SAMENVATTING
HUWELIJKSVERMOGENSRECHT
Inhoudsopgave
DEEL 1: RELATIEVORMEN....................................................................................3
DEEL 2: RELATIERECHT.......................................................................................3
HOOFDSTUK 1: WETTELIJKE REGELING VAN HET SAMENWONEN..............................................3
feitelijk samenwonen.................................................................................................. 3
wettelijk samenwonen................................................................................................. 3
huwelijks samenwonen............................................................................................... 4
HOOFDSTUK 2: GEZINSBESCHERMING IN ELKE RELATIEVORM.................................................5
inleiding...................................................................................................................... 5
gezinsbescherming bij huwelijk..................................................................................6
gezinsbescherming bij wettelijke samenwoning.........................................................8
gezinsbescherming bij feitelijke samenwoning...........................................................8
DEEL 3: RELATIEVERMOGENSRECHT.................................................................9
HOOFDSTUK 1: BIJ IEDERE RELATIE HOORT EEN RELATIEVERMOGENSRECHT............................9
primair stelsel en aanvullende regels.........................................................................9
HOOFDSTUK 2: AANVULLEND HUWELIJKSVERMOGENSRECHT..................................................9
secundair huwelijksvermogensstelsel.........................................................................9
HOOFDSTUK 3: AANVULLEND RELATIEVERMOGENSRECHT BIJ WETTELIJKE SAMENWONING.......10
secundair samenwoningsstelsel................................................................................10
feitelijke samenwoning.............................................................................................10
DEEL 4: HUWELIJKSVERMOGENSRECHT..........................................................10
HOOFDSTUK 1: WETTELIJK STELSEL: GEMEENSCHAP VAN AANWINSTEN.................................10
inleiding.................................................................................................................... 10
1. het begrip aanwinsten...........................................................................................11
2. het begrip gemeenschap.......................................................................................11
3. essentiële kenmerken van een gemeenschap.......................................................11
4. eigen vermogens in een gemeenschapsstelsel......................................................12
HOOFDSTUK 2: WERKING VAN DE GEMEENSCHAP VAN AANWINSTEN ALS WETTELIJK STELSEL. .12
algemeen................................................................................................................... 12
1. baten van de gemeenschap...................................................................................12
2. baten van de eigen vermogens..............................................................................14
3. professionele goederen......................................................................................... 17
4. levensverzekeringen............................................................................................. 18
5. bewijs.................................................................................................................... 18
6. zakelijke subrogatie (miv belegging en wederbelegging).....................................19
7. schulden (de lasten)..............................................................................................21
8. rechten van de schuldeisers..................................................................................24
9. ontbinding, vereffening en verdeling....................................................................26
HOOFDSTUK 3: HUWELIJKSOVEREENKOMST........................................................................36
1) huwelijksovereenkomst (huwelijksvoorwaarden of huwelijkscontract)................36
2) huwelijksovereenkomst voor het huwelijk............................................................37
3) wijziging vd oorpsronkelijke keuze.......................................................................37
4) bekwaamheidsvereiste..........................................................................................37
5) contractvrijheid en grenzen daarvan....................................................................37
6) vormvoorwaarden voor alle huwelijksovereenkomsten........................................39
, 7) uitwerking en kenbaarheid...................................................................................39
HOOFDSTUK 4: CONVENTIONELE GEMEENSCHAP.................................................................39
1) een andere dan de wettelijke gemeenschap.........................................................39
2) inbreng.................................................................................................................. 40
3) algehele gemeenschap.......................................................................................... 41
4) beperkte gemeenschap......................................................................................... 42
5) clausules van vereffening......................................................................................42
6) clausules van verdeling......................................................................................... 43
7) verblijvingsbeding................................................................................................. 44
HOOFDSTUK 5: HUWELIJKSVOORDELEN..............................................................................44
HOOFDSTUK 6: SCHEIDING VAN GOEDEREN........................................................................46
1) scheiding van goederen als huwelijksstelsel.........................................................46
2) werking vh stelsel van zuivere scheiding van goederen.......................................47
3) wettelijke correcties op koude uitsluiting.............................................................49
4) contractuele correcties op de koude uitsluiting....................................................50
5) verrekenbedingen.................................................................................................51
6) rechterlijke billijkheidscorrectie...........................................................................52
DEEL 5: SAMENWONINGSRECHT.......................................................................52
HOOFDSTUK 1: WETTELIJK (VERMOGENSRECHTELIJK) KADER VOOR SAMENWONERS................52
1) bij wettelijke samenwoning..................................................................................52
2) bij feitelijke samenwoning....................................................................................53
HOOFDSTUK 2: SAMENWONINGSOVEREENKOMST VOOR SAMENWONERS................................53
HOOFDSTUK 3: SCHULDVORDERINGEN TUSSEN SAMENWONERS............................................55
2
, DEEL 1: RELATIEVORMEN
- 3 mogelijke vormen voor een relatie: feitelijk samenwonen, wettelijk
samenwonen en het huwelijk
- Invoering BW 1804: enige denkbare vorm = huwelijk tussen man en vrouw
- 1998: invoering wettelijke samenwoning
- 2003: invoering huwelijk voor personen van hetzelfde geslacht
DEEL 2: RELATIERECHT
HOOFDSTUK 1: WETTELIJKE REGELING VAN HET SAMENWONEN
FEITELIJK SAMENWONEN
- Informeel, louter samen op eenzelfde adres wonen
- Administratief: enkel inschrijving in het bevolkingsregister op hetzelfde
adres
- Wettelijke regeling:
o Geen
o Geen wettelijke gevolgen zoals bv. alimentatie of erfrecht
o Zelf eventueel regelen via samenwoningsovereenkomst of
testament
- Einde: informeel, niet meer op hetzelfde adres wonen
WETTELIJK SAMENWONEN
- Wordt geregeld in art. 1475 BW t.e.m. art. 1479 BW
- Sinds 1998 in de wet geschreven omdat mensen die samenwoonden bv.
