Radiotherapie jaar 2 (semester 1)
Diagnostiek van mammacarcinoom:
- Palpabele zwelling
- Huisarts verwijst bij verdenking
- Bevolkingsonderzoek borstkanker (BOB)
- Mammografie en echo / MRI
Stadiëring onderzoeken
T: punctie vaststellen maligniteit en tumorsoort. Evt MRI aanvulling op mammo
en echo
N: status lymfeklieren sentinal node procedure
M: meta’s op afstand op indicatie thorax, CT, NG onderzoeken
Bij een ‘Mx’ nog geen onderzoek uitgevoerd.
Behandeling
Bijna altijd multidisciplinaire aanpak afhankelijk
van stadium, hormoon, gevoeligheid,
tumorkenmerken en wens patiënt:
- Chemo
- Chirurgie
- RT
- Hormoontherapie
Chemotherapie neoadjuvant (voorafgaand)
heeft tegenwoordig steeds voorkeur boven
adjuvant (aanvullend na chirurgie) CT lokalisatie
Chirurgie is een mammabesparende techniek
(MST) lumpectomie
Ablatio = mastectomie = amputatie van de gehele
borst.
Indicaties voor RT:
- Mammabesparende behandeling (MST)
- Thoraxbestraling na mastectomie
- Ductaal carcinoom in situ (DCIS)
- Positieve lymfeklieren (oksel supraclaviculair /
parasternaal bestraald)
- Palliatieve radiotherapie (verlicht de pijn)
Positionering voor de CT
- Rugligging
- Armen omhoog
- Gebruik een armsteun
MBB’er plakt Pb draad op: litteken(s), om klierweefsel, evt.
tepel. Om het operatie gebied te herkennen.
,Waar komt CT-referentie punt:
- Op een stabiele plaats (reproduceerbaar) / in of in directe nabijheid van het
doelgebied
- Een stabiel punt is soms lastig om te vinden
CT-ref op sternum (wigplank) tatoeëren: kruispunten van de lasers & extra in
midline (bij het sternum).
Aan de zijkanten van de borst op de ribben en 2 in de lijn van het sternum.
Groene pijltjes wijzen naar doorsnede van de Pb draad rondom de mamma. De
CT-ref op het sternum en in de zij (thorax support). Er worden 2 punten op het
sternum gezet, in geval dat de patiënt in een andere positie ligt door beweging
van de schouders. De scanrange is in het geel aangegeven.
CT-lokalisatie
Evaluatie fase, wanneer is de scan gelukt?
1. Pb kogeltje zichtbaar?
2. Volledige contour afgebeeld?
3. Gehele doelgebied staat erop?
4. Alle OAR’s volledig afgebeeld
Het doel van radiotherapie is om de Tumor Control Probability (TCP) zo hoog
mogelijk en de (Normal Tissue Complication Probability (NTCP) zo laag mogelijk.
Dit wordt gedaan door:
- Positioneren stabiel en reproduceerbaar
- IGRT, zijn kleine CTV-PTV marges mogelijk. NTCP gaat omlaag. Dit is een
optimale planningstechniek.
- Bundelopzet
- IMRT planning
, Bundel setup (BSU) eisen:
- Hele PTV moet gedekt worden
- Zo min mogelijk gezond weefsel
OAR’s
- Longen zijn parallel
- Voor de dosis wordt de Mean
Lung Dose (MLD) meegenomen.
IMRT Intensity Modulated Radiation
Therapy
- Door het moduleren van de intensiteit
van dosis per bundel kan een optimaal
conforme dosisverdeling rond het PTV
worden verkregen.
- Hierdoor komt er een hoge dosis in het
doelgebied en zo min mogelijk in het
daaromheen liggende gezond weefsel.
Segmenten
- Het moduleren gebeurt met de ‘leaves’
van de MLC.
- De bundel wordt opgedeeld in meerdere segmenten.
- Door iedere segment wordt
dan een deel van de dosis
afgegeven.
Intensiteit moduleren
- De delen waar de doorsnede
klein is krijgen een hogere
dosis zonder afdekking.
- Dus hier moeten MLC’s komen.
- De intensiteit wordt daar dan lager.
- Hierdoor wordt de dosis in gehele mamma dan homogener.
De segmenten worden gevormd door MLC
- Groen zijn ‘leaves’
- Rood is PTV
- Paars zijn gebieden met hoge dosis
Costfuncties
Om een planning te maken wordt er een opdracht aan TPS (team
planning systeem) gegeven, waarin een
dosisvoorwaarde wordt opgegeven. Per
ingetekende structuur kunnen dan costfuncties
worden opgegeven.
