Juridische aspecten 1 – Privaatrecht
Week 1 maandag 2 september
Weten wanneer iets privaatrecht is en wanneer publiekrecht
Eerste deel is privaatrecht tot en met 23.
Positieve recht is het recht dat op dit moment geldt.
Vier belangrijke rechtsbronnen:
1. Wet
2. Rechtspraak (jurisprudentie)
3. Gewoonte
4. Verdrag
Hogere regels gaan boven lagere regels
Nieuwe regels gaan boven oude(re) regels
Wet in formele zin: de wet die tot stand is gekomen in Den Haag (Regering en Staten-
Generaal).
Wet in materiële zin: regelgeving voor een onbeperkt aantal personen door een daartoe
bevoegd orgaan.
Voorbeeld:
Een wet voor toestemming van een koninklijk huwelijk (art. 28 grondwet).
Een provinciale verordening
Vonnis = rechtbank
Arrest = Gerechtshof of Hoge Raad
Objectief recht: is het geheel van geschreven en ongeschreven rechtsregels. Deze gelden
voor iedereen in de samenleving. Bijvoorbeeld: in het BW staat dat er bij huur sprake moet
zijn van een tegenprestatie.
Subjectief recht: is een individueel recht in het concrete geval aan de objectieve rechtsregels
ontleent kan worden. Bijvoorbeeld: in mijn huurcontract staat dat ik elke maand 500,- euro
aan mijn huurbaas moet betalen.
Met formeel recht wordt bedoeld rechtsregels die aangeven op welke wijze je het materiele
recht kunt handhaven. Met andere woorden het procesrecht. VB: hoe kan het recht worden
afgedwongen? Hoe verkrijg ik mijn recht?
Met materieel recht wordt bedoeld rechtsregels die betrekking hebben op de inhoud van
rechten en plichten / geboden en verboden.
1
,Dwingend recht: recht waarvan men niet (ook niet met onderling goedvinden!) mag
afwijken. “Moeten”. Bijvoorbeeld: het kopen van een woonhuis door een consument.
Waarom?
Bescherming van de openbare orde en de goede zeden
Bewaren van de rechtszekerheid
Recht dient ter bescherming van mensen tegen zichzelf (handelingsonbekwame) of
ter bescherming van economisch zwakkeren (arbeidswetgeving)
Aanvullend recht: recht dat van toepassing is voor zover men niet anders is
overeengekomen. “Kunnen”
Codificatie: het zo volledig mogelijk en systematisch op schrift stellen van recht, van het
reeds bestaande en ongeschreven recht.
Privaatrecht regelt de relatie tussen burgers onderling. Een ‘burger’ kan een particulier,
ondernemer, organisatie en soms ook de overheid zijn. Ook de overheid valt in bepaalde
gevallen onder de werking van het privaatrecht.
Bijvoorbeeld: het kopen van het huis van je achterbuurman.
Publiekrecht regelt de relatie tussen overheden onderling en die tussen de overheid en de
burger. De overheid is dan ‘machtspersoon’ (heeft dan een exclusieve bevoegdheid).
Bijvoorbeeld: wanneer je een huis gaat bouwen dan dien je hiervoor een (omgevings-)
vergunning aan te vragen bij de gemeente.
Rechtshandeling is een handeling met beoogd rechtgevolg (we willen dat het juridische
gevolgen heeft). Kopen is hier een voorbeeld van, als je iets koopt word je ergens eigenaar
van.
Een rechtsfeit is een feit waaraan het objectieve recht een rechtsgevolg koppelt, zoals het
ontstaan van een subjectief recht. Het begrip rechtsfeit is geen wettelijk begrip, doch een
begrip uit de rechtswetenschap, ook wel de doctrine genoemd. Er zijn rechtgevolgen, deze
zijn echter niet beoogd: onrechtmatige daad.
Een eenmansbedrijf is geen rechtspersoon, zoals een BV of NV.
Rechtsfeiten:
- Bloot rechtsfeit (geboorte, overlijden) = geen invloed
- Handeling van personen (feitelijke handelingen en rechtshandelingen) = wel invloed
Je hebt hier niks voor hoeven doen, maar het heeft wel rechtsgevolgen, zoals 18 jaar worden
en zorgverzekering moeten betalen.
