H1: de dringende geneeskundige hulpverlening
wat is EHBO?
- eerste hulp = urgen6e-gnk
® indien we niet onmiddellijk zouden behandelen treedt 1 of meerdere v volgende zaken op:
ð morbi6teit
ð invaliditeit
ð mortaliteit
® de regel v de 6D’s:
(1) death (3) disability (5) dissa6sfac6on
(2) disease (4) discomfort (6) des6tu6on (cost-effec6veness)
® je wordt een bridge tot professionele hulp
ð bedoeling:
• acute pathologie herkennen
• nodige diagnos6sche en therapeu6sche handelingen verrichten
1.1 Structuur van de dringende geneeskundige hulpverlening in Europa
1.1.1 De oproeper
- oproeper kan pa6ënt zelf, familielid, toevallige omstander of professional zijn
® aQ v medische scholing kan vraag nr hulp doelgerichter w geformuleerd
ð algemene kennis bij brede bevolking echter beperkt -> minder doelgerichte hulpvragen
1.1.2 Het dipatchingsysteem
- oproep (sms, telefonisch of via app) moet zo snel mogelijk bij getrainde EMS-operator binnenkomen
® oproep komt binnen op de centrale v de provincie
® operator gebruikt computersysteem met vooraf opgestelde vragen en protocollen
ð zo de meest adequate hulp ter plaatse gestuurd
ð operator kan bepaalde instruc6es v eerste hulp aan oproeper geven in afwach6ng v professionele hulp
- nieuwe technologie: medische gegevens en loca6e v oproeper rechtstreeks gedeeld met operator
1.1.3 Medische respons
- getrapt systeem kan bestaan uit meerdere niveaus zoals:
® ziekenwagen met ambulanciers met beperkte basisopleiding
® ziekenwagen met paramedics of verpleegkundigen
® medische responsteams met arts en verpleegkundige
- in bepaalde landen/regio’s helikopters gebruikt als transportmiddel wegens lange afstanden/interven6e6jden
1.2 De wetgeving van de dringende geneeskundige hulpverlening in België
1.2.1 De verplich6ng van elke burger om hulp te bieden aan een persoon in nood
- elke burger is verplicht hulp te bieden aan een persoon in gevaar als de burger zelf buiten gevaar is
® burger merkt situa6e zelf op of het w hem meegedeeld dr een derde persoon
1
,1.2.2 De wetgeving op de dringende geneeskundige hulpverlening
1.2.2.1 Eénvormig oproepsysteem
- nummer 100: stuurt onmiddellijk dichtstbijzijnde erkende 100-ziekenwagen en/of MUG (mobiele urgen6egroep)
nummer 112: Europees
® beiden gebeld vr niet poli6onele hulp
1.2.2.2 Eerste hulp ter plaatse
- ziekenwagen, PIT (ambulancier en verpleegkundige) en MUG personeel (arts en vpk) hebben specifieke opleiding
om een gewonde of zieke pa6ënt ter plaatse de nodige zorgen toe te dienen
- MUG is een specifieke ziekenhuisfunc6e
® elke MUG-dienst hee_ een eigen interven6egebied dat w bepaald obv interven6esnelheid
ð MUG-func6e mag ook uitgeoefend w dr associa6e v versch zkh
® MUG-team mag uitsluitend dr hulpcentrum 100 w uitgestuurd
ð MUG-voertuig is volgeladen met aangepast medisch materiaal en kan geen pa6ënt vervoeren
1.2.2.3 Vervoer naar het dichtstbijzijnde erkende ziekenhuis
- 100-ziekenwagen is verplicht pa6ënt nr dichtstbijzijnde erkende zkh te brengen
® reden: ziekenwagen en zijn bemanning zsm trg ter beschikking v gemeenschap vr volgende oproep
- 3 uitzonderingen:
(1) veel slachtoffers bij grootschalig incident of rampsitua6e
(2) acute opstoot v gekende chronische aandoening en medisch dossier in ander zkh
(3) specifieke diagnos6sche en/of therapeu6sche interven6e nodig en niet beschikbaar in dichtstbijzijnde zkh
2
, H2: Evalua5e van een noodsitua5e
2.1 Verkenning van de omgeving van het incident
- ‘read the scenary’ = alvorens men nr de pa6ënt kijkt, moet men de omgeving scannen
(1) is de omgeving veilig vr slachtoffer, hulpverlener en omstanders?
ð slachtoffer benaderen in onveilige omstandigheden is uitgesloten
• indien mogelijk verwijder je risico’s (stroom uitzeben, ladder weghalen, …)
o indien je dit niet veilig en eenvoudig kan doen moet je wachten op hulpverlening
Ø evt vluchten indien zeer onveilige situa6e
ð maak omstanders abent op aanwezige risico’s of maan hen aan tot kalmte
• omstanders knn helpen bij eerste hulp
(2) welke info kan gehaald w uit omgeving?
