Samenvatting glucose homeostase en diabetes
Leerdoelen:
- Weet en begrijp je de fysiologie van de glucose homeostase
- Begrijp je de etiologie van type 1 diabetes en de acute en lange termijn
complicaties
- Begrijp je de etiologie van type 2 diabetes (octet) en de acute en lange termijn
complicaties
- Kun je de parameters, die bij de diagnostiek en follow up van diabetes gebruikt
worden toepassen en begrijp je hoe de afkapgrenzen tot stand zijn gekomen
• Ken je de gebruikte afkapgrenzen voor glucose en HbA1c
- Begrijp je de toepassing van medicatie vanuit de etiologie van diabetes
Je moet de afkapgrenzen weten van glucose voor de diagnose!
Achtergrond informatie
1. Prevalentie 1.2 miljoen
2. Afgelopen jaren gestegen, nog steeds we worden ouder en eten ander voedsel
3. Incidentie: nieuw enorme stijging, nu daalt het omdat het gecorrigeerd is met
leeftijd
4. Type 2 is meest voorkomend
5. Risico-> genetisch, maar ook de omgeving is belangrijk
6. Kosten 1.3 miljard. Meer mannen hebben DM, ook veel mensen hebben insuline
resistentie 1.2 miljoen-> uiteindlijk groot deel krijgt DM.
- Risico: allochten, pakistaanse afkomst, marrokaanse afkomst -> meer type 1
(genetisch)
Pancreas
- Endocriene en exocriene klier!
Vandaag niet veel over exocriene functie, die belangrijk is voor de vertering van
voedsel (trypsin, lipase, amylase etc.) Endocriene functie van de pancreas-> heeft alles
te maken met glucose homeostase (eilandjes langerhans)
Endocriene pancreas:
A cellen glucagon productie waardoor glucose niveau stijgt
B cellen insuline productie om glucose te verlagen
Insuline:
- Zorgt voor opname van glucose en stimuleert de opname van glucose door
spier en vetweefsel, waardoor glucose conc. In bloed daalt.
- Insuline bevordert de synthese van glycogeen (opslagvorm glucose( in de
lever en spieren, wat ook de bloedsuikerspiegel verlaagt.
- Insuline stimuleert de opname van aminozuren en eiwitsynthese in de lever
en spieren, maar dit heeft geen direct effect op bloedsuikerspiegel
- Insuline bevordert synthese vetzuren en TG uit glucose in de lever en
vetweefsel, maar dit heeft ook geen direct effect op de bloedsuikerspiegel
- Gluconeogenese: insuline remt de gluconeogenese, het proces waarbij
glucose wordt aangemaakt uit niet-koolhydraatbronnen in de lever, wat bijdraagt
aan een daling van de bloedsuikerspiegel.
- Glycogenolyse: insuline remt de glycogenolyse waarbij glycogeen wordt
afgebroken tot glycose, wat ook de bloedsuikerspiegel verlaagt.
- Ketogenese, lipolyse en proteolyse: insuline remt de ketogenese (productie
ketonen uit vetten), lipolyse (afbraak vetten) en proteolyse (afbraak eiwitten),
maar deze processen hebben geen direct effect op de bloedsuikerspiegel.
Glucagon:
- Glycogenolyse: glucagon stimuleert de afbraak van glycogeen in de lever,
wat leidt tot stijging bloedsuiker
- Gluconeogenese: glucagon stimuleert de productie van glucose in de lever
uit niet-koolhydratenbronnen, wat de bloedsuikerspiegel verhoogt
, - Ketogenese en lipolyse: Glucagon bevordert afbraak van vetten (lipolyse)
en productie ketonen (ketogenese), maar deze processen hebben geen direct
effect op de bloedsuikerspiegel.