Feitelijke handelingen hebben geen rechtsgevolg.
2
,Rechtshandeling is een handeling met beoogd rechtsgevolg en kunnen worden gedaan door
rechtssubjecten (= natuurlijke personen of rechtspersonen).
Handelings(on)bekwaamheid is op de grond van een wettelijke bepaling bestaande
algemene (on)geschiktheid om eigen onaantastbare rechtshandelingen te verrichten.
Wie zijn handelingsonbekwaam?
- Minderjarigen
- Onder curatele gestelden (pas op: verschillende regimes)
Hoofdregel: een rechtshandeling is vernietigbaar.
Sommige personen zijn niet bevoegd tot het verrichten van bepaalde rechtshandelingen.
Bijvoorbeeld: Vastgoed veilingen moeten onder leiding van een notaris staan. Deze notaris is
(handelings-) onbevoegd om het vastgoed object zelf (privé) te kopen.
Regel: rechtshandeling is nietig.
Een nietige rechtshandeling heeft voorbaat bij het beoogde rechtsgevolg niet, terwijl bij een
vernietigbare rechtshandeling het rechtsgevolg wel wordt geacht te bestaan, zolang de
vernietiging ervan niet wordt aangevraagd.
Nietigheid treedt in ‘van rechtswege’, dat wil zeggen automatisch volgend uit het recht.
Partijen hoeven er voor de rechter geen beroep op te doen, de rechter kan en zal de
nietigheid ambtshalve (uit eigen bewering) constateren.
Hoofdregel: een rechtshandeling is vernietigbaar.
Sommige personen zijn niet bevoegd tot het verrichten van bepaalde rechtshandelingen.
Bijvoorbeeld: Vastgoed veilingen moeten onder leiding van een notaris staan. Deze notaris is
(handelings-) onbevoegd om het vastgoed object zelf (privé) te kopen.
- Bij een nietige rechtshandeling bestaat de actie eigenlijk nooit echt.
- Bij een vernietigbare rechtshandeling is het geldig, totdat iemand ertegenin gaat.
Artikel 19 onthouden
Bram is mijn 2e graad
Papa en mama 1e graad
Opa / oma 2e graad
Miriam 3e graad
Teun / Guus 4e graad
Kinderen van Bram zijn 3e graad, maar 3e graad aanverwant
3
, Notariaat:
Zonder notaris is er geen eigendomsoverdracht. Pas als de akte van de notaris getekend is en
is geregistreerd in het kadaster ben je bij onroerend goed eigenaar.
Negatief stelsel: de werkelijke toestand van een registergoed kan afwijken van wat in de
openbare registers is vermeld.
- Afwijkingen kunnen aan iedereen worden tegengeworpen
- Derden mogen niet op de registers afgaan
Eigendom kan worden verkregen zonder publicatie/registratie:
1. Verkrijging door middel van erfopvolging
2. Verkrijging door middel van verjaring
3. Huwelijk in gemeenschap van goederen
4. Enzovoort
De openbare registers zijn een verzameling van akten en andere stukken waarin de
rechtsfeiten zijn weergegeven.
Transportakte = eigendomsakte = leveringsakte = eigendomsbewijs
Bijvoorbeeld: vestigen hypotheekrecht, beperkt zakelijke rechten, eigendomsoverdracht. Zie
Burgerlijk wetboek.
Rechercheren = onderzoeken
Een geldige titel: het begrip een geldige titel is de juridische term voor een geldige
(juridische) reden voor de overdracht. Bijvoorbeeld: koop, schenking.
Een notaris is een persoon die bevoegd is om authentieke akten op te maken (‘te verlijden’)
in de gevallen waarin:
- De wet aan hem of haar die bevoegdheid toekent
- Een partij dit van hem verlangt
Authentieke akte is een document dat door een openbaar ambtenaar, als regel een notaris,
is opgesteld en gewaarmerkt.
Onderhandse akte is een akte die door eenieder kan worden opgesteld.