ð vb braaksel, GM, kachel, …
• kan grote hulp zijn indien men later nr pa6ënt kijkt en tracht uit te vinden wat het probleem is
pa5ënt:
- jong
- bewusteloos
- naast lichaam klein spuitje en koffielepeltje
wat?: kans op heroïne-overdosering zeer groot
(3) moeten er hulpdiensten verwiCgd w?
ð 112
• poli6e (verkeersongeval)
• brandweer (zware personen die niet in staat zijn trap te nemen)
• ziekenwagen, MUG
2.2 Beoordeling van het slachtoffer of de pa@ënt
2.2.1 De eerste beoordeling
= nagaan of verwondingen of ziekte levensgevaar opleveren vr het slachtoffer
-> levensgevaar = verstoring is of dreigt v levensndzkl of vitale systemen (bewustzijn, ademhaling, circula6e)
2.2.1.1 De snelle ruwe eerste beoordeling
= onmiddellijke levensbedreigende aandoeningen herkennen en behandelen
= is er bewustzijn, ademhaling, circula6e?
- is er bewustzijn?: slachtoffer aanspreken, aan schouders schudden of pijnlijke s6mulus zoals nijpen in arm
® geen reac6e?: bewusteloos -> in stabiele zijlig plaatsen
ð niet bij slachtoffer v ongeval, want hee_ nekletsel tot tegendeel bewezen is
- start met ABC v hulpverlening:
(A) ademen
ð maak luchtweg vrij
• kaak-duwtechniek
• kin nr vr trekken in combina6e met hoofd nr achter kantelen (geen letsel!)
ð controleer mondholte om obstruerende vreemde voorwerpen te verwijderen (vb vals gebit)
3
, (B) beademing
ð is er ademhaling of is er beademing nodig?
• controleren via kijken, luisteren en voelen
o zijn er op- en neergaande bewegingen v borstkas en thorax zichtbaar?
o luister met oor bij mond en neus v slachtoffer
Ø kan zijn dat er bewegingen zijn mr geen luchtverplaatsing owv geen vrije luchtweg
o wang vr mond v pa6ënt houden om te voelen of er luchtstroom is
• geen ademhaling: hartmassage en beademen
(C) circula5e
ð circula6e v bloed in orde?
• voelen of er hartslag of pols is
o plaats je wijs- en middenvinger op strobenhoofd en glijdt lateraal nr beneden tot in
eerste voelbare gleuf en voel dr de caro6spols
- is er geen bewustzijn, ademhaling en circula6e?: heel levensbedreigend -> hulp bieden + 112 bellen
2.2.1.2 De fijnere eerste beoordeling
= levensbedreigende aandoeningen uitsluiten die geen onmiddellijke reanima6etechnieken vereisen
= hoe is bewustzijn, ademhaling, circula6e?
- elk v de 3 vitale func6es w met 3 parameters geëvalueerd = 9 parameters vr inschalng
® hoe meer er abnormaal zijn, hoe groter het levensgevaar
ð indien alle 9 normaal kan persoon ook in levensgevaar zijn (vb paracetamol-intoxica6e)
® na eerste beoordeling kan je 112 bellen
ð vr eerste beoordeling gebruik je ABCDE:
• airway (luchtweg)
• breathing (ademhaling)
• circula6on (circula6e)
• disability (invaliditeit)
• exposure (blootstelling)
evalua5e v het bewustzijn, het zenuwstelsel
® glasgow coma scale (GSC) = schaal die ernst v bewustzijnsverlies numeriek kwan6ficeert
ð 3 parameters: reac6e v de ogen, de verbale en motorische respons op geluids- en pijnprikkels
• som v de 3 is de score op GSC
eyes = 4 ptn motorische respons = 6 ptn verbale respons = 5 ptn
4 spontaan open 6 reageert op bevel 5 samenhangend gesprek
3 openen na aanspreken 5 weert pijnprikkel af 4 onsamenhangend gesprek
2 openen na pijn 4 trekt terug na pijnprikkel 3 losse woorden
1 niet openen 3 buiging ledematen 2 klanken
2 strekking ledematen 1 geen verbale respons
1 geen reac6e
® 6jdelijke schommelingen in bewustzijn moeten ook w geobserveerd en meegedeeld aan hulpverlener
ð bij ongevallen extra aandacht aan mogelijke aanwezigheid v breuken en letsels
• bij gewond bewusteloos slachtoffer ervan uitgaan dat er letsels zijn tot tegendeel bewezen is
• bij bewuste pa6ënt extra aandacht aan pijn thv nek/rug, 6ntelingen thv vingers/tenen,
verlammingsverschijnselen v armen/benen
4
wat is EHBO?