Samenvattend:
- Insuline verlaagd bloedsuikerspiegel door opname van glucose, glycogeen
stimuleren en gluconeogenese en glycogenolyse te remmen
- Glucagon verhoogd bloedsuikerspiegel door glycogeen af te breken en
gluconeogenes te stimuleren
Insuline en glucagon zijn niet de enige hormonen
in de hormoon huishouding, adrenaline,
groeihormoon en cortisol maken glucose vrij
door glycogenolyse (afbraak glucogeen),
glyconeogenese (stimuleert productie glucose in
lever) en lipolyse (afbraak vetten), ook kan
weefsel gebruikt worden.
Insuline en incretines zorgen voor daling bloedglucose
Glucagon, adrenaline, groeihormoon, ACTH en
cortisol zorgen voor stijging bloedglucose
Glucose opname
piek stijging glucose
en later een daling. We
zien ook een stijging in insuline.
Bij I.v. zie je een snelle daling
Stelling: bij het gebruik van koolhydraten met een
hoge glycemische index (snelle koolhydraten)
onstaat een hypoglycermia?
Juist, een te sterke insuline reactie op de snelle
stijging van glucose (meer trek in suiker-> hypoglycemia (je denkt dat je weer suiker
nodig hebt. Hypoglycemia=lage bloedsuiker.
Insuline zorgt ervoor dat bloed glucose constant
wordt gehouden, maaltijd nemen zie je dat glucose
redelijk constant blijft.
In dit figuur
zie je dat
insuline pulsatiele afgifte heeft
"Bij diabetes type 2 verdwijnt de regelmaat
van de schommelingen, wat kan bijdragen
aan de downregulatie van insuline-
receptoren en glucose-
intolerantie, en kan verklaren waarom
pulsgewijze toediening van het hormoon
een groter hypoglycemisch effect heeft dan
continue toediening."
Maaltijd van 100 gram glucose 30% lever en 70% circulatie (waarvan 20% weer naar
lever, 20% brein, 40% spieren en 20% nieren, vet weefsel, huid en bloed.
, Alleen GLUT-4 van hexose
transporters is insuline afhankelijk
in spieren en vet weefsel!
Insuline-afhankelijkheid voor de
glucose opname
Afhankelijk: (kunnen insuline resistent worden)
- Skeletspieren
- Hart
- Gladde spiercellen
- Vetweefsel
Onafhankelijk:
- Hersenen
- Niertubuli intestinale mucosa
- Lever
- Immuun systeem
- Erytrocyten
Samenvatting van de werking van insuline
“het hormoon van de positieve energiebalans”
‘’het wegwerken van energie”
KOOLHYDRAATMETABOLISME
verlaagt de bloedglucose spiegel door:
1 verhoogt de influx van glucose in de daarvoor gevoelige weefsels
2 verhoogt het intracellulaire verbruik van glucose als brandstof (glycolyse)
3 verhoogt de omzetting van glucose naar glycogeen (glycogenese)
4 verhoogt de omzetting van glucose naar vet (lipogenese)
5 verlaagt de synthese van glucose uit lactaat, glycerol en aminozuren
(gluconeogenese)
VETMETABOLISME
1 verhoogt de synthese van vet (lipogenese)
2 verlaagt de afbraak van vet (lipolyse) en ketogenese
3 verhoogt de opname van vet (door activering van lipoproteine lipase)
EIWITMETABOLISME
1 verhoogt de eiwitsynthese
2 verlaagt de eiwitafbraak
Insuline zorgt voor wegwerking-> glucose
voor werking lipoproteine lipase is insuline nodig!
