Politieke geschiedenis van België
Hoofdstuk 1: de doorbraak van de
burgerlijke parlementaire-constitutionele
staat
Verklaring inleiding
Doorbraak =
- iets dat voordien nog niet bestond
- voordien = andere realiteit
- In België: nieuwe staatvorm,
Grondwet -> basisbegrip
Burgerlijk =
- uit de burgerij
- welvarende middenklasse
- rijkdommen te danken aan economische macht
parlementair =
- parlement -> stemt wetten
- bestuurd
Constitutioneel =
- België = doorbreken
- Heeft een grondwet
Nieuwe sociale groep die de revolutionaire gedachten van Frankrijk in België gaan introduceren:
Burgerij= handelaars, juristen, magistraten, onderwijzers,…
,Inleiding
Waartegen in opstand?
Willem 1
(koning VKdN)
Willem 1
Burgerwacht
Burgerij
Houdt grondwettelijk
verdrag vast
1830 – 1848 => overgangsperiode
- Tussen ancien régime en 19de eeuw
1) Ancien régime
- Maatschappij : landbouwsamenleving
=> Landbouw = basis van economie
- Hoogste macht = kerk
=> God geeft macht -> vorst
- Geprivilegieerde standen = kerk en adel
2) 19de eeuw
- Industrieel kapitalisme
=> Opkomst van industriëlen (industriële elite)
- Kolonisatie -> macht naar internationale handelaars
- Kerk = verliest bezittingen
Vorst : Willem 1 (verlichte despoot)
,Ancien régime
- God kende macht toe
= regeren in de gratie van God
- Vorst regeert met 3 standen via statenraden Confederaal systeem
1) Grootgrondbezitters, adel, vorst, topgeestelijken -> koninkrijk was te
2) Kerkelijke stand= burgerij, clerus => weinig ontwikkeld groot om alleen te
3) Gewone mensen (= 98%) besturen dus er
ontstonden per gewest
- Zuidelijke Nederlanden: statenraden waar alle 3
61% = Nederlandstalig standen samen kwamen
35% = Franstalig
De rest = Duitstalig
- Internationale relaties -> Schoonmoederregime
1) Ten Noorden= Nederlandse republiek (houdt toezicht)
Bv. Door haven te blokkeren om controle te houden
2) VK = gaat orden handhaven en beschermen
1830: andere en fundamenteel rechterlijke nieuwe staatsstructuur
Waarom? Annexatie van België door Frankrijk
Franse régime : onder Napoleon
- Alle Franse wetten worden overgedragen naar België (1795 – deel van Frankrijk)
1) Eenheidsstaat
2) Departementen ipv vorstendommen
- Afschaffing = leenrecht/privileges
1) Alle burgers = macht hebben
2) Goederen kerk
Verbeurdverklaring goederen
Kerk = deel van de staat
- Nieuw juridisch systeem - Het wetboek waarin het burgerlijk recht is geregeld, waaronder algemene
1) Rechtbanken grondbeginsels van het burgerlijke recht alsmede meer specifieke rechtsgebieden
zoals het erfrecht, contractenrecht, arbeidsrecht en huurrecht. Het
2) Burgerlijke wetboek
huidige BW kent 9 boeken, ingedeeld op verschillende onderwerpen.
3) Geen gewoonterecht - Gewoonterecht is recht dat gebaseerd is op gewoonten. Een belangrijk kenmerk
van gewoonterecht is dat het van generatie op generatie mondeling wordt
- Haven van Antwerpen = vrij doorgegeven. Daarom wordt gewoonterecht ook wel ongeschreven recht en
costumier recht genoemd.
- Concordaat (1802)
1) Napoleon x kerk Waarom Concordaat afgesloten?
2) Kerkgebouwen -> kerkfabrieken -> Besef van Napoleon dat hij het geloof niet opeens kan
3) Priesters -> Weddes wegwerken. Gaat daarom een akkoord en heeft zo ook
nog controle over kerk.
, Wat heeft Napoleon ingevoerd?
1) Achternamen
2) Gelijke mate en gewichten
3) Gendarmerie/rijkswacht
4) Burgerlijke stand (bv. bij geboorte kind)
5) Criminaliteitsstatistieken
6) Huisnummers
Uiteindelijk: De Slag bij Waterloo (18 juni 1815)
Gevolg? Congres van Wenen
Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815)
- Congres van Wenen (1814-1815)
1) Vraag? Wat nu met grondgebied België (behalve Luxemburg/Limburg)
Oplossing? Bufferstaat tegen Frankrijk
Toegevoegd=> het huis van Oranje (Willem 1)
Willem 1 = verlicht Despoot
- Grondwet (1815) - Opgesteld = Willem 1
Macht gaat uit van vorst
1) Geen ministeriële verantwoordelijkheid
2) Vorst kan tussenkomen in processen
Parlement: Staten-Generaal (geopend in Brussel)
1) 50/50 = Zuid/Noord
2) Eerste + tweede kamer (=bicameraal)
3) Tienjarige begroting
4) Voor de show
Afstamming: Senaat, Kamer van Volksvertegenwoordigers
Willem = met ene voet in ancien régime, andere in revolutionaire gedachtengoed
1) Ancien régime: vorst alle macht
Inhuldiging (plechtig)
2) Revolutionair: economische groei
Industriële groei
Context revolutie = land onder Willem 1
België = jong industrieland
- Tweede rijkste land ter wereld (basis= bruto binnenlands product)
Samenleving= (voornamelijk) landbouwsamenleving
Situatie 1830=
- Mindere tijd door problemen industrie + landbouw
- Gevolg? Ontstaan vrijkorpsen
Hoofdstuk 1: de doorbraak van de
burgerlijke parlementaire-constitutionele
staat
Verklaring inleiding
Doorbraak =
- iets dat voordien nog niet bestond
- voordien = andere realiteit
- In België: nieuwe staatvorm,
Grondwet -> basisbegrip
Burgerlijk =
- uit de burgerij
- welvarende middenklasse
- rijkdommen te danken aan economische macht
parlementair =
- parlement -> stemt wetten
- bestuurd
Constitutioneel =
- België = doorbreken
- Heeft een grondwet
Nieuwe sociale groep die de revolutionaire gedachten van Frankrijk in België gaan introduceren:
Burgerij= handelaars, juristen, magistraten, onderwijzers,…
,Inleiding
Waartegen in opstand?