geen erfrecht hadden of geen alimentatiemogelijkheden
o Erfrecht: ouders, broers, zussen hadden recht op de woning of
indien er toch iets in het testament geregeld was moest de
langstlevende partner enorme successierechten betalen
- Verwantschap is onbelangrijk, 2 zussen kunnen ook wettelijk samenwonen
- Handelingsbekwaamheid vereist bv. geen minderjarigen
GRONDVOORWAARDEN WETTELIJK SAMENWONEN
- Max. 2 personen (geslacht, verwantschap onbelangrijk)
- Niet verbonden door huwelijk of wettelijke samenwoning
- Handelingsbekwaam zijn
- Samenleven
- Toestemmen
VORMVOORWAARDEN WETTELIJK SAMENWONEN
- Afleggen gezamenlijke verklaring van wettelijk samenwonen voor
ambtenaar van de burgerlijke stand = geschrift
- Melding in het bevolkingsregister
3
, - Verklaring (notariële) samenwoningsovereenkomst: bepaalde
vermogensrechtelijke gevolgen van de relatie vastleggen
PERSOONRECHTELIJKE GEVOLGEN VAN HET WETTELIJK SAMENWONEN
- Geen (wel verplicht in het huwelijk)
- Kunnen niet contractueel afdwingbaar worden gemaakt
VERMOGENSRECHTELIJKE GEVOLGEN VAN HET WETTELIJK SAMENWONEN
- Primair samenwoningsstelsel: regels ivm organisatie van het gezinsleven
(gezinslasten, gezinswoning en gezinsbescherming)
- Secundair samenwoningsstelsel: mogelijkheid tot
samenwoningsoverenkomst voor vermogensregeling bv. verplichting tot
notariële en financiele hulp
- Erfrecht: sinds 2007 is er beperkt erfrecht ten voordele van de
langstlevende partner
- Fiscaal: gelijkschakeling met gehuwden bv. directe belastingen,
successiebelastingen, etc.
- Sociale zekerheid: beperkt bv. pensioensvoorzieningen
BEËINDIGING WETTELIJKE SAMENWONING
- Één van de partijen trouwt (ook indien ze samen trouwenà
- Één van de partijen overlijdt
- Beïndiging in onderlinge overenstemming
o Door een gezamenlijke verklaring voor ambtenaar BS, ambtenaar
neemt dit op in het bevolkingsregister
- Eenzijdige beïndiging is geen enkel probleem
o Eenzijdige verklaring voor ambtenaar BS, ambtenaar neemt op in
bevolkingsregister
GEVOLGEN BEËINDIGING
- Geen vermogensrechtelijke gevolgen, behalve deze in de overeenkomst
bedongen
- Geen wettelijke aanspraak op alimentatie
HUWELIJKS SAMENWONEN
AANGAAN VAN HET HUWELIJK
- Formeel (art. 164/1 BW)
- Lange tijd: enige door de wet erkende samenlevingsvorm
- Huwelijk wordt soms als achterhaald gezien maar nog steeds huwen veel
mensen
- Gelijheid en autonomie: vroeger was de man de baas in het huwelijk, de
regels omtrend gelijkheid (vrijheid van beroep, bankrekening) zijn nu
vanzelfsprekend
PRIMAIR HUWELIJKSSTELSEL
- Rechten en verplichtingen die gepaard gaan met huwelijk
- Dwingende gevolgen: kan niet van worden afgeweken bij overenkomst
(art. 212 – 224 BW)
4
HUWELIJKSVERMOGENSRECHT
Inhoudsopgave
DEEL 1: RELATIEVORMEN....................................................................................3
DEEL 2: RELATIERECHT.......................................................................................3
HOOFDSTUK 1: WETTELIJKE REGELING VAN HET SAMENWONEN..............................................3
feitelijk samenwonen.................................................................................................. 3
wettelijk samenwonen................................................................................................. 3
huwelijks samenwonen............................................................................................... 4
HOOFDSTUK 2: GEZINSBESCHERMING IN ELKE RELATIEVORM.................................................5
inleiding...................................................................................................................... 5
gezinsbescherming bij huwelijk..................................................................................6
gezinsbescherming bij wettelijke samenwoning.........................................................8
gezinsbescherming bij feitelijke samenwoning...........................................................8
DEEL 3: RELATIEVERMOGENSRECHT.................................................................9
HOOFDSTUK 1: BIJ IEDERE RELATIE HOORT EEN RELATIEVERMOGENSRECHT............................9
primair stelsel en aanvullende regels.........................................................................9
HOOFDSTUK 2: AANVULLEND HUWELIJKSVERMOGENSRECHT..................................................9
secundair huwelijksvermogensstelsel.........................................................................9
HOOFDSTUK 3: AANVULLEND RELATIEVERMOGENSRECHT BIJ WETTELIJKE SAMENWONING.......10
secundair samenwoningsstelsel................................................................................10
feitelijke samenwoning.............................................................................................10
DEEL 4: HUWELIJKSVERMOGENSRECHT..........................................................10
HOOFDSTUK 1: WETTELIJK STELSEL: GEMEENSCHAP VAN AANWINSTEN.................................10
inleiding.................................................................................................................... 10
1. het begrip aanwinsten...........................................................................................11
2. het begrip gemeenschap.......................................................................................11
3. essentiële kenmerken van een gemeenschap.......................................................11