Samenvatting van de werking van glucagon (één van de hormonen van de
energiemobilisatie en negatieve energiebalans ‘de distributie van energie’
1. Verhoogt de afbraak van glycogeen (glycogenolyse)
2. Verhoogt de vorming van glucose uit glycerol en aminozuren (gluconeogenese)
3. Verhoogt de bloedglucose (vanwege 1 en 2)
4. Verhoogt de afbraak van lipiden (lipolyse)
5. Verhoogt de vorming van ketonlichamen (vanwege 4)
Leerdoelen:
- Weet en begrijp je de fysiologie van de glucose homeostase
- Begrijp je de etiologie van type 1 diabetes en de acute en lange termijn
complicaties
- Begrijp je de etiologie van type 2 diabetes (octet) en de acute en lange termijn
complicaties
- Kun je de parameters, die bij de diagnostiek en follow up van diabetes gebruikt
worden toepassen en begrijp je hoe de afkapgrenzen tot stand zijn gekomen
• Ken je de gebruikte afkapgrenzen voor glucose en HbA1c
- Begrijp je de toepassing van medicatie vanuit de etiologie van diabetes
Je moet de afkapgrenzen weten van glucose voor de diagnose!
Achtergrond informatie
1. Prevalentie 1.2 miljoen
2. Afgelopen jaren gestegen, nog steeds we worden ouder en eten ander voedsel
3. Incidentie: nieuw enorme stijging, nu daalt het omdat het gecorrigeerd is met
leeftijd
4. Type 2 is meest voorkomend
5. Risico-> genetisch, maar ook de omgeving is belangrijk
6. Kosten 1.3 miljard. Meer mannen hebben DM, ook veel mensen hebben insuline
resistentie 1.2 miljoen-> uiteindlijk groot deel krijgt DM.
- Risico: allochten, pakistaanse afkomst, marrokaanse afkomst -> meer type 1
(genetisch)
Pancreas
- Endocriene en exocriene klier!
Vandaag niet veel over exocriene functie, die belangrijk is voor de vertering van
voedsel (trypsin, lipase, amylase etc.) Endocriene functie van de pancreas-> heeft alles
te maken met glucose homeostase (eilandjes langerhans)
Endocriene pancreas:
A cellen glucagon productie waardoor glucose niveau stijgt
B cellen insuline productie om glucose te verlagen
Insuline:
- Zorgt voor opname van glucose en stimuleert de opname van glucose door
spier en vetweefsel, waardoor glucose conc. In bloed daalt.
- Insuline bevordert de synthese van glycogeen (opslagvorm glucose( in de
lever en spieren, wat ook de bloedsuikerspiegel verlaagt.
- Insuline stimuleert de opname van aminozuren en eiwitsynthese in de lever
en spieren, maar dit heeft geen direct effect op bloedsuikerspiegel
- Insuline bevordert synthese vetzuren en TG uit glucose in de lever en
vetweefsel, maar dit heeft ook geen direct effect op de bloedsuikerspiegel
- Gluconeogenese: insuline remt de gluconeogenese, het proces waarbij
glucose wordt aangemaakt uit niet-koolhydraatbronnen in de lever, wat bijdraagt
aan een daling van de bloedsuikerspiegel.
- Glycogenolyse: insuline remt de glycogenolyse waarbij glycogeen wordt
afgebroken tot glycose, wat ook de bloedsuikerspiegel verlaagt.
- Ketogenese, lipolyse en proteolyse: insuline remt de ketogenese (productie
ketonen uit vetten), lipolyse (afbraak vetten) en proteolyse (afbraak eiwitten),
maar deze processen hebben geen direct effect op de bloedsuikerspiegel.
Glucagon:
- Glycogenolyse: glucagon stimuleert de afbraak van glycogeen in de lever,
wat leidt tot stijging bloedsuiker
- Gluconeogenese: glucagon stimuleert de productie van glucose in de lever
uit niet-koolhydratenbronnen, wat de bloedsuikerspiegel verhoogt
, - Ketogenese en lipolyse: Glucagon bevordert afbraak van vetten (lipolyse)
en productie ketonen (ketogenese), maar deze processen hebben geen direct
effect op de bloedsuikerspiegel.