- eerste hulp = urgen6e-gnk
® indien we niet onmiddellijk zouden behandelen treedt 1 of meerdere v volgende zaken op:
ð morbi6teit
ð invaliditeit
ð mortaliteit
® de regel v de 6D’s:
(1) death (3) disability (5) dissa6sfac6on
(2) disease (4) discomfort (6) des6tu6on (cost-effec6veness)
® je wordt een bridge tot professionele hulp
ð bedoeling:
• acute pathologie herkennen
• nodige diagnos6sche en therapeu6sche handelingen verrichten
1.1 Structuur van de dringende geneeskundige hulpverlening in Europa
1.1.1 De oproeper
- oproeper kan pa6ënt zelf, familielid, toevallige omstander of professional zijn
® aQ v medische scholing kan vraag nr hulp doelgerichter w geformuleerd
ð algemene kennis bij brede bevolking echter beperkt -> minder doelgerichte hulpvragen
1.1.2 Het dipatchingsysteem
- oproep (sms, telefonisch of via app) moet zo snel mogelijk bij getrainde EMS-operator binnenkomen
® oproep komt binnen op de centrale v de provincie
® operator gebruikt computersysteem met vooraf opgestelde vragen en protocollen
ð zo de meest adequate hulp ter plaatse gestuurd
ð operator kan bepaalde instruc6es v eerste hulp aan oproeper geven in afwach6ng v professionele hulp
- nieuwe technologie: medische gegevens en loca6e v oproeper rechtstreeks gedeeld met operator
1.1.3 Medische respons
- getrapt systeem kan bestaan uit meerdere niveaus zoals:
® ziekenwagen met ambulanciers met beperkte basisopleiding
® ziekenwagen met paramedics of verpleegkundigen
® medische responsteams met arts en verpleegkundige
- in bepaalde landen/regio’s helikopters gebruikt als transportmiddel wegens lange afstanden/interven6e6jden
1.2 De wetgeving van de dringende geneeskundige hulpverlening in België
1.2.1 De verplich6ng van elke burger om hulp te bieden aan een persoon in nood
- elke burger is verplicht hulp te bieden aan een persoon in gevaar als de burger zelf buiten gevaar is
® burger merkt situa6e zelf op of het w hem meegedeeld dr een derde persoon
1
,1.2.2 De wetgeving op de dringende geneeskundige hulpverlening
1.2.2.1 Eénvormig oproepsysteem
- nummer 100: stuurt onmiddellijk dichtstbijzijnde erkende 100-ziekenwagen en/of MUG (mobiele urgen6egroep)
nummer 112: Europees
® beiden gebeld vr niet poli6onele hulp
1.2.2.2 Eerste hulp ter plaatse
- ziekenwagen, PIT (ambulancier en verpleegkundige) en MUG personeel (arts en vpk) hebben specifieke opleiding
om een gewonde of zieke pa6ënt ter plaatse de nodige zorgen toe te dienen
- MUG is een specifieke ziekenhuisfunc6e
® elke MUG-dienst hee_ een eigen interven6egebied dat w bepaald obv interven6esnelheid
ð MUG-func6e mag ook uitgeoefend w dr associa6e v versch zkh
® MUG-team mag uitsluitend dr hulpcentrum 100 w uitgestuurd
ð MUG-voertuig is volgeladen met aangepast medisch materiaal en kan geen pa6ënt vervoeren
1.2.2.3 Vervoer naar het dichtstbijzijnde erkende ziekenhuis
- 100-ziekenwagen is verplicht pa6ënt nr dichtstbijzijnde erkende zkh te brengen
® reden: ziekenwagen en zijn bemanning zsm trg ter beschikking v gemeenschap vr volgende oproep
- 3 uitzonderingen:
(1) veel slachtoffers bij grootschalig incident of rampsitua6e
(2) acute opstoot v gekende chronische aandoening en medisch dossier in ander zkh
(3) specifieke diagnos6sche en/of therapeu6sche interven6e nodig en niet beschikbaar in dichtstbijzijnde zkh
2
, H2: Evalua5e van een noodsitua5e
2.1 Verkenning van de omgeving van het incident
- ‘read the scenary’ = alvorens men nr de pa6ënt kijkt, moet men de omgeving scannen
(1) is de omgeving veilig vr slachtoffer, hulpverlener en omstanders?
ð slachtoffer benaderen in onveilige omstandigheden is uitgesloten
• indien mogelijk verwijder je risico’s (stroom uitzeben, ladder weghalen, …)
o indien je dit niet veilig en eenvoudig kan doen moet je wachten op hulpverlening
Ø evt vluchten indien zeer onveilige situa6e
ð maak omstanders abent op aanwezige risico’s of maan hen aan tot kalmte
• omstanders knn helpen bij eerste hulp
(2) welke info kan gehaald w uit omgeving?