4
Week 1 maandag 2 september
Weten wanneer iets privaatrecht is en wanneer publiekrecht
Eerste deel is privaatrecht tot en met 23.
Positieve recht is het recht dat op dit moment geldt.
Vier belangrijke rechtsbronnen:
1. Wet
2. Rechtspraak (jurisprudentie)
3. Gewoonte
4. Verdrag
Hogere regels gaan boven lagere regels
Nieuwe regels gaan boven oude(re) regels
Wet in formele zin: de wet die tot stand is gekomen in Den Haag (Regering en Staten-
Generaal).
Wet in materiële zin: regelgeving voor een onbeperkt aantal personen door een daartoe
bevoegd orgaan.
Voorbeeld:
Een wet voor toestemming van een koninklijk huwelijk (art. 28 grondwet).
Een provinciale verordening
Vonnis = rechtbank
Arrest = Gerechtshof of Hoge Raad
Objectief recht: is het geheel van geschreven en ongeschreven rechtsregels. Deze gelden
voor iedereen in de samenleving. Bijvoorbeeld: in het BW staat dat er bij huur sprake moet
zijn van een tegenprestatie.
Subjectief recht: is een individueel recht in het concrete geval aan de objectieve rechtsregels
ontleent kan worden. Bijvoorbeeld: in mijn huurcontract staat dat ik elke maand 500,- euro
aan mijn huurbaas moet betalen.
Met formeel recht wordt bedoeld rechtsregels die aangeven op welke wijze je het materiele
recht kunt handhaven. Met andere woorden het procesrecht. VB: hoe kan het recht worden
afgedwongen? Hoe verkrijg ik mijn recht?
Met materieel recht wordt bedoeld rechtsregels die betrekking hebben op de inhoud van
rechten en plichten / geboden en verboden.
1
,Dwingend recht: recht waarvan men niet (ook niet met onderling goedvinden!) mag
afwijken. “Moeten”. Bijvoorbeeld: het kopen van een woonhuis door een consument.
Waarom?
Bescherming van de openbare orde en de goede zeden
Bewaren van de rechtszekerheid
Recht dient ter bescherming van mensen tegen zichzelf (handelingsonbekwame) of
ter bescherming van economisch zwakkeren (arbeidswetgeving)
Aanvullend recht: recht dat van toepassing is voor zover men niet anders is
overeengekomen. “Kunnen”
Codificatie: het zo volledig mogelijk en systematisch op schrift stellen van recht, van het
reeds bestaande en ongeschreven recht.
Privaatrecht regelt de relatie tussen burgers onderling. Een ‘burger’ kan een particulier,
ondernemer, organisatie en soms ook de overheid zijn. Ook de overheid valt in bepaalde
gevallen onder de werking van het privaatrecht.
Bijvoorbeeld: het kopen van het huis van je achterbuurman.
Publiekrecht regelt de relatie tussen overheden onderling en die tussen de overheid en de
burger. De overheid is dan ‘machtspersoon’ (heeft dan een exclusieve bevoegdheid).
Bijvoorbeeld: wanneer je een huis gaat bouwen dan dien je hiervoor een (omgevings-)
vergunning aan te vragen bij de gemeente.
Rechtshandeling is een handeling met beoogd rechtgevolg (we willen dat het juridische
gevolgen heeft). Kopen is hier een voorbeeld van, als je iets koopt word je ergens eigenaar
van.
Een rechtsfeit is een feit waaraan het objectieve recht een rechtsgevolg koppelt, zoals het
ontstaan van een subjectief recht. Het begrip rechtsfeit is geen wettelijk begrip, doch een
begrip uit de rechtswetenschap, ook wel de doctrine genoemd. Er zijn rechtgevolgen, deze
zijn echter niet beoogd: onrechtmatige daad.
Een eenmansbedrijf is geen rechtspersoon, zoals een BV of NV.
Rechtsfeiten:
- Bloot rechtsfeit (geboorte, overlijden) = geen invloed
- Handeling van personen (feitelijke handelingen en rechtshandelingen) = wel invloed
Je hebt hier niks voor hoeven doen, maar het heeft wel rechtsgevolgen, zoals 18 jaar worden
en zorgverzekering moeten betalen.
