brittanie in halen in hun groot koloniaal rijk.
Gebruik van radio droeg bij aan massacultuur doordat je nu een grote groep mensen tegelijk kunt
bereiken.
Een nieuw soort oorlog
Eerste wereld oorlog van 1914-1918
Oorlog tussen de centralen (Duitsland en Oostenrijk-Hongarije) en de geallieerden (Frankrijk, GB en
rusland) Nederland was neutraal
Waarin deze oorlog zich onderscheidde met andere oorlogen:
Inzet van grote hoeveelheid moderne wapens, ontwikkeld door wetenschappers en ingenieurs; ze werden
aan de lopende band gemaakt.
Zo kwam er gifgas maar ook mitrailleurs. Andere nieuwe wapens zoals de tank en het vliegtuig brachten
nog meer verandering. Britten maakten in 1916 als eerste gebruik van de tank.
Door technische onvolkomenheden was de tank toen echter nog geen succes.
Ze gebruikten moderne wapens maar oude tactieken. Ze bleven voortborduren op aanvallen van de
loopgraven zoals ze uit vroegere oorlogen gewend waren. à dus toch een ouderwetse oorlog.
Deze oorlog trof ook burgerbevolking massaal doordat nu ook mannelijke burgers als soldaten de
loopgraven in moesten.
Dorpen en steden in frontlinie werden vaak ernstig beschadigd. Vrouwen werkten massaal in de
wapenindustrie en massamedia berichtten veel over de oorlogà propagandistisch karakter
Eerste wereldoorlog is een nieuw soort oorlog:
1. Oorlog op wereldschaal waarbij soldaten uit kolonien en VS meededen
2. Massaal nieuwe wapens ingezet die waren ontwikkeld door wetenschappers (zoals gifgas,
mitrailleurs en tanks)
3. Burgerbevolking werd harder getroffen dan ooit
Veranderingen voor de samenleving door de eerste wereldoorlog:
1. Dorpen en steden werden verwoest door gevechten
2. Vrouwen gingen ah werk en bleven niet langer thuis
3. Mannen die ah front vochten kwamen met lichamelijke en/of psychisch leed weer thuis
Ontstaan van de Eerste Wereldoorlog
1. Veranderde machtsverhoudingen
• Veel Europese landen in 19e eeuw druk bezig met zoveel mogelijk kolonien in Afrika en
Azie.
• Overzeese gebieden leverden niet alleen goedkopere grondstoffen voor industrie moor
gaven landen ook status en macht.
• Duitsland wilde meedoen aan deze wedloop om kolonien en streefde zo naar
machtsuitbreiding in Europa.
• Britten bang dat Duitsland de positie van Britse rijk zou aantasten
• Deze spanning dus te maken met veranderde machtsverhoudingen als gevolg van
industrialisatie en modern imperialisme
2. Nationalisme en militarisme
• Onderlinge strijd in Europa ging gepaard met sterke vijandbeelden en ophemelen van
eigen natie
Een nieuwe eeuw breekt aan
De parijse wereldtentoonstelling liet zien dat de wereld in 1900 er totaal anders uitzag dan 100 jaar
daarvoor.
Er gebeurde van alles in de wereld maar 3 ontwikkelingen vielen het meeste op:
1. Meer mensenàbevolkingsgroei
Kwam door:
• Nieuwe inzichten in bestrijding van ziekten
• Beter hygiene
• Stromend water, artsen steriel opereren
2. Snellere transportmogelijkheden
• Mensen konden steeds sneller grote afstanden overbruggen
• Kwam door nieuwe vervoermiddelen zoals auto, metro, tram en later vliegtuig
• Uitvinders belangrijke rol in autoindustrie
• Geld geinvesteerd in spoorwegen, rails in km nam toe
• Panamakanaal à reis van 14.800 km werd teruggebracht naar 60 km
3. Nieuwe communicatiemiddelen
• Brachten cultuur, kennis en informatie op een snellere manier overbrengen op een groot
publiek
• Zoals luisteren naar radio, bezoeken bioscoop
• Telefoon deed zn intrede
Voorbeeld:
Ik heb gisteren in een ‘automobiel’ gereden. Dat is een
soort koets die vanzelf rijdt (zonder paard), met een
stuurwiel.
Definitie van massasamenleving in 1900:
in een massasamenleving rond 1900 hebben grote groepen mensen direct of indirect met elkaar te
maken, doordat (vanwege de snelle bevolkingsgroei) grote aantallen mensen dicht op elkaar leven en
ze elkaar snel en gemakkelijk kunnen bereiken door middel van nieuwe transporten
communicatiemiddelen.
Een goed antwoord bevat in elk geval de elementen ‘bevolkingsgroei’, ‘transport’ en
‘communicatie’.
