Forensische genetica
1. Y-chromosoom DNA testing
Vaderlijke lijnen kunnen worden gevolgd met genetische markers op het niet-recombinante deel van het Y-
chromosoom, dat van vader op zoon wordt overgedragen.
Belangrijkste voordeel van Y-STR’s in een forensische context is dat ze man-specifieke amplificaties
mogelijk maken van bewijsmateriaal bij aanrandingszaken, dat een mengsel van mannelijke en
vrouwelijke cellen bevat en niet door middel van differentiële extractie kan worden gescheiden.
Op korte afstand gaat het Y-profiel hetzelfde zijn; hetzelfde Y-chromosoom bij vaders als bij grootvader.
Moederlijke lijnen kunnen worden gevolgd doordat moeders hun mitochondriaal DNA (mtDNA) doorgeven aan
hun kinderen.
Mitochondriaal DNA is een tegenhanger van het Y-chromosoom
Ook X-chromosoommakers kunnen in specifieke situaties nuttig zijn.
1.1 Lijnmarkers
De Y-chromosoom en mitochondriaal DNA markers, vertegenwoordigen echter “lijnmarkers”. Deze
worden van generatie op generatie doorgegeven zonder te veranderen (behalve door mutaties).
Moederlijke lijnen kunnen worden getraceerd met informatie uit mitochondriale DNA-sequentie,
terwijl vaderlijke lijnen kunnen worden gevolgd met Y-chromosoommarkers.
1.1.1 Problemen met “spermasporen”
Voordeel: we kunnen meer info uit Y-chromosomen halen
Verhouding tussen slachtoffercellen en spermatozoa kan soms heel groot zijn (o.a. vaginale spoeling; heel veel
celmateriaal van de vagina wordt mee gecollecteerd): 1.000 : 1
Gevoeligheid CE: 5-10% (daaronder wordt het problematisch)
Bij spermasporen kan de verhouding tussen slachtoffer en sperma heel groot zijn; afhankelijk van
wanneer dit is afgenomen → <24 uur nog redelijk veel info; >48 uur sperma DNA
STR: telkens 2 allelen → het is van 1 persoon afkomstig.
Heel kleine piek voor het Y-chromosoom; STR-profiel is van een vrouw (slachtoffer)
, Infertiliteit bij de dader: geen of laag aantal spermatozoa (vasectomie, oligospermie of azoospermie)
Oplossen: geen spermatozoa aanwezig, dan verwachten we geen DNA van de man, MAAR in de
zaadlozing verwachten we wel nog cellen van de man, waar DNA uit gehaald kan worden.
1.1.2 DNA-profielen: autosomaal versus Y-chromosoom
Met Y-chromosoom tests kunnen in sommige
gevallen interpreteerbare resultaten worden verkregen
wanneer autosomale tests beperkt zijn door het
bewijs; bijv. wanneer er hoge concentratie
vrouwelijk DNA aanwezig zijn naast geringe
hoeveelheden mannelijk DNA.
Aantal betrokken personen bij een
“groepsverkrachting” kan makkelijker worden
vastgesteld met Y-chromosoomresultaten dan met zeer
complexe mengsels van autosomale STR’s.
Resultaat verkregen dat toelaat dat als we een verdachte hebben in een dossier dat we deze kunnen vergelijken
met het profiel voor het Y-chromosoom.
Willekeurige mutaties zijn de enige mechanismen voor variatie in de loop van de tijd tussen mannelijke
verwanten via de vaderlijke lijn.
- Hoewel uitsluitingen in Y-chromosoom DNA-testresultaten nuttig zijn bij forensische
onderzoeken, betekent een match tussen een verdachte en bewijs alleen dat de betreffende
persoon het forensische spoor had kunnen achterlaten, evenals een broer, vader, zoon, oom,
neef van vaders kant.
1.1.3 Toepassing van Y-STRs
Enkel aanwezig in cellen van een man (bijv. spermatozoa)
Meeste criminele feiten worden door mannen gepleegd: 80% in het Verenigd Koninkrijk
Analyse van mengsporen man-vrouw
Spermasporen
Beetsporen
Wurgsporen
Huidcellen in nagelvuil
Te gebruiken voor verwantschapsanalyse: nooit enkel gebaseerd o.b.v. het Y-profiel, tenzij in uitzonderlijke
situaties.
Primaire transfer: dader heeft contact gehad met een ander persoon voor de feiten. Dader heeft celmateriaal van
de tweede persoon op zijn handen en gaat het slachtoffer wurgen. Gaan we in de hals van het slachtoffer DNA
van de tweede persoon terugvinden? En omgekeerd kan dit ook; DNA van eht slachtoffer dat getransporteerd
wordt naar een tweede persoon.
We kunnen DNA terugvinden van de dader op de hals van het slachtoffer. En we kunnen DNA van het
slachtoffer terugvinden op de handen van de dader.