PTV: voor behalen minimale en begrenzen
maximale dosis
Diagnostiek van mammacarcinoom:
- Palpabele zwelling
- Huisarts verwijst bij verdenking
- Bevolkingsonderzoek borstkanker (BOB)
- Mammografie en echo / MRI
Stadiëring onderzoeken
T: punctie vaststellen maligniteit en tumorsoort. Evt MRI aanvulling op mammo
en echo
N: status lymfeklieren sentinal node procedure
M: meta’s op afstand op indicatie thorax, CT, NG onderzoeken
Bij een ‘Mx’ nog geen onderzoek uitgevoerd.
Behandeling
Bijna altijd multidisciplinaire aanpak afhankelijk
van stadium, hormoon, gevoeligheid,
tumorkenmerken en wens patiënt:
- Chemo
- Chirurgie
- RT
- Hormoontherapie
Chemotherapie neoadjuvant (voorafgaand)
heeft tegenwoordig steeds voorkeur boven
adjuvant (aanvullend na chirurgie) CT lokalisatie
Chirurgie is een mammabesparende techniek
(MST) lumpectomie
Ablatio = mastectomie = amputatie van de gehele
borst.
Indicaties voor RT:
- Mammabesparende behandeling (MST)
- Thoraxbestraling na mastectomie
- Ductaal carcinoom in situ (DCIS)
- Positieve lymfeklieren (oksel supraclaviculair /
parasternaal bestraald)
- Palliatieve radiotherapie (verlicht de pijn)
Positionering voor de CT
- Rugligging
- Armen omhoog
- Gebruik een armsteun
MBB’er plakt Pb draad op: litteken(s), om klierweefsel, evt.
tepel. Om het operatie gebied te herkennen.
,Waar komt CT-referentie punt:
- Op een stabiele plaats (reproduceerbaar) / in of in directe nabijheid van het
doelgebied
- Een stabiel punt is soms lastig om te vinden
CT-ref op sternum (wigplank) tatoeëren: kruispunten van de lasers & extra in
midline (bij het sternum).
Aan de zijkanten van de borst op de ribben en 2 in de lijn van het sternum.
Groene pijltjes wijzen naar doorsnede van de Pb draad rondom de mamma. De
CT-ref op het sternum en in de zij (thorax support). Er worden 2 punten op het
sternum gezet, in geval dat de patiënt in een andere positie ligt door beweging
van de schouders. De scanrange is in het geel aangegeven.
CT-lokalisatie
Evaluatie fase, wanneer is de scan gelukt?
1. Pb kogeltje zichtbaar?
2. Volledige contour afgebeeld?
3. Gehele doelgebied staat erop?
4. Alle OAR’s volledig afgebeeld
Het doel van radiotherapie is om de Tumor Control Probability (TCP) zo hoog
mogelijk en de (Normal Tissue Complication Probability (NTCP) zo laag mogelijk.
Dit wordt gedaan door:
- Positioneren stabiel en reproduceerbaar
- IGRT, zijn kleine CTV-PTV marges mogelijk. NTCP gaat omlaag. Dit is een
optimale planningstechniek.
- Bundelopzet
- IMRT planning
, Bundel setup (BSU) eisen:
- Hele PTV moet gedekt worden
- Zo min mogelijk gezond weefsel
OAR’s
- Longen zijn parallel
- Voor de dosis wordt de Mean
Lung Dose (MLD) meegenomen.
IMRT Intensity Modulated Radiation
Therapy
- Door het moduleren van de intensiteit
van dosis per bundel kan een optimaal
conforme dosisverdeling rond het PTV
worden verkregen.
- Hierdoor komt er een hoge dosis in het
doelgebied en zo min mogelijk in het
daaromheen liggende gezond weefsel.
Segmenten
- Het moduleren gebeurt met de ‘leaves’
van de MLC.
- De bundel wordt opgedeeld in meerdere segmenten.
- Door iedere segment wordt
dan een deel van de dosis
afgegeven.
Intensiteit moduleren
- De delen waar de doorsnede
klein is krijgen een hogere
dosis zonder afdekking.
- Dus hier moeten MLC’s komen.
- De intensiteit wordt daar dan lager.
- Hierdoor wordt de dosis in gehele mamma dan homogener.
De segmenten worden gevormd door MLC
- Groen zijn ‘leaves’
- Rood is PTV
- Paars zijn gebieden met hoge dosis
Costfuncties
Om een planning te maken wordt er een opdracht aan TPS (team
planning systeem) gegeven, waarin een
dosisvoorwaarde wordt opgegeven. Per
ingetekende structuur kunnen dan costfuncties
worden opgegeven.
PTV: voor behalen minimale en begrenzen
maximale dosis
