Academisch en juridisch Nederlands
Woensdag 25/09 – introductie
Praetoriaanse probatie: “omdat ik dat beslist heb”
Ex aequo et bono: uit – gelijk – goed “vanuit het gelijke en goede het schadevergoeding bepalen”
Maandag 30/09 – juridisch Nederlands
Universele communicatie => standaardtaal
Vastgelegd -> codificatie
Normbepalend
Publieke domein -> politieke sturing, vanuit de regering, promotie
Standaardtaal volgens de Taalunie: “het Nederlands dat algemeen bruikbaar is in het publieke
domein, d.w.z. in alle belangrijke sectoren van het openbare leven, zoals het bestuur, de administratie,
de rechtspraak, het onderwijs en de media. Anders uitgedrukt: de Nederlandse standaardtaal is het
Nederlands dat algemeen bruikbaar is in contacten met mensen buiten de eigen vertrouwde
omgeving (in zogenaamde secundaire relaties)”
Twee grote overlappende delen
=> venndiagram van de taal (Hollands en Vlaams)
=> De standaardtaal als ajuin
Wie bepaalt de standaardtaal: het openbare leven – taalgebruikers die het goed doen
Martine Tanghe
Harry Mulisch
Hugo Claus
Zij worden de spraakmakende gemeente genoemd omdat zij worden bezien als een ideaal tegenover
de praktijk van het algemeen Nederlands.
Soorten taalnormen:
1. Historisch norm
Het is altijd al zo geweest, niemand weet hoe het komt en niemand stoort zich hieraan. Het is al vanaf
het begin zo geweest, dus waarom zouden we het veranderen. Vooral bij de spelling!
2. Autoriteitsnorm
“Dat is juist omdat …”, de autoriteit van bepaalde instanties worden als argumentatie gebruikt.
3. Logisch norm
Taal heeft een bepaalde logica -> enkelvoud & meervoud.
4. Statistische norm
Staat tegenover de logische norm, we kijken naar de statistische gegevens over het taalgebruik.
Page | 1
, 5. Zuiverheidsnorm
Paraplu => Frans en regenscherm = Nederlands, we gaan dus regenscherm gebruiken want paraplu is
Frans.
6. E ectnorm
Het Nederlands en het Engels nemen deze norm vaak. Zolang je verstaanbaar bent, gebruik je deze
vorm.
7. Esthetische norm
Wie gaat het debat winnen: statistische norm gepaard met e ectnorm
Labels binnen de woordenboek
BE: Belgisch Nederlands
NL: Nederlandse standaardtaal
(!!) BE, niet algemeen -> mogen we niet gebruiken, wordt als fout gerekend
Verdere evolutie:
1. Taalbeleid: gaan we verder tot standaardisering
2. Stabiel
3. Een informalisering, het doortrekken van tussentaal en dialect
Oefening – Hoe heet de tegenhanger in Nederland:
1. Rekenhof (Algemene) rekenkamer
2. Hof van Cassatie Hoge Raad der Nederlanden (oudere benaming)
3. Raad van State Raad van State
4. Staatsblad Staatscourant en het staatsblad
5. Vrederechter Kantonrechter
6. Schepen Wethouder
7. Strafhouder Deken van de Orde (van Advocaten)
8. Voorzitter President
9. Procureur Hoofd o icier
10. Procureur-generaal Procureur-generaal (bij gestaan door advocaten-generaal)
11. Koninklijk besluit AMVB: algemene maatregel van bestuur of koninklijk besluit
12. Gerechtelijke politie Recherche
13. Wanbedrijf Bestaat niet enkel: overtreding en misdrijf <- strafbare feiten
14. Zaak Zaak/ Rechtszaak
15. Goed Goed/ Eigendom
Waar mag een advocaat in België niet pleiten?