4. eigen vermogens in een gemeenschapsstelsel......................................................12
HOOFDSTUK 2: WERKING VAN DE GEMEENSCHAP VAN AANWINSTEN ALS WETTELIJK STELSEL. .12
algemeen................................................................................................................... 12
1. baten van de gemeenschap...................................................................................12
2. baten van de eigen vermogens..............................................................................14
3. professionele goederen......................................................................................... 17
4. levensverzekeringen............................................................................................. 18
5. bewijs.................................................................................................................... 18
6. zakelijke subrogatie (miv belegging en wederbelegging).....................................19
7. schulden (de lasten)..............................................................................................21
8. rechten van de schuldeisers..................................................................................24
9. ontbinding, vereffening en verdeling....................................................................26
HOOFDSTUK 3: HUWELIJKSOVEREENKOMST........................................................................36
1) huwelijksovereenkomst (huwelijksvoorwaarden of huwelijkscontract)................36
2) huwelijksovereenkomst voor het huwelijk............................................................37
3) wijziging vd oorpsronkelijke keuze.......................................................................37
4) bekwaamheidsvereiste..........................................................................................37
5) contractvrijheid en grenzen daarvan....................................................................37
6) vormvoorwaarden voor alle huwelijksovereenkomsten........................................39
, 7) uitwerking en kenbaarheid...................................................................................39
HOOFDSTUK 4: CONVENTIONELE GEMEENSCHAP.................................................................39
1) een andere dan de wettelijke gemeenschap.........................................................39
2) inbreng.................................................................................................................. 40
3) algehele gemeenschap.......................................................................................... 41
4) beperkte gemeenschap......................................................................................... 42
5) clausules van vereffening......................................................................................42
6) clausules van verdeling......................................................................................... 43
7) verblijvingsbeding................................................................................................. 44
HOOFDSTUK 5: HUWELIJKSVOORDELEN..............................................................................44
HOOFDSTUK 6: SCHEIDING VAN GOEDEREN........................................................................46
1) scheiding van goederen als huwelijksstelsel.........................................................46
2) werking vh stelsel van zuivere scheiding van goederen.......................................47
3) wettelijke correcties op koude uitsluiting.............................................................49
4) contractuele correcties op de koude uitsluiting....................................................50
5) verrekenbedingen.................................................................................................51
6) rechterlijke billijkheidscorrectie...........................................................................52
DEEL 5: SAMENWONINGSRECHT.......................................................................52
HOOFDSTUK 1: WETTELIJK (VERMOGENSRECHTELIJK) KADER VOOR SAMENWONERS................52
1) bij wettelijke samenwoning..................................................................................52
2) bij feitelijke samenwoning....................................................................................53
HOOFDSTUK 2: SAMENWONINGSOVEREENKOMST VOOR SAMENWONERS................................53
HOOFDSTUK 3: SCHULDVORDERINGEN TUSSEN SAMENWONERS............................................55
2
, DEEL 1: RELATIEVORMEN
- 3 mogelijke vormen voor een relatie: feitelijk samenwonen, wettelijk
samenwonen en het huwelijk
- Invoering BW 1804: enige denkbare vorm = huwelijk tussen man en vrouw
- 1998: invoering wettelijke samenwoning
- 2003: invoering huwelijk voor personen van hetzelfde geslacht
DEEL 2: RELATIERECHT
HOOFDSTUK 1: WETTELIJKE REGELING VAN HET SAMENWONEN
FEITELIJK SAMENWONEN
- Informeel, louter samen op eenzelfde adres wonen
- Administratief: enkel inschrijving in het bevolkingsregister op hetzelfde
adres
- Wettelijke regeling:
o Geen
o Geen wettelijke gevolgen zoals bv. alimentatie of erfrecht
o Zelf eventueel regelen via samenwoningsovereenkomst of
testament
- Einde: informeel, niet meer op hetzelfde adres wonen
WETTELIJK SAMENWONEN
- Wordt geregeld in art. 1475 BW t.e.m. art. 1479 BW
- Sinds 1998 in de wet geschreven omdat mensen die samenwoonden bv.