ð vb braaksel, GM, kachel, …
• kan grote hulp zijn indien men later nr pa6ënt kijkt en tracht uit te vinden wat het probleem is
pa5ënt:
- jong
- bewusteloos
- naast lichaam klein spuitje en koffielepeltje
wat?: kans op heroïne-overdosering zeer groot
(3) moeten er hulpdiensten verwiCgd w?
ð 112
• poli6e (verkeersongeval)
• brandweer (zware personen die niet in staat zijn trap te nemen)
• ziekenwagen, MUG
2.2 Beoordeling van het slachtoffer of de pa@ënt
2.2.1 De eerste beoordeling
= nagaan of verwondingen of ziekte levensgevaar opleveren vr het slachtoffer
-> levensgevaar = verstoring is of dreigt v levensndzkl of vitale systemen (bewustzijn, ademhaling, circula6e)
2.2.1.1 De snelle ruwe eerste beoordeling
= onmiddellijke levensbedreigende aandoeningen herkennen en behandelen
= is er bewustzijn, ademhaling, circula6e?
- is er bewustzijn?: slachtoffer aanspreken, aan schouders schudden of pijnlijke s6mulus zoals nijpen in arm
® geen reac6e?: bewusteloos -> in stabiele zijlig plaatsen
ð niet bij slachtoffer v ongeval, want hee_ nekletsel tot tegendeel bewezen is
- start met ABC v hulpverlening:
(A) ademen
ð maak luchtweg vrij
• kaak-duwtechniek
• kin nr vr trekken in combina6e met hoofd nr achter kantelen (geen letsel!)
ð controleer mondholte om obstruerende vreemde voorwerpen te verwijderen (vb vals gebit)
3
, (B) beademing
ð is er ademhaling of is er beademing nodig?
• controleren via kijken, luisteren en voelen
o zijn er op- en neergaande bewegingen v borstkas en thorax zichtbaar?
o luister met oor bij mond en neus v slachtoffer
Ø kan zijn dat er bewegingen zijn mr geen luchtverplaatsing owv geen vrije luchtweg
o wang vr mond v pa6ënt houden om te voelen of er luchtstroom is
• geen ademhaling: hartmassage en beademen
(C) circula5e
ð circula6e v bloed in orde?
• voelen of er hartslag of pols is
o plaats je wijs- en middenvinger op strobenhoofd en glijdt lateraal nr beneden tot in
eerste voelbare gleuf en voel dr de caro6spols
- is er geen bewustzijn, ademhaling en circula6e?: heel levensbedreigend -> hulp bieden + 112 bellen
2.2.1.2 De fijnere eerste beoordeling
= levensbedreigende aandoeningen uitsluiten die geen onmiddellijke reanima6etechnieken vereisen
= hoe is bewustzijn, ademhaling, circula6e?
- elk v de 3 vitale func6es w met 3 parameters geëvalueerd = 9 parameters vr inschalng
® hoe meer er abnormaal zijn, hoe groter het levensgevaar
ð indien alle 9 normaal kan persoon ook in levensgevaar zijn (vb paracetamol-intoxica6e)
® na eerste beoordeling kan je 112 bellen
ð vr eerste beoordeling gebruik je ABCDE:
• airway (luchtweg)
• breathing (ademhaling)
• circula6on (circula6e)
• disability (invaliditeit)
• exposure (blootstelling)
evalua5e v het bewustzijn, het zenuwstelsel
® glasgow coma scale (GSC) = schaal die ernst v bewustzijnsverlies numeriek kwan6ficeert
ð 3 parameters: reac6e v de ogen, de verbale en motorische respons op geluids- en pijnprikkels
• som v de 3 is de score op GSC
eyes = 4 ptn motorische respons = 6 ptn verbale respons = 5 ptn
4 spontaan open 6 reageert op bevel 5 samenhangend gesprek
3 openen na aanspreken 5 weert pijnprikkel af 4 onsamenhangend gesprek
2 openen na pijn 4 trekt terug na pijnprikkel 3 losse woorden
1 niet openen 3 buiging ledematen 2 klanken
2 strekking ledematen 1 geen verbale respons
1 geen reac6e
® 6jdelijke schommelingen in bewustzijn moeten ook w geobserveerd en meegedeeld aan hulpverlener
ð bij ongevallen extra aandacht aan mogelijke aanwezigheid v breuken en letsels
• bij gewond bewusteloos slachtoffer ervan uitgaan dat er letsels zijn tot tegendeel bewezen is
• bij bewuste pa6ënt extra aandacht aan pijn thv nek/rug, 6ntelingen thv vingers/tenen,
verlammingsverschijnselen v armen/benen
4
