Hoofdstuk 6 Kalat: zintuigen
6.2: The Mechanical Senses
Het vestibulair orgaan, grenzend aan het slakkenhuis, overziet bewegingen en
controleert compenserende oogbewegingen -> hoofd naar links = ogen naar rechts
-> dus erg belangrijk voor evenwicht
Onderdelen vestibulair orgaan:
- Schouderblad
- Utriculus
- 3 halfcirkelvormige kanalen
-> mechanoreceptoren
Calciumcarbonaat Kanalen (otoliths) liggen naast de haarcellen, en bij
hoofdbewegingen duwen de otoliths tegen de haarcellen aan en exciteren deze.
Halfcirkelvormige kanalen -> gevuld met vloeistof en bekleed met haarcellen. Bij
hoofdbewegingen beweegt de vloeistof tegen de haarcellen en worden er
actiepotentialen gevuurd (rotaties).
-> verschil met schouderblad en utriculus (sacs, translatie) = deze monitoren
ook de positie van het hoofd in rust, de kanalen doen alleen de versnelling
van bewegingen. Ze stoppen ook weer met reageren wanneer de beweging
steady wordt.
Somatosensorisch systeem: de sensatie van het lichaam en zijn bewegingen
Verschillende receptoren hierbij:
Receptor Locatie Reageert op:
Free nerve ending Huid Pijn en temperatuur
Haar-follikel receptoren Huid bedekt met haar Beweging haren
Meissner’s Haarloze huid Beweging over de huid
bloedlichaampjes heen
Pacinian Huid Vibratie of spontane
bloedlichaampjes aanraking
Merkel’s disks Huid Lichte aanraking
Ruffini endings Huid Huidstretching
Krause end bulbs Vooral haarloze gebieden Niet duidelijk
, Pacinian bloedlichaampjes: membraan wordt gebogen door spontane beweging,
waardoor natrium naar binnen kan en depolariseert.
Kou-sensitieve cellen: reageren op temperatuurverlaging, maakt niet uit hoeveel.
Hitte-sensitieve cellen: reageren juist op constante temperatuur, passen niet aan.
Temperatuurreceptoren reageren ook op bepaalde chemicaliën: capsaicin. Dit
stimuleert de hitte-receptoren.
Waarom kan je jezelf niet kietelen? -> doordat de beweging al werd verwacht
ontstaat er een zwakker somatosensorisch respons dan als het spontaan zou
komen.
Informatie aanraak receptoren in hoofd -> central nervous system (CNS)
Informatie aanraak receptoren onder hoofd -> ruggenmerg -> dan naar brein via een
ruggenmergzenuw (totaal 31)
Elk ruggenmergzenuw verbindt met een bepaald gebied van het lichaam
(dermatome), die elkaar deels overlappen.
Elke sensatie blijft dus eigenlijk apart tot aan de cortex.
Primaire somatosensorische cortex -> essentieel voor aanraking ervaringen. Er
wordt gereageerd op wat je ervaart, niet per se op datgene wat je receptoren
stimuleert.
Insular cortex -> reageert op fijne, lichte aanrakingen
Pijn -> unieke sensatie, omdat het altijd emotie opwekt.
Sensatie begint bij niet-gespecialiseerde receptoren. De axonen zijn niet of weinig
myelinated, en dus wordt er langzaam informatie gebracht. Dikkere en snellere
axonen dragen scherpe pijn over.
Milde pijn -> glutamate komt vrij
Sterkere pijn -> glutamate + CGRP en substance P
Pijn en aanraking gaan parallel aan elkaar naar boven, maar pijn gaat direct van
receptoren naar breindeel en normale aanraking gaat daarna nog ergens anders
heen (= anterolaterale column systeem, pijn + temperatuur). Dorsal column mediaal
lemniscaat systeem gaat over tast, vibratie en arm proprioceptie.
Verschillende receptoren in het lichaam reageren anders. Dat kan langzaam zijn,
snel, etc. Kleine plekjes op de huid waarop gereageerd wordt is superficial, grotere
gebieden is deep.
Pijn gaat ook via medulla naar amygdala, hippocampus etc en veroorzaakt
emotionele pijn. De cingulate gyrus zorgt hier ook voor. Pillen kunnen helpen
omdat emotionele pijn vergelijkbaar is met fysieke pijn.
