Inhoud
1. Inleiding..............................................................................................................................................4
1.1 Organisaties..................................................................................................................................4
1.2 Management................................................................................................................................5
1.3 Organisaties en management: stromingen in de organisatietheorie............................................7
2. Strategisch management..................................................................................................................12
2.1 Strategie.....................................................................................................................................12
2.2 Missie..........................................................................................................................................12
2.3 Strategische analyse...................................................................................................................13
2.3.1 Product-marktcombinaties..................................................................................................13
2.3.2 Concurrentieanalyse............................................................................................................14
2.3.3 Omgevingsonderzoek..........................................................................................................14
2.3.4 Intern onderzoek.................................................................................................................14
2.3.5 Confrontatie tss omgevingsonderzoek en intern onderzoek...............................................16
2.4 Strategische keuzes....................................................................................................................16
2.4.1 Strategisch spanningsveld....................................................................................................16
2.4.2 Soorten strategieën.............................................................................................................16
2.5 Strategische beslissingen............................................................................................................17
2.5.1 Oesterbank-concept............................................................................................................17
2.6 Implementatie............................................................................................................................17
3. Structurerend management.............................................................................................................19
3.1 Inleiding......................................................................................................................................19
3.2 Organisatiestructuur...................................................................................................................19
3.3 Visie op structuur vanuit infoverwerking....................................................................................19
3.4 Ontwerp van organisatiestructuur..............................................................................................20
3.5 Organisatie in de praktijk............................................................................................................23
3.6 Case BIDMC................................................................................................................................23
3.7 Ketenzorg in Nederland: niet-medisch perspectief....................................................................24
4. Netwerken........................................................................................................................................27
4.1 Trends in gezondheids- en welzijnssector..................................................................................27
4.1.1 Zorgverandering..................................................................................................................27
4.1.2 Minder actievere rol van overheid.......................................................................................29
4.1.3 Toenemende betrokkenheid van cliënten...........................................................................29
4.1.4 Sociaal ondernemerschap....................................................................................................30
4.1.5 Kwaliteit en veiligheid..........................................................................................................31
1
, 4.1.6 Toenemende aandacht voor principes en regels van goed bestuur....................................31
4.1.7 Commercialisering van de zorg............................................................................................31
4.1.8 Innovatie in zorg en welzijn.................................................................................................32
4.2 Netwerkorganisaties...................................................................................................................35
4.2.1 Wat is een netwerk?............................................................................................................35
4.2.2 Behoefte aan netwerkbeleid................................................................................................36
4.2.3 Netwerkmodellen................................................................................................................38
4.2.4 Fusie.....................................................................................................................................39
4.2.5 Performantiecriteria............................................................................................................41
4.2.6 Praktische toepassingen......................................................................................................42
5. Evaluatie en performantie................................................................................................................43
5.1 Evaluatie van de (strategie van de) organisatie..........................................................................43
5.1.1 Evaluatie van de organisatie................................................................................................43
5.1.2 Financiële evaluatie.............................................................................................................43
5.1.3 Benchmarking......................................................................................................................44
5.1.4 Social auditing......................................................................................................................45
5.1.5 Algemene evaluatie: managementmodellen.......................................................................45
5.2 Denkmodellen voor veranderingen in organisaties....................................................................47
5.2.1 Organisatieverandering.......................................................................................................47
5.2.2 4 denkmodellen...................................................................................................................47
5.3 Leiderschap en organisatieverandering......................................................................................48
6. Organisatiecultuur............................................................................................................................52
6.1 Inleiding......................................................................................................................................52
6.2 Definitie......................................................................................................................................52
6.3 Kenmerken.................................................................................................................................52