geen erfrecht hadden of geen alimentatiemogelijkheden
o Erfrecht: ouders, broers, zussen hadden recht op de woning of
indien er toch iets in het testament geregeld was moest de
langstlevende partner enorme successierechten betalen
- Verwantschap is onbelangrijk, 2 zussen kunnen ook wettelijk samenwonen
- Handelingsbekwaamheid vereist bv. geen minderjarigen
GRONDVOORWAARDEN WETTELIJK SAMENWONEN
- Max. 2 personen (geslacht, verwantschap onbelangrijk)
- Niet verbonden door huwelijk of wettelijke samenwoning
- Handelingsbekwaam zijn
- Samenleven
- Toestemmen
VORMVOORWAARDEN WETTELIJK SAMENWONEN
- Afleggen gezamenlijke verklaring van wettelijk samenwonen voor
ambtenaar van de burgerlijke stand = geschrift
- Melding in het bevolkingsregister
3
, - Verklaring (notariële) samenwoningsovereenkomst: bepaalde
vermogensrechtelijke gevolgen van de relatie vastleggen
PERSOONRECHTELIJKE GEVOLGEN VAN HET WETTELIJK SAMENWONEN
- Geen (wel verplicht in het huwelijk)
- Kunnen niet contractueel afdwingbaar worden gemaakt
VERMOGENSRECHTELIJKE GEVOLGEN VAN HET WETTELIJK SAMENWONEN
- Primair samenwoningsstelsel: regels ivm organisatie van het gezinsleven
(gezinslasten, gezinswoning en gezinsbescherming)
- Secundair samenwoningsstelsel: mogelijkheid tot
samenwoningsoverenkomst voor vermogensregeling bv. verplichting tot
notariële en financiele hulp
- Erfrecht: sinds 2007 is er beperkt erfrecht ten voordele van de
langstlevende partner
- Fiscaal: gelijkschakeling met gehuwden bv. directe belastingen,
successiebelastingen, etc.
- Sociale zekerheid: beperkt bv. pensioensvoorzieningen
BEËINDIGING WETTELIJKE SAMENWONING
- Één van de partijen trouwt (ook indien ze samen trouwenà
- Één van de partijen overlijdt
- Beïndiging in onderlinge overenstemming
o Door een gezamenlijke verklaring voor ambtenaar BS, ambtenaar
neemt dit op in het bevolkingsregister
- Eenzijdige beïndiging is geen enkel probleem
o Eenzijdige verklaring voor ambtenaar BS, ambtenaar neemt op in
bevolkingsregister
GEVOLGEN BEËINDIGING
- Geen vermogensrechtelijke gevolgen, behalve deze in de overeenkomst
bedongen
- Geen wettelijke aanspraak op alimentatie
HUWELIJKS SAMENWONEN
AANGAAN VAN HET HUWELIJK
- Formeel (art. 164/1 BW)
- Lange tijd: enige door de wet erkende samenlevingsvorm
- Huwelijk wordt soms als achterhaald gezien maar nog steeds huwen veel
mensen
- Gelijheid en autonomie: vroeger was de man de baas in het huwelijk, de
regels omtrend gelijkheid (vrijheid van beroep, bankrekening) zijn nu
vanzelfsprekend
PRIMAIR HUWELIJKSSTELSEL
- Rechten en verplichtingen die gepaard gaan met huwelijk
- Dwingende gevolgen: kan niet van worden afgeweken bij overenkomst
(art. 212 – 224 BW)
4