Feitelijke handelingen hebben geen rechtsgevolg.
2
,Rechtshandeling is een handeling met beoogd rechtsgevolg en kunnen worden gedaan door
rechtssubjecten (= natuurlijke personen of rechtspersonen).
Handelings(on)bekwaamheid is op de grond van een wettelijke bepaling bestaande
algemene (on)geschiktheid om eigen onaantastbare rechtshandelingen te verrichten.
Wie zijn handelingsonbekwaam?
- Minderjarigen
- Onder curatele gestelden (pas op: verschillende regimes)
Hoofdregel: een rechtshandeling is vernietigbaar.
Sommige personen zijn niet bevoegd tot het verrichten van bepaalde rechtshandelingen.
Bijvoorbeeld: Vastgoed veilingen moeten onder leiding van een notaris staan. Deze notaris is
(handelings-) onbevoegd om het vastgoed object zelf (privé) te kopen.
Regel: rechtshandeling is nietig.
Een nietige rechtshandeling heeft voorbaat bij het beoogde rechtsgevolg niet, terwijl bij een
vernietigbare rechtshandeling het rechtsgevolg wel wordt geacht te bestaan, zolang de
vernietiging ervan niet wordt aangevraagd.
Nietigheid treedt in ‘van rechtswege’, dat wil zeggen automatisch volgend uit het recht.
Partijen hoeven er voor de rechter geen beroep op te doen, de rechter kan en zal de
nietigheid ambtshalve (uit eigen bewering) constateren.
Hoofdregel: een rechtshandeling is vernietigbaar.
Sommige personen zijn niet bevoegd tot het verrichten van bepaalde rechtshandelingen.
Bijvoorbeeld: Vastgoed veilingen moeten onder leiding van een notaris staan. Deze notaris is
(handelings-) onbevoegd om het vastgoed object zelf (privé) te kopen.
- Bij een nietige rechtshandeling bestaat de actie eigenlijk nooit echt.
- Bij een vernietigbare rechtshandeling is het geldig, totdat iemand ertegenin gaat.
Artikel 19 onthouden
Bram is mijn 2e graad
Papa en mama 1e graad
Opa / oma 2e graad
Miriam 3e graad
Teun / Guus 4e graad
Kinderen van Bram zijn 3e graad, maar 3e graad aanverwant
3
, Notariaat:
Zonder notaris is er geen eigendomsoverdracht. Pas als de akte van de notaris getekend is en
is geregistreerd in het kadaster ben je bij onroerend goed eigenaar.
Negatief stelsel: de werkelijke toestand van een registergoed kan afwijken van wat in de
openbare registers is vermeld.
- Afwijkingen kunnen aan iedereen worden tegengeworpen
- Derden mogen niet op de registers afgaan
Eigendom kan worden verkregen zonder publicatie/registratie:
1. Verkrijging door middel van erfopvolging
2. Verkrijging door middel van verjaring
3. Huwelijk in gemeenschap van goederen
4. Enzovoort
De openbare registers zijn een verzameling van akten en andere stukken waarin de
rechtsfeiten zijn weergegeven.
Transportakte = eigendomsakte = leveringsakte = eigendomsbewijs
Bijvoorbeeld: vestigen hypotheekrecht, beperkt zakelijke rechten, eigendomsoverdracht. Zie
Burgerlijk wetboek.
Rechercheren = onderzoeken
Een geldige titel: het begrip een geldige titel is de juridische term voor een geldige
(juridische) reden voor de overdracht. Bijvoorbeeld: koop, schenking.
Een notaris is een persoon die bevoegd is om authentieke akten op te maken (‘te verlijden’)
in de gevallen waarin:
- De wet aan hem of haar die bevoegdheid toekent
- Een partij dit van hem verlangt
Authentieke akte is een document dat door een openbaar ambtenaar, als regel een notaris,
is opgesteld en gewaarmerkt.
Onderhandse akte is een akte die door eenieder kan worden opgesteld.
4