Willem 1
(koning VKdN)
Willem 1
Burgerwacht
Burgerij
Houdt grondwettelijk
verdrag vast
1830 – 1848 => overgangsperiode
- Tussen ancien régime en 19de eeuw
1) Ancien régime
- Maatschappij : landbouwsamenleving
=> Landbouw = basis van economie
- Hoogste macht = kerk
=> God geeft macht -> vorst
- Geprivilegieerde standen = kerk en adel
2) 19de eeuw
- Industrieel kapitalisme
=> Opkomst van industriëlen (industriële elite)
- Kolonisatie -> macht naar internationale handelaars
- Kerk = verliest bezittingen
Vorst : Willem 1 (verlichte despoot)
,Ancien régime
- God kende macht toe
= regeren in de gratie van God
- Vorst regeert met 3 standen via statenraden Confederaal systeem
1) Grootgrondbezitters, adel, vorst, topgeestelijken -> koninkrijk was te
2) Kerkelijke stand= burgerij, clerus => weinig ontwikkeld groot om alleen te
3) Gewone mensen (= 98%) besturen dus er
ontstonden per gewest
- Zuidelijke Nederlanden: statenraden waar alle 3
61% = Nederlandstalig standen samen kwamen
35% = Franstalig
De rest = Duitstalig
- Internationale relaties -> Schoonmoederregime
1) Ten Noorden= Nederlandse republiek (houdt toezicht)
Bv. Door haven te blokkeren om controle te houden
2) VK = gaat orden handhaven en beschermen
1830: andere en fundamenteel rechterlijke nieuwe staatsstructuur
Waarom? Annexatie van België door Frankrijk
Franse régime : onder Napoleon
- Alle Franse wetten worden overgedragen naar België (1795 – deel van Frankrijk)
1) Eenheidsstaat
2) Departementen ipv vorstendommen
- Afschaffing = leenrecht/privileges
1) Alle burgers = macht hebben
2) Goederen kerk
Verbeurdverklaring goederen
Kerk = deel van de staat
- Nieuw juridisch systeem - Het wetboek waarin het burgerlijk recht is geregeld, waaronder algemene
1) Rechtbanken grondbeginsels van het burgerlijke recht alsmede meer specifieke rechtsgebieden
zoals het erfrecht, contractenrecht, arbeidsrecht en huurrecht. Het
2) Burgerlijke wetboek
huidige BW kent 9 boeken, ingedeeld op verschillende onderwerpen.
3) Geen gewoonterecht - Gewoonterecht is recht dat gebaseerd is op gewoonten. Een belangrijk kenmerk
van gewoonterecht is dat het van generatie op generatie mondeling wordt
- Haven van Antwerpen = vrij doorgegeven. Daarom wordt gewoonterecht ook wel ongeschreven recht en
costumier recht genoemd.
- Concordaat (1802)
1) Napoleon x kerk Waarom Concordaat afgesloten?
2) Kerkgebouwen -> kerkfabrieken -> Besef van Napoleon dat hij het geloof niet opeens kan
3) Priesters -> Weddes wegwerken. Gaat daarom een akkoord en heeft zo ook
nog controle over kerk.
, Wat heeft Napoleon ingevoerd?
1) Achternamen
2) Gelijke mate en gewichten
3) Gendarmerie/rijkswacht
4) Burgerlijke stand (bv. bij geboorte kind)
5) Criminaliteitsstatistieken
6) Huisnummers
Uiteindelijk: De Slag bij Waterloo (18 juni 1815)
Gevolg? Congres van Wenen
Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815)
- Congres van Wenen (1814-1815)
1) Vraag? Wat nu met grondgebied België (behalve Luxemburg/Limburg)
Oplossing? Bufferstaat tegen Frankrijk
Toegevoegd=> het huis van Oranje (Willem 1)
Willem 1 = verlicht Despoot
- Grondwet (1815) - Opgesteld = Willem 1
Macht gaat uit van vorst
1) Geen ministeriële verantwoordelijkheid
2) Vorst kan tussenkomen in processen
Parlement: Staten-Generaal (geopend in Brussel)
1) 50/50 = Zuid/Noord
2) Eerste + tweede kamer (=bicameraal)
3) Tienjarige begroting
4) Voor de show
Afstamming: Senaat, Kamer van Volksvertegenwoordigers
Willem = met ene voet in ancien régime, andere in revolutionaire gedachtengoed
1) Ancien régime: vorst alle macht
Inhuldiging (plechtig)
2) Revolutionair: economische groei
Industriële groei
Context revolutie = land onder Willem 1
België = jong industrieland
- Tweede rijkste land ter wereld (basis= bruto binnenlands product)
Samenleving= (voornamelijk) landbouwsamenleving
Situatie 1830=
- Mindere tijd door problemen industrie + landbouw
- Gevolg? Ontstaan vrijkorpsen