In het Hof van Cassatie: zij hebben een eigen advocatengroep
De soorten misdrijven in België:
1) Misdaad – Hof van assisen
2) Wanbedrijf – correctionele rechtbank
3) Overtreding – politionele rechtbank
Page | 2
,Donderdag 03/10
Interview Lieven:
Ik werk voor de radio
Botsen: Vlaanderen heeft geen gestandaardiseerde informele taal
De Belgisch – Nederlandse rechtstaal
De Nederlandse taalunie: “het Nederlands dat algemeen bruikbaar is in het publieke domein, d.w.z. in
alle belangrijke sectoren van het openbare leven, zoals het bestuur, de administratie, de rechtspraak,
het onderwijs en de media.”
Je hebt een kern van rechtsstaal, juridische taal. We delen een
deel van het rechtssysteem qua taal => De klassieke juridische
termen
De grensgevallen:
Typische woorden die Vlaams zijn ≠ juridisch
Bv. Afleveren
Juridisch dialect
Bv. Verdieren (openbare verkoop met verdieren)
= de ronde u -> ontronden door een ie
= Antwerpse term voor verduren
De evolutie in het taalgebied:
De taalunie
Specifiek belang in het juridische taalgebruik
Meer variatie in het taalgebruik
De taalunie: “het kan allemaal, naar gelang van de context, specifiek juristen moeten gevoelig
zijn naar alle betrokkenen”
Correct schrijven:
Woordniveau
Barbarismen: een woord dat plots van betekenis verandert, waarvan vele zeggen ‘zo gebruik ik dat
niet’. Als je dan zou gaan kijken dan komt het meestal uit het Frans, als dit niet wordt aanvaard dan
spreekt men van een barbarisme.
Purismen: een Nederlands woord dat men als het waren heeft in elkaar geknutseld, als reactie tegen
een woord van een vreemde taal, waarvan zegt ‘oké dat zeggen we niet’. Niet-aanvaard eigen
taalelement ter vervanging van aanvaarde leenwoorden.
Barbarisme -> vooral woorden die uit het Frans komen
Weerhouden: een negatieve betekenis
(tegenhouden)
Alles met titel: alert voor zijn
‘Een bepaalt recht dat je hebt’
Seponeren ≠ Frans
Botsing tussen taalnormen
Page | 3
, Woorden die enkel in België worden gebruikt
“Terug” => een herhaling
Rond de jaren 50/60 purismen heel populair
Dispositief: de echte regels
Botsing van taalnormen
Oefening – Wat is het equivalent in de standaardtaal?
1. Werkonbekwaam Arbeidsongeschikt
2. Batig gerangschikte kandidaten Voor benoeming in aanmerking komen
3. Beheerraad Raad van bestuur
4. Gelasten met Belasten met …
5. Klacht neerleggen Een klacht indienen
6. In beroep gaan In hoger beroep gaan
7. Beroep aantekenen Enkel de gri ier doet dat
8. Beroep doen op Een beroep doen op …
9. Lastenkohier Een Bestek
10. Provisie Geen voorschot
11. Taks Belastingen
12. Verkoopcompromis Onderhandse koopovereenkomst
13. Vooropzeg Een opzegging
14. Wedersamenstelling De reconstructie
15. Desgevallend In voorkomend geval
Oefening – Vertaal in correct Nederlands
a. En application de l'article 4, § 2, 4°, du décret, tout organisme agréé doit prouver qu'il répond à la
demande d'un public comptant au minimum douze participants.
= Met toepassing van artikel …
b. Par la mention dans le registre du bureau des hypothèques, le contenu de l'acte notarié devient
opposable aux tiers.
= Tegenwerpelijk
c. Les communes sont tenues de délivrer le certificat d'urbanisme n°2.
= Uitreiken, afgeven
d. Par dérogation à l'article 8.1, la garantie est également étendue aux dommages au véhicule
remorqué.
= In afwijking van …
e. La Cour d'Appel a renvoyé l'a aire au tribunal compétent.
= Verwijzen
f. Un Jemellois de 24 ans a été placé sous mandat d'arrêt, mardi soir, par le juge d'instruction Gilson.
= Aangehouden, gearresteerd
g. La nouvelle loi sur les caméras est en vigueur.