6.4 Functies (intern en extern).........................................................................................................52
6.5 Componenten.............................................................................................................................53
6.6 Types..........................................................................................................................................54
6.7 Kernbegrippen (3).......................................................................................................................57
6.8 Organisatiecultuur in netwerken................................................................................................58
6.9 Bedrijfscultuur VS nationale cultuur...........................................................................................58
6.10 Organisatiecultuur en bedrijfsethiek........................................................................................58
7. Verantwoordelijke organen voor strategisch management.............................................................61
7.1 Inleiding......................................................................................................................................61
7.2 Raad van bestuur (RvB)...............................................................................................................61
7.3 Algemene vergadering................................................................................................................64
2
, 7.4 Directie.......................................................................................................................................64
7.5 Ondernemingsraad.....................................................................................................................65
7.6 Rolevolutie bij management.......................................................................................................65
7.7 Beleidsaspecten rond afbouw psychiatrische bedden en artikel 107.........................................66
7.7.1 Inleiding...................................................................................................................................66
7.7.2 Wettelijk kader en overheidsdoelstellingen............................................................................66
8. Operationeel management en Lean Management...........................................................................68
8.1 Case Virginia Mason: TPS en Lean in de gezondheidszorg..........................................................68
8.1.1 Inleiding (lezen)...................................................................................................................68
8.1.2 Wat is TPS (Lean).................................................................................................................68
3
, 1. Inleiding
1.1 Organisaties
- = bewust gecoördineerde sociale entiteit met duidelijk identificeerbare grenzen die op
continue wijze streeft naar de realisatie van een gemeenschappelijke doelstelling of
verzameling van doelstellingen
- Zijn sociale entiteiten die
o Gericht zijn op doel
o Ontworpen als systeem van gestructureerde en gecoördineerde act
o Verbonden met externe omgeving
- Types
o (5), (6), (8) en (9) social profit organisaties
= geheel van economische organisaties die voldoen aan
Doel niet gericht op winst maar dienstverlening
Financieren productiekost min door andere middelen dan door de
verkoop tegen prijs die productiekost dekt (subsidies, giften,
bijdragen, vrijwilligers,…)
Vorm: vereniging, mutualiteit of stichting
Takken: onderwijs, welzijnswerk, gezondheidszorg,..
o BV: WZC
Privaat en geen winstoogmerk: vzw
Privaat en wel winstoogmerk hebben aandeelhouders
Publiek zonder winstoogmerk: OCM
- Gezondheidsvoorzieningen
o Ziekenhuizen
o Psychiatrische verzorgingstehuizen
o Centra geestelijke gezondheidszorg..
- Welzijnsvoorzieningen
o Rustoorden
o Serviceflats
o Diensten kind en gezien
o Revalidatiecentra
- Doelgerichtheid
o Doeltreffend effectief: doen we de juiste dingen?
4
1. Inleiding..............................................................................................................................................4
1.1 Organisaties..................................................................................................................................4
1.2 Management................................................................................................................................5
1.3 Organisaties en management: stromingen in de organisatietheorie............................................7
2. Strategisch management..................................................................................................................12
2.1 Strategie.....................................................................................................................................12
2.2 Missie..........................................................................................................................................12
2.3 Strategische analyse...................................................................................................................13
2.3.1 Product-marktcombinaties..................................................................................................13
2.3.2 Concurrentieanalyse............................................................................................................14
2.3.3 Omgevingsonderzoek..........................................................................................................14
2.3.4 Intern onderzoek.................................................................................................................14
2.3.5 Confrontatie tss omgevingsonderzoek en intern onderzoek...............................................16
2.4 Strategische keuzes....................................................................................................................16
2.4.1 Strategisch spanningsveld....................................................................................................16
2.4.2 Soorten strategieën.............................................................................................................16
2.5 Strategische beslissingen............................................................................................................17
2.5.1 Oesterbank-concept............................................................................................................17
2.6 Implementatie............................................................................................................................17
3. Structurerend management.............................................................................................................19
3.1 Inleiding......................................................................................................................................19
3.2 Organisatiestructuur...................................................................................................................19
3.3 Visie op structuur vanuit infoverwerking....................................................................................19
3.4 Ontwerp van organisatiestructuur..............................................................................................20
3.5 Organisatie in de praktijk............................................................................................................23
3.6 Case BIDMC................................................................................................................................23
3.7 Ketenzorg in Nederland: niet-medisch perspectief....................................................................24
4. Netwerken........................................................................................................................................27
4.1 Trends in gezondheids- en welzijnssector..................................................................................27