1. Y-chromosoom DNA testing
Vaderlijke lijnen kunnen worden gevolgd met genetische markers op het niet-recombinante deel van het Y-
chromosoom, dat van vader op zoon wordt overgedragen.
Belangrijkste voordeel van Y-STR’s in een forensische context is dat ze man-specifieke amplificaties
mogelijk maken van bewijsmateriaal bij aanrandingszaken, dat een mengsel van mannelijke en
vrouwelijke cellen bevat en niet door middel van differentiële extractie kan worden gescheiden.
Op korte afstand gaat het Y-profiel hetzelfde zijn; hetzelfde Y-chromosoom bij vaders als bij grootvader.
Moederlijke lijnen kunnen worden gevolgd doordat moeders hun mitochondriaal DNA (mtDNA) doorgeven aan
hun kinderen.
Mitochondriaal DNA is een tegenhanger van het Y-chromosoom
Ook X-chromosoommakers kunnen in specifieke situaties nuttig zijn.
1.1 Lijnmarkers
De Y-chromosoom en mitochondriaal DNA markers, vertegenwoordigen echter “lijnmarkers”. Deze
worden van generatie op generatie doorgegeven zonder te veranderen (behalve door mutaties).
Moederlijke lijnen kunnen worden getraceerd met informatie uit mitochondriale DNA-sequentie,
terwijl vaderlijke lijnen kunnen worden gevolgd met Y-chromosoommarkers.
1.1.1 Problemen met “spermasporen”
Voordeel: we kunnen meer info uit Y-chromosomen halen
Verhouding tussen slachtoffercellen en spermatozoa kan soms heel groot zijn (o.a. vaginale spoeling; heel veel
celmateriaal van de vagina wordt mee gecollecteerd): 1.000 : 1
Gevoeligheid CE: 5-10% (daaronder wordt het problematisch)
Bij spermasporen kan de verhouding tussen slachtoffer en sperma heel groot zijn; afhankelijk van
wanneer dit is afgenomen → <24 uur nog redelijk veel info; >48 uur sperma DNA
STR: telkens 2 allelen → het is van 1 persoon afkomstig.
Heel kleine piek voor het Y-chromosoom; STR-profiel is van een vrouw (slachtoffer)
, Infertiliteit bij de dader: geen of laag aantal spermatozoa (vasectomie, oligospermie of azoospermie)
Oplossen: geen spermatozoa aanwezig, dan verwachten we geen DNA van de man, MAAR in de
zaadlozing verwachten we wel nog cellen van de man, waar DNA uit gehaald kan worden.
1.1.2 DNA-profielen: autosomaal versus Y-chromosoom
Met Y-chromosoom tests kunnen in sommige
gevallen interpreteerbare resultaten worden verkregen
wanneer autosomale tests beperkt zijn door het
bewijs; bijv. wanneer er hoge concentratie
vrouwelijk DNA aanwezig zijn naast geringe
hoeveelheden mannelijk DNA.
Aantal betrokken personen bij een
“groepsverkrachting” kan makkelijker worden
vastgesteld met Y-chromosoomresultaten dan met zeer
complexe mengsels van autosomale STR’s.
Resultaat verkregen dat toelaat dat als we een verdachte hebben in een dossier dat we deze kunnen vergelijken
met het profiel voor het Y-chromosoom.
Willekeurige mutaties zijn de enige mechanismen voor variatie in de loop van de tijd tussen mannelijke
verwanten via de vaderlijke lijn.
- Hoewel uitsluitingen in Y-chromosoom DNA-testresultaten nuttig zijn bij forensische
onderzoeken, betekent een match tussen een verdachte en bewijs alleen dat de betreffende
persoon het forensische spoor had kunnen achterlaten, evenals een broer, vader, zoon, oom,
neef van vaders kant.
1.1.3 Toepassing van Y-STRs
Enkel aanwezig in cellen van een man (bijv. spermatozoa)
Meeste criminele feiten worden door mannen gepleegd: 80% in het Verenigd Koninkrijk
Analyse van mengsporen man-vrouw
Spermasporen
Beetsporen
Wurgsporen
Huidcellen in nagelvuil
Te gebruiken voor verwantschapsanalyse: nooit enkel gebaseerd o.b.v. het Y-profiel, tenzij in uitzonderlijke
situaties.
Primaire transfer: dader heeft contact gehad met een ander persoon voor de feiten. Dader heeft celmateriaal van
de tweede persoon op zijn handen en gaat het slachtoffer wurgen. Gaan we in de hals van het slachtoffer DNA
van de tweede persoon terugvinden? En omgekeerd kan dit ook; DNA van eht slachtoffer dat getransporteerd
wordt naar een tweede persoon.
We kunnen DNA terugvinden van de dader op de hals van het slachtoffer. En we kunnen DNA van het
slachtoffer terugvinden op de handen van de dader.