6.2: The Mechanical Senses
Het vestibulair orgaan, grenzend aan het slakkenhuis, overziet bewegingen en
controleert compenserende oogbewegingen -> hoofd naar links = ogen naar rechts
-> dus erg belangrijk voor evenwicht
Onderdelen vestibulair orgaan:
- Schouderblad
- Utriculus
- 3 halfcirkelvormige kanalen
-> mechanoreceptoren
Calciumcarbonaat Kanalen (otoliths) liggen naast de haarcellen, en bij
hoofdbewegingen duwen de otoliths tegen de haarcellen aan en exciteren deze.
Halfcirkelvormige kanalen -> gevuld met vloeistof en bekleed met haarcellen. Bij
hoofdbewegingen beweegt de vloeistof tegen de haarcellen en worden er
actiepotentialen gevuurd (rotaties).
-> verschil met schouderblad en utriculus (sacs, translatie) = deze monitoren
ook de positie van het hoofd in rust, de kanalen doen alleen de versnelling
van bewegingen. Ze stoppen ook weer met reageren wanneer de beweging
steady wordt.
Somatosensorisch systeem: de sensatie van het lichaam en zijn bewegingen
Verschillende receptoren hierbij:
Receptor Locatie Reageert op:
Free nerve ending Huid Pijn en temperatuur
Haar-follikel receptoren Huid bedekt met haar Beweging haren
Meissner’s Haarloze huid Beweging over de huid
bloedlichaampjes heen
Pacinian Huid Vibratie of spontane
bloedlichaampjes aanraking
Merkel’s disks Huid Lichte aanraking
Ruffini endings Huid Huidstretching
Krause end bulbs Vooral haarloze gebieden Niet duidelijk
, Pacinian bloedlichaampjes: membraan wordt gebogen door spontane beweging,
waardoor natrium naar binnen kan en depolariseert.
Kou-sensitieve cellen: reageren op temperatuurverlaging, maakt niet uit hoeveel.
Hitte-sensitieve cellen: reageren juist op constante temperatuur, passen niet aan.
Temperatuurreceptoren reageren ook op bepaalde chemicaliën: capsaicin. Dit
stimuleert de hitte-receptoren.
Waarom kan je jezelf niet kietelen? -> doordat de beweging al werd verwacht
ontstaat er een zwakker somatosensorisch respons dan als het spontaan zou
komen.
Informatie aanraak receptoren in hoofd -> central nervous system (CNS)
Informatie aanraak receptoren onder hoofd -> ruggenmerg -> dan naar brein via een
ruggenmergzenuw (totaal 31)
Elk ruggenmergzenuw verbindt met een bepaald gebied van het lichaam
(dermatome), die elkaar deels overlappen.
Elke sensatie blijft dus eigenlijk apart tot aan de cortex.
Primaire somatosensorische cortex -> essentieel voor aanraking ervaringen. Er
wordt gereageerd op wat je ervaart, niet per se op datgene wat je receptoren
stimuleert.
Insular cortex -> reageert op fijne, lichte aanrakingen
Pijn -> unieke sensatie, omdat het altijd emotie opwekt.
Sensatie begint bij niet-gespecialiseerde receptoren. De axonen zijn niet of weinig
myelinated, en dus wordt er langzaam informatie gebracht. Dikkere en snellere
axonen dragen scherpe pijn over.
Milde pijn -> glutamate komt vrij
Sterkere pijn -> glutamate + CGRP en substance P
Pijn en aanraking gaan parallel aan elkaar naar boven, maar pijn gaat direct van
receptoren naar breindeel en normale aanraking gaat daarna nog ergens anders
heen (= anterolaterale column systeem, pijn + temperatuur). Dorsal column mediaal
lemniscaat systeem gaat over tast, vibratie en arm proprioceptie.
Verschillende receptoren in het lichaam reageren anders. Dat kan langzaam zijn,
snel, etc. Kleine plekjes op de huid waarop gereageerd wordt is superficial, grotere
gebieden is deep.
Pijn gaat ook via medulla naar amygdala, hippocampus etc en veroorzaakt
emotionele pijn. De cingulate gyrus zorgt hier ook voor. Pillen kunnen helpen
omdat emotionele pijn vergelijkbaar is met fysieke pijn.