De invloed van nieuwe technieken
Veel ontwikkelingen in 20e eeuwse massasamenleving zichtbaar werden waren al in de 19e eeuw in gang
gezet. Rond 1875 kwam vooral de technologische ontwikkeling in stroomversnellingà
de Tweede industriële revolutie: periode eind 19e eeuw waarin staal, elektriciteit en
verbrandingsmotoren werden toegepast in de industrie.
Voordelen:
1. Tweede industriële revolutie onderscheidde zich van de eerste door het gebruik van:
• Elektriciteit
• Staal (ipv smeed- en gietijzer)
• Verbrandingsmotoren op diesel en benzine (ipv stoommachines)
2. Ontstaan van geheel nieuwe industrieën zoals chemische en elektrotechnische industrie
3. Introductie van lopende band: Hierdoor mogelijk om sneller en goedkoper te
producerenàbevorderde economische groei
4. Nieuwe technieken grote invloed op dagelijks leven in West-Europa en VS
• Kwamen handige nieuwe producten in huishoudens
• Door snellere vervoermiddelen zagen gewone mensen meer van de wereld dan alleen eigen
dorp (niet iedereen kon zich dit veroorloven.)
, Nadelen:
1. De nieuwe mogelijkheden konden ook misbruikt worden voor het ophitsen van de massa (via
radio, film enz.) Deze werden ook interessant voor politieke partijen en
regeringenàPROPAGANDA
2. Nieuwe technieken in industrie leidden tot rivaliteit tussen landen en tot ontwikkeling van
nieuwe wapens, dit heeft een wapenwedloop tussen Groot-Brittanie en Duitsland gestimuleerd.
Duitsland wilde Groot-Brittanie in halen in hun groot koloniaal rijk.
Gebruik van radio droeg bij aan massacultuur doordat je nu een grote groep mensen tegelijk kunt
bereiken.
Een nieuw soort oorlog
Eerste wereld oorlog van 1914-1918
Oorlog tussen de centralen (Duitsland en Oostenrijk-Hongarije) en de geallieerden (Frankrijk, GB en
rusland) Nederland was neutraal
Waarin deze oorlog zich onderscheidde met andere oorlogen:
Inzet van grote hoeveelheid moderne wapens, ontwikkeld door wetenschappers en ingenieurs; ze werden
aan de lopende band gemaakt.
Zo kwam er gifgas maar ook mitrailleurs. Andere nieuwe wapens zoals de tank en het vliegtuig brachten
nog meer verandering. Britten maakten in 1916 als eerste gebruik van de tank.
Door technische onvolkomenheden was de tank toen echter nog geen succes.
Ze gebruikten moderne wapens maar oude tactieken. Ze bleven voortborduren op aanvallen van de
loopgraven zoals ze uit vroegere oorlogen gewend waren. à dus toch een ouderwetse oorlog.
Deze oorlog trof ook burgerbevolking massaal doordat nu ook mannelijke burgers als soldaten de
loopgraven in moesten.
Dorpen en steden in frontlinie werden vaak ernstig beschadigd. Vrouwen werkten massaal in de
wapenindustrie en massamedia berichtten veel over de oorlogà propagandistisch karakter
Eerste wereldoorlog is een nieuw soort oorlog:
1. Oorlog op wereldschaal waarbij soldaten uit kolonien en VS meededen
2. Massaal nieuwe wapens ingezet die waren ontwikkeld door wetenschappers (zoals gifgas,
mitrailleurs en tanks)
3. Burgerbevolking werd harder getroffen dan ooit
Veranderingen voor de samenleving door de eerste wereldoorlog:
1. Dorpen en steden werden verwoest door gevechten
2. Vrouwen gingen ah werk en bleven niet langer thuis
3. Mannen die ah front vochten kwamen met lichamelijke en/of psychisch leed weer thuis
Ontstaan van de Eerste Wereldoorlog
1. Veranderde machtsverhoudingen
• Veel Europese landen in 19e eeuw druk bezig met zoveel mogelijk kolonien in Afrika en
Azie.
• Overzeese gebieden leverden niet alleen goedkopere grondstoffen voor industrie moor
gaven landen ook status en macht.
• Duitsland wilde meedoen aan deze wedloop om kolonien en streefde zo naar
machtsuitbreiding in Europa.
• Britten bang dat Duitsland de positie van Britse rijk zou aantasten
• Deze spanning dus te maken met veranderde machtsverhoudingen als gevolg van
industrialisatie en modern imperialisme
2. Nationalisme en militarisme
• Onderlinge strijd in Europa ging gepaard met sterke vijandbeelden en ophemelen van
eigen natie