= Van kracht
Page | 4
Woensdag 25/09 – introductie
Praetoriaanse probatie: “omdat ik dat beslist heb”
Ex aequo et bono: uit – gelijk – goed “vanuit het gelijke en goede het schadevergoeding bepalen”
Maandag 30/09 – juridisch Nederlands
Universele communicatie => standaardtaal
Vastgelegd -> codificatie
Normbepalend
Publieke domein -> politieke sturing, vanuit de regering, promotie
Standaardtaal volgens de Taalunie: “het Nederlands dat algemeen bruikbaar is in het publieke
domein, d.w.z. in alle belangrijke sectoren van het openbare leven, zoals het bestuur, de administratie,
de rechtspraak, het onderwijs en de media. Anders uitgedrukt: de Nederlandse standaardtaal is het
Nederlands dat algemeen bruikbaar is in contacten met mensen buiten de eigen vertrouwde
omgeving (in zogenaamde secundaire relaties)”
Twee grote overlappende delen
=> venndiagram van de taal (Hollands en Vlaams)
=> De standaardtaal als ajuin
Wie bepaalt de standaardtaal: het openbare leven – taalgebruikers die het goed doen
Martine Tanghe
Harry Mulisch
Hugo Claus
Zij worden de spraakmakende gemeente genoemd omdat zij worden bezien als een ideaal tegenover
de praktijk van het algemeen Nederlands.
Soorten taalnormen:
1. Historisch norm
Het is altijd al zo geweest, niemand weet hoe het komt en niemand stoort zich hieraan. Het is al vanaf
het begin zo geweest, dus waarom zouden we het veranderen. Vooral bij de spelling!
2. Autoriteitsnorm
“Dat is juist omdat …”, de autoriteit van bepaalde instanties worden als argumentatie gebruikt.
3. Logisch norm
Taal heeft een bepaalde logica -> enkelvoud & meervoud.
4. Statistische norm
Staat tegenover de logische norm, we kijken naar de statistische gegevens over het taalgebruik.
Page | 1
, 5. Zuiverheidsnorm
Paraplu => Frans en regenscherm = Nederlands, we gaan dus regenscherm gebruiken want paraplu is
Frans.
6. E ectnorm
Het Nederlands en het Engels nemen deze norm vaak. Zolang je verstaanbaar bent, gebruik je deze
vorm.
7. Esthetische norm
Wie gaat het debat winnen: statistische norm gepaard met e ectnorm
Labels binnen de woordenboek
BE: Belgisch Nederlands
NL: Nederlandse standaardtaal
(!!) BE, niet algemeen -> mogen we niet gebruiken, wordt als fout gerekend
Verdere evolutie:
1. Taalbeleid: gaan we verder tot standaardisering
2. Stabiel
3. Een informalisering, het doortrekken van tussentaal en dialect
Oefening – Hoe heet de tegenhanger in Nederland:
1. Rekenhof (Algemene) rekenkamer
2. Hof van Cassatie Hoge Raad der Nederlanden (oudere benaming)
3. Raad van State Raad van State
4. Staatsblad Staatscourant en het staatsblad
5. Vrederechter Kantonrechter
6. Schepen Wethouder
7. Strafhouder Deken van de Orde (van Advocaten)
8. Voorzitter President
9. Procureur Hoofd o icier
10. Procureur-generaal Procureur-generaal (bij gestaan door advocaten-generaal)
11. Koninklijk besluit AMVB: algemene maatregel van bestuur of koninklijk besluit
12. Gerechtelijke politie Recherche
13. Wanbedrijf Bestaat niet enkel: overtreding en misdrijf <- strafbare feiten
14. Zaak Zaak/ Rechtszaak
15. Goed Goed/ Eigendom
Waar mag een advocaat in België niet pleiten?