Samenvattend:
- Insuline verlaagd bloedsuikerspiegel door opname van glucose, glycogeen
stimuleren en gluconeogenese en glycogenolyse te remmen
- Glucagon verhoogd bloedsuikerspiegel door glycogeen af te breken en
gluconeogenes te stimuleren
Insuline en glucagon zijn niet de enige hormonen
in de hormoon huishouding, adrenaline,
groeihormoon en cortisol maken glucose vrij
door glycogenolyse (afbraak glucogeen),
glyconeogenese (stimuleert productie glucose in
lever) en lipolyse (afbraak vetten), ook kan
weefsel gebruikt worden.
Insuline en incretines zorgen voor daling bloedglucose
Glucagon, adrenaline, groeihormoon, ACTH en
cortisol zorgen voor stijging bloedglucose
Glucose opname
piek stijging glucose
en later een daling. We
zien ook een stijging in insuline.
Bij I.v. zie je een snelle daling
Stelling: bij het gebruik van koolhydraten met een
hoge glycemische index (snelle koolhydraten)
onstaat een hypoglycermia?
Juist, een te sterke insuline reactie op de snelle
stijging van glucose (meer trek in suiker-> hypoglycemia (je denkt dat je weer suiker
nodig hebt. Hypoglycemia=lage bloedsuiker.
Insuline zorgt ervoor dat bloed glucose constant
wordt gehouden, maaltijd nemen zie je dat glucose
redelijk constant blijft.
In dit figuur
zie je dat
insuline pulsatiele afgifte heeft
"Bij diabetes type 2 verdwijnt de regelmaat
van de schommelingen, wat kan bijdragen
aan de downregulatie van insuline-
receptoren en glucose-
intolerantie, en kan verklaren waarom
pulsgewijze toediening van het hormoon
een groter hypoglycemisch effect heeft dan
continue toediening."
Maaltijd van 100 gram glucose 30% lever en 70% circulatie (waarvan 20% weer naar
lever, 20% brein, 40% spieren en 20% nieren, vet weefsel, huid en bloed.
, Alleen GLUT-4 van hexose
transporters is insuline afhankelijk
in spieren en vet weefsel!
Insuline-afhankelijkheid voor de
glucose opname
Afhankelijk: (kunnen insuline resistent worden)
- Skeletspieren
- Hart
- Gladde spiercellen
- Vetweefsel
Onafhankelijk:
- Hersenen
- Niertubuli intestinale mucosa
- Lever
- Immuun systeem
- Erytrocyten
Samenvatting van de werking van insuline
“het hormoon van de positieve energiebalans”
‘’het wegwerken van energie”
KOOLHYDRAATMETABOLISME
verlaagt de bloedglucose spiegel door:
1 verhoogt de influx van glucose in de daarvoor gevoelige weefsels
2 verhoogt het intracellulaire verbruik van glucose als brandstof (glycolyse)
3 verhoogt de omzetting van glucose naar glycogeen (glycogenese)
4 verhoogt de omzetting van glucose naar vet (lipogenese)
5 verlaagt de synthese van glucose uit lactaat, glycerol en aminozuren
(gluconeogenese)
VETMETABOLISME
1 verhoogt de synthese van vet (lipogenese)
2 verlaagt de afbraak van vet (lipolyse) en ketogenese
3 verhoogt de opname van vet (door activering van lipoproteine lipase)
EIWITMETABOLISME
1 verhoogt de eiwitsynthese
2 verlaagt de eiwitafbraak
Insuline zorgt voor wegwerking-> glucose
voor werking lipoproteine lipase is insuline nodig!
Samenvatting van de werking van glucagon (één van de hormonen van de
energiemobilisatie en negatieve energiebalans ‘de distributie van energie’
1. Verhoogt de afbraak van glycogeen (glycogenolyse)
2. Verhoogt de vorming van glucose uit glycerol en aminozuren (gluconeogenese)
3. Verhoogt de bloedglucose (vanwege 1 en 2)
4. Verhoogt de afbraak van lipiden (lipolyse)
5. Verhoogt de vorming van ketonlichamen (vanwege 4)