4.1.1 Zorgverandering..................................................................................................................27
4.1.2 Minder actievere rol van overheid.......................................................................................29
4.1.3 Toenemende betrokkenheid van cliënten...........................................................................29
4.1.4 Sociaal ondernemerschap....................................................................................................30
4.1.5 Kwaliteit en veiligheid..........................................................................................................31
1
, 4.1.6 Toenemende aandacht voor principes en regels van goed bestuur....................................31
4.1.7 Commercialisering van de zorg............................................................................................31
4.1.8 Innovatie in zorg en welzijn.................................................................................................32
4.2 Netwerkorganisaties...................................................................................................................35
4.2.1 Wat is een netwerk?............................................................................................................35
4.2.2 Behoefte aan netwerkbeleid................................................................................................36
4.2.3 Netwerkmodellen................................................................................................................38
4.2.4 Fusie.....................................................................................................................................39
4.2.5 Performantiecriteria............................................................................................................41
4.2.6 Praktische toepassingen......................................................................................................42
5. Evaluatie en performantie................................................................................................................43
5.1 Evaluatie van de (strategie van de) organisatie..........................................................................43
5.1.1 Evaluatie van de organisatie................................................................................................43
5.1.2 Financiële evaluatie.............................................................................................................43
5.1.3 Benchmarking......................................................................................................................44
5.1.4 Social auditing......................................................................................................................45
5.1.5 Algemene evaluatie: managementmodellen.......................................................................45
5.2 Denkmodellen voor veranderingen in organisaties....................................................................47
5.2.1 Organisatieverandering.......................................................................................................47
5.2.2 4 denkmodellen...................................................................................................................47
5.3 Leiderschap en organisatieverandering......................................................................................48
6. Organisatiecultuur............................................................................................................................52
6.1 Inleiding......................................................................................................................................52
6.2 Definitie......................................................................................................................................52
6.3 Kenmerken.................................................................................................................................52
6.4 Functies (intern en extern).........................................................................................................52
6.5 Componenten.............................................................................................................................53
6.6 Types..........................................................................................................................................54
6.7 Kernbegrippen (3).......................................................................................................................57
6.8 Organisatiecultuur in netwerken................................................................................................58
6.9 Bedrijfscultuur VS nationale cultuur...........................................................................................58
6.10 Organisatiecultuur en bedrijfsethiek........................................................................................58
7. Verantwoordelijke organen voor strategisch management.............................................................61
7.1 Inleiding......................................................................................................................................61
7.2 Raad van bestuur (RvB)...............................................................................................................61
7.3 Algemene vergadering................................................................................................................64
2
, 7.4 Directie.......................................................................................................................................64
7.5 Ondernemingsraad.....................................................................................................................65
7.6 Rolevolutie bij management.......................................................................................................65
7.7 Beleidsaspecten rond afbouw psychiatrische bedden en artikel 107.........................................66
7.7.1 Inleiding...................................................................................................................................66
7.7.2 Wettelijk kader en overheidsdoelstellingen............................................................................66
8. Operationeel management en Lean Management...........................................................................68
8.1 Case Virginia Mason: TPS en Lean in de gezondheidszorg..........................................................68
8.1.1 Inleiding (lezen)...................................................................................................................68
8.1.2 Wat is TPS (Lean).................................................................................................................68
3
, 1. Inleiding
1.1 Organisaties
- = bewust gecoördineerde sociale entiteit met duidelijk identificeerbare grenzen die op
continue wijze streeft naar de realisatie van een gemeenschappelijke doelstelling of
verzameling van doelstellingen
- Zijn sociale entiteiten die
o Gericht zijn op doel
o Ontworpen als systeem van gestructureerde en gecoördineerde act
o Verbonden met externe omgeving
- Types
o (5), (6), (8) en (9) social profit organisaties
= geheel van economische organisaties die voldoen aan
Doel niet gericht op winst maar dienstverlening
Financieren productiekost min door andere middelen dan door de
verkoop tegen prijs die productiekost dekt (subsidies, giften,
bijdragen, vrijwilligers,…)
Vorm: vereniging, mutualiteit of stichting
Takken: onderwijs, welzijnswerk, gezondheidszorg,..
o BV: WZC
Privaat en geen winstoogmerk: vzw
Privaat en wel winstoogmerk hebben aandeelhouders
Publiek zonder winstoogmerk: OCM
- Gezondheidsvoorzieningen
o Ziekenhuizen
o Psychiatrische verzorgingstehuizen
o Centra geestelijke gezondheidszorg..
- Welzijnsvoorzieningen
o Rustoorden
o Serviceflats
o Diensten kind en gezien
o Revalidatiecentra
- Doelgerichtheid
o Doeltreffend effectief: doen we de juiste dingen?
4