In het Hof van Cassatie: zij hebben een eigen advocatengroep
De soorten misdrijven in België:
1) Misdaad – Hof van assisen
2) Wanbedrijf – correctionele rechtbank
3) Overtreding – politionele rechtbank
Page | 2
,Donderdag 03/10
Interview Lieven:
Ik werk voor de radio
Botsen: Vlaanderen heeft geen gestandaardiseerde informele taal
De Belgisch – Nederlandse rechtstaal
De Nederlandse taalunie: “het Nederlands dat algemeen bruikbaar is in het publieke domein, d.w.z. in
alle belangrijke sectoren van het openbare leven, zoals het bestuur, de administratie, de rechtspraak,
het onderwijs en de media.”
Je hebt een kern van rechtsstaal, juridische taal. We delen een
deel van het rechtssysteem qua taal => De klassieke juridische
termen
De grensgevallen:
Typische woorden die Vlaams zijn ≠ juridisch
Bv. Afleveren
Juridisch dialect
Bv. Verdieren (openbare verkoop met verdieren)
= de ronde u -> ontronden door een ie
= Antwerpse term voor verduren
De evolutie in het taalgebied:
De taalunie
Specifiek belang in het juridische taalgebruik
Meer variatie in het taalgebruik
De taalunie: “het kan allemaal, naar gelang van de context, specifiek juristen moeten gevoelig
zijn naar alle betrokkenen”
Correct schrijven:
Woordniveau
Barbarismen: een woord dat plots van betekenis verandert, waarvan vele zeggen ‘zo gebruik ik dat
niet’. Als je dan zou gaan kijken dan komt het meestal uit het Frans, als dit niet wordt aanvaard dan
spreekt men van een barbarisme.
Purismen: een Nederlands woord dat men als het waren heeft in elkaar geknutseld, als reactie tegen
een woord van een vreemde taal, waarvan zegt ‘oké dat zeggen we niet’. Niet-aanvaard eigen
taalelement ter vervanging van aanvaarde leenwoorden.
Barbarisme -> vooral woorden die uit het Frans komen
Weerhouden: een negatieve betekenis
(tegenhouden)
Alles met titel: alert voor zijn
‘Een bepaalt recht dat je hebt’
Seponeren ≠ Frans
Botsing tussen taalnormen
Page | 3
, Woorden die enkel in België worden gebruikt
“Terug” => een herhaling
Rond de jaren 50/60 purismen heel populair
Dispositief: de echte regels
Botsing van taalnormen
Oefening – Wat is het equivalent in de standaardtaal?
1. Werkonbekwaam Arbeidsongeschikt
2. Batig gerangschikte kandidaten Voor benoeming in aanmerking komen
3. Beheerraad Raad van bestuur
4. Gelasten met Belasten met …
5. Klacht neerleggen Een klacht indienen
6. In beroep gaan In hoger beroep gaan
7. Beroep aantekenen Enkel de gri ier doet dat
8. Beroep doen op Een beroep doen op …
9. Lastenkohier Een Bestek
10. Provisie Geen voorschot
11. Taks Belastingen
12. Verkoopcompromis Onderhandse koopovereenkomst
13. Vooropzeg Een opzegging
14. Wedersamenstelling De reconstructie
15. Desgevallend In voorkomend geval
Oefening – Vertaal in correct Nederlands
a. En application de l'article 4, § 2, 4°, du décret, tout organisme agréé doit prouver qu'il répond à la
demande d'un public comptant au minimum douze participants.
= Met toepassing van artikel …
b. Par la mention dans le registre du bureau des hypothèques, le contenu de l'acte notarié devient
opposable aux tiers.
= Tegenwerpelijk
c. Les communes sont tenues de délivrer le certificat d'urbanisme n°2.
= Uitreiken, afgeven
d. Par dérogation à l'article 8.1, la garantie est également étendue aux dommages au véhicule
remorqué.
= In afwijking van …
e. La Cour d'Appel a renvoyé l'a aire au tribunal compétent.
= Verwijzen
f. Un Jemellois de 24 ans a été placé sous mandat d'arrêt, mardi soir, par le juge d'instruction Gilson.
= Aangehouden, gearresteerd
g. La nouvelle loi sur les caméras est en vigueur.
= Van kracht
Page | 4
