Aantekeningen hoorcolleges gezondheidsrecht

Aantekeningen gezondheidsrecht:
HC1: inleiding gezondheidsrecht en WGBO (6feb)
Wat is ‘gezondheidsrecht’?
- Geheel van regels gericht op gezondheid
o Preventie: voorkomen dat iemand ziek wordt
o Cure: echt behandelen en genezen (patiënten)
o Care: verpleging, verzorging, etc. (cliënten)
- Doel: rechten van mensen in gezondheidszorg te beschermen en evenwicht in verhoudingen
scheppen
- Veel druk om alles efficiënt en goedkoop te houden
o Onvermijdelijk, want betaalbare zorg gewenst.
- Maatschappelijke ontwikkelingen: bijv. wet ouderschap (meer soorten gecombineerde
gezinnen) en ontwikkelingen in medische wetenschap
- Ethische en morele vraagstukken (bijv. euthanasie)
- Belangrijke rechtsbeginselen:
o Zelfbeschikking
 Recht om leven naar eigen inzicht te leven, relatief recht
 Kan zijn dat iemand onverstandige, ongezonde keuzes voor zichzelf kan
maken, bijv. roken.
o Bescherming
 Voor hen die zorg en hulp behoeven
 Soms ook bescherming van mensen tegen zichzelf
 Bijv. gedwongen opneming psychiatrische patiënten
o Gelijkheid
 Verdeling schaarse voorzieningen

Bronnen van gezondheidsrecht:
- Bovennationale rechtsbronnen
o Bijv. beginsel dat niemand mag tegen zn wil worden onderworpen aan medische
behandeling  behoefte aan nav WW2
- Algemene wetgeving
o BW
o Sr
o Awb
- Specifiek gericht op zorg
o Wet BIG
o WGBO
 Geen aparte wet, maar onderdeel van Boek 7 BW
o Wkkgz
o Wvggz & Wzd
- Speciale wetgeving
o Embryowet
o Abortuswet
o Euthanasiewet
- Jurisprudentie
o EHRM/EhvJ
o Civiele, bestuurs- en strafrechtspraak
o Medisch tuchtrecht

,  Veel specifieke kennis, vakmensen
 Uitspraken dus belangrijk
o Wkkgz Geschilleninstanties
 Klachtrecht in de zorg
 Bijzonder instrument: kwaliteitsinstrument (waarom moet iets op een
bepaalde manier) en zorgt voor gelijkere positie patiënt)
- Zelfregulering
o Private afspraken waar ze juridisch wel aan gebonden zijn (maar wel via andere
constructie: redelijkheid en billijkheid)
o Technische regels en standaarden
o Richtlijnen en protocollen
o Beroepscodes en gedragsregels


WGBO: algemeen:
- Recente ontwikkelingen:
o Voorontwerp in 1987 aan adviesorganen
o Wetsvoorstel mei 1990 aan TK
o Inwerkingtreding 1 april 1995
o Evaluatie in 2000
o Recente wijziging 2020
o Onderdeel van het BW als bijzondere ovk
 Specifieke vorm van opdracht (als je echt juridisch-technisch wilt denken)
o Dwingend recht (7:468)
 Ontwikkeling in denken van verhouding positie patiënt in gezondheidszorg  patiënt zou
mondiger moeten worden.
o Manier van denken van wat verhouding tussen zorgverlener en patiënt veranderd in
laatste halve eeuw
 Hulp van zorgverlener aan patiënt is eigenlijk een privaatrechtelijk contract in NL
o Itt tot Engeland (daar is healthcare bestuursrecht)
- Doel: in evenwicht brengen van verhouding tussen hulpverlener en patiënt door versterken
en verduidelijken positie patiënt
- Naast algemene patiëntenrechten aandacht voor kwaliteit van hulpverlening (‘zorg van een
goed hulpverlener’ art. 7:453 BW)
- Patiëntenrechten soms in specifieke wet
 Hulpverlener niet alleen arts, maar ook bijv. verpleegkundige enzovoort.

Geneeskundige behandelingsovk (7:446):
- … ovk waarbij een natuurlijke persoon of een rechtspersoon, de hulpverlener, zich in de
uitoefening van een geneeskundig beroep of bedrijf tegenover een ander, de opdrachtgever,
verbindt tot het verrichten van handelingen op het gebied van de geneeskunst, rechtstreeks
betrekking hebbende op de persoon van de opdrachtgever [patiënt] of van een bepaalde
derde. Degene op wiens persoon de handelingen rechtstreeks betrekking hebben wordt
verder aangeduid als de patiënt.
o Hulpverlener:
 Natuurlijke persoon of rp (instelling, ZH)
 Geneeskundig beroep of bedrijf
 Regelmatig verrichten van geneeskundige handelingen, het naar
buiten toe presenteren als beroepsbeoefenaar en het verkrijgen van
betaling kunnen aanwijzing zijn voor geneeskundig beroep of bedrijf

,  Veelal wordt de gbho gesloten met de instelling, niet met de individuele
arts/zorgverlener
o Handelingen op het gebied van de geneeskunst (7:446 lid 2a)
 Analoog aan art. 1 Wet BIG
 Alle verrichtingen – het onderzoeken en het geven van raad daaronder
begrepen – rechtstreeks betrekking hebbende op een persoon (‘individueel
gericht’) en ertoe strekkende deze van een ziekte te genezen, hem voor het
ontstaan van een ziekte te behoeden of diens gezondheidstoestand te
beoordelen, dan wel deze verloskundige bijstand te verlenen
 7:446 lid 2b, 3
 Andere dan de onder a bedoelde handelingen, rechtstreeks
betrekking hebbend op een persoon (índividueel gericht’), die
worden verricht door een arts of tandarts in die hoedanigheid
 Aanpalende handelingen (verzorging en verpleging)
 Keuringen niet (7:446 lid 4, maar 7:464 BW)
 Geen briefje voor werkgever dat je te ziek bent om te werken, want
arts doet alleen medische handelingen, en niet beoordelen of je nog
kunt werken
 Analogische toepassing bij niet-medische vormen van zorg, bijv. zorg aan
personen met een verstandelijke beperking
o ‘Handelingen op het gebied van de geneeskunst’ (7:446 lid 2b, 3)
 Andere dan de onder a bedoelde handelingen, rechtstreeks betrekking
hebbend op een persoon (‘individueel gericht’), die worden verricht door een
arts of tandarts in die hoedanigheid
 Aanpalende handelingen (verzorging en verpleging)
 Keuringen niet (7:446 lid 4), maar 7:464
 Analogische toepassing bij niet-medische vormen van zorg bijv. zorg aan
personen met een verstandelijke beperking

Professionele standaard en de zorg van een goed hulpverlener (7:453):
- De zorgvuldigheid die van een redelijk bekwaam en redelijk handelend specialist mag worden
verwacht (HR Speeckaert/Gradener)
o Goed betekent niet perfect!!
o Je mag redelijke zorg verwachten, hoeft niet perfect te zijn, maar gewoon goed
 Hangt ook af van omstandigheden vh geval
o Er is wel debat mogelijk wat redelijk is, maar redelijk is niet per se perfect
- Het handelen of nalaten in strijd met de zorg die beroepsbeoefenaar in die hoedanigheid
behoort te betrachten (47 Wet BIG)
- Het geheel van medische normen dat beschrijft wat goed handelen is, af te leiden uit:
o Wettelijke voorschriften en jurisprudentie
o Beroepscodes, technische + gedragsregels
o Standaarden, protocollen, (inspectie)richtlijnen
o Als alle tandartsen A doen bij X, dan verwacht je dat als je X hebt dat je tandarts A
doet en niet B.
o Ze zijn juridisch bindend, ook al is arts het er niet mee eens.
o Soms ontwikkelingen die nog niet als professionele standaard zijn ontwikkeld, lastige
situaties
o Scholenstrijd: sommigen vinden dat A moet bij X en sommigen dat B moet bij X.
 Komt niet vaak voor, want vaak wel bewijs wat de betere methode is.
o Amalgaam: veel verschillende onderdelen in professionele standaard

, Plichten van de patiënt (7:452):
- Patiënt heeft een informatieplicht en een medewerkingsplicht (naar beste weten)
o Patiënt moet z’n best doen om naar goed behandelingsresultaat te werken
- Niet-nakomen leidt evt. tot opzegging behandelingsovk of tot het niet-honoreren van een
later ingediende (tuchtrechtelijke) klacht

Opzeggen van de geneeskundige behandelingsovk (7:460):
- Alleen mogelijk bij ‘gewichtige redenen’
o Uitgewerkt in rechtspraak en andere bronnen wat dat inhoudt
- Bijv. niet-meewerken aan behandeling (7:452)
- KNMG Richtlijn (januari 2021)
o Waarschuw de patiënt herhaaldelijk en onderzoek of herstel van de relatie mogelijk is
o Informeer de patiënt tijdig mondeling over besluit om bhovk te beëindigen. Besluit
moet schriftelijk zijn bevestigd
o Houd een redelijke termijn aan voordat u de bhovk daadwerkelijk beëindigd
o Blijf noodzakelijke hulp verlenen of laat verlenen tot patiënt een andere behandelaar
heeft gevonden
o Verleen medewerking aan patiënt om na de beëindiging vd ovk elders zorg te
ontvangen
- Redenen om ovk te beëindigen:
o Overmacht”  er verandert iets waardoor het tegen je motieven als arts gaat
o Patiënt vertoont onheus of agressief gedrag
o Arts heeft ernstig conflict met patiënt of patiënt wil niet meewerken aan behandeling
o Patiënt weigert voortdurend de rekening te betalen
o Arts heeft aanzienlijk belang bij beëindigen bhovk

Zorgvuldig opzeggen bhovk?  RTG Amsterdam ECLI:NL:TGZRAMS:2021:99 (r.o. 3.4)
Zie foto:


Niet-aangaan van de geneeskundige bhovk:
- Je kunt als dokter niet zomaar zeggen “ik neem jou niet” maar er zijn wel redenen waardoor
je iemand mag weigeren
- KNMG Richtlijn (januari 2021)
o De aard of omvang vd hulpvraag gaat de expertise van de huisarts te boven
 Ik kan je niet helpen
o Door eerdere ervaringen met de patiënt ontbreekt bij voorbaat een
vertrouwensbasis voor de bhovk
o De arts heeft een aanzienlijk belang om de bhovk niet aan te gaan
 Als praktijk van huisarts of tandarts bijv. al vol zit  capaciteitsprobleem
 Door persoonlijke gevoelens voor patiënt

Zorgvuldigheidseisen bij niet-aangaan:
- Besluit bespreken met patiënt
- Noodzakelijke hulp verlenen;
- Gegevens verstrekken aan nieuwe behandelaar.

Mocht zorgverlener behandeling weigeren?  zie RTG Amsterdam: ELI:NL:TGZRAMS:2022:180

Inhoud informatieplicht (7:448 lid 2):
- Patiënt die info geven die hij redelijkerwijs behoeft tav: