Tentamenstof
Table of Contents
Deel 1: epidemiologisch onderzoek............................................2
Wat is epidemiologisch onderzoek?..................................................2
Empirische cyclus............................................................................4
Deel 2: Meetniveaus & Sensitiviteit en Specificiteit.....................6
Sensitiviteit, specificiteit & validiteit................................................6
Validiteit..................................................................................................................... 6
Deel 3: Frequentiematen...........................................................8
Cohort............................................................................................9
Ernst van ziekte bepalen................................................................10
Deel 4: Associatiematen..........................................................11
Deel 5: Kwantitatieve onderzoeksdesigns.................................12
RCT...............................................................................................13
Observationele designs..................................................................15
Ecologisch onderzoek...............................................................................................16
Cohortonderzoek...................................................................................................... 16
Tijdstrendonderzoek.................................................................................................17
Patiënt-controle onderzoek.......................................................................................18
Cross-sectioneel/ dwarsdoorsnedeonderzoek...........................................................19
Patiëntenseries......................................................................................................... 19
Missclassificatie............................................................................21
Pre stratificatie.............................................................................21
Deel 6: Kwalitatieve onderzoeksdesign....................................21
Kenmerken kwalitatief onderzoek...................................................21
Analyseren in kwalitatief onderzoek...............................................23
Gefundeerde theorie analyse (grounded theory).............................27
Etnografisch onderzoek..................................................................27
Fenomenologie..............................................................................28
Descriptief generiek onderzoek......................................................28
Casestudie....................................................................................28
Analytische inductie......................................................................28
Het kritische onderzoek.................................................................28
Narratieve analyse........................................................................28
Deel 7: Fouten & vertekening...................................................29
Fouten..........................................................................................29
Typen fouten............................................................................................................. 29
Vertekening...................................................................................29
, Wat is bias?............................................................................................................... 30
Bronnen van vertekening.......................................................................................... 32
Selectiebias.............................................................................................................. 32
Informatiebias........................................................................................................... 33
Confounding............................................................................................................. 33
Deel 8: Meetinstrumenten.......................................................37
Deel 9: Data............................................................................ 41
Deel 10: Methodologie.............................................................42
Deel 1: epidemiologisch onderzoek
Wat is epidemiologisch onderzoek?
Epidemiologie: de wetenschap of leer die de frequentie van ziekte in
menselijke populatie bestudeert
Zowel preventief als curatief
Kwalitatief: EMIC-perspectief ervaring subject
Gebaseerd op interne, subjectieve inzichten die door de deelnemers
zelf wordt ervaren
Kwantitatief: ETIC-perspectief
Kijkt van buitenaf naar een cultuur of groep – objectieve, externe
inzichten, gericht op universele aspecten
1. Beschrijvend
2. Explorerend
3. Toetsend
4. Evaluerend
Het heeft geen doel opzich, draagt bij aan kennisoverdracht
Preventie
Onderzoeksbeleid
Ontdekkingen
Twee soorten epidemiologie
1. Analytisch: analyseert de relatie tussen ziektes en determinanten
in de populaties is dus ‘diepgaander’/ ‘minder oppervlakkig’ Het
analyseert aan de hand van associatiematen als het RR en OR.
2. Beschrijvend: beschrijft het vóórkomen van ziekten en
determinanten in populaties aan de hand van de prevalentie en
incidentie, respectievelijk de hoeveelheid zieken en de hoeveelheid
mensen die ziek is geworden
Ziekte: uitkomstmaat, continuüm en dichotoom
Blootstelling: oorzaak, continuüm, dichotoom en tijdsafhankelijk
Epidemiologische breuk:
, ¿ zieke individuen
Totaal aantal personen∈de groep van waaruit deze zieke individuen afkomstig zijn
Factoren gerelateerd aan de frequentie van ziekte
Etiologische factoren = verantwoordelijk voor ontstaan van een
ziekte (oorzakelijk)
Prognostische factoren = zijn van invloed op het verloop van het
ziekteproces
Diagnostische factoren = onderscheiden welke personen wél en
welke personen niet een bepaalde ziekte hebben
Epidemiologische functie: Z = f(Di) ziekte is afhankelijk van een functie
met meerdere determinanten
Relaties tussen ziektes en determinanten
Waarneming dat er een mogelijke relatie is tussen een
determinant en ziekte
Beschrijvende epidemiologie op populatieniveau om deze
mogelijke relatie aan te tonen
Analytische epidemiologie op individueel niveau om aan te
tonen dat determinant en ziekte inderdaad samenhangen
Experimenteel onderzoek om causaal verband aan te tonen
Waarneming dat verwijdering van determinant de ziekte
vermindert
Toestemmingsprocedure:
1. Medische ethische toetsing declaration of Helsinki
2. Informatiebrief
3. Toestemmingsverklaring informed consent
4. Anomiseren data het mag niet herleidbaar zijn
, Empirische cyclus
Theorie staat centraal
Een theorie is een systematische, abstracte beschrijving van een of
meerdere aspecten uit het dagelijks leven, gebaseerd op waarnemingen.
Niet-systematisch: toevallige observaties
Systematisch: resultaten van eerder onderzoek
Een theorie verandert niet per se na één onderzoek.
Kenmerken theorie
Toetsbaar
Gebaseerd op empirisch bewijs (falsificatie en verificatie)
Rationeel
Voorlopig paradigma shift
Pathway cyclus
Hypothese wordt geformuleerd
o Theorie één of meer hypothesen = deductie
o Hypothese = toetsbare stelling op de grond van falsificeerbare
waarnemingen
Opzet onderzoek
Uitvoering onderzoek
Resultaten worden geanalyseerd
Onderzoeksresultaten worden geanalyseerd en geïnterpreteerd
Table of Contents
Deel 1: epidemiologisch onderzoek............................................2
Wat is epidemiologisch onderzoek?..................................................2
Empirische cyclus............................................................................4
Deel 2: Meetniveaus & Sensitiviteit en Specificiteit.....................6
Sensitiviteit, specificiteit & validiteit................................................6
Validiteit..................................................................................................................... 6
Deel 3: Frequentiematen...........................................................8
Cohort............................................................................................9
Ernst van ziekte bepalen................................................................10
Deel 4: Associatiematen..........................................................11
Deel 5: Kwantitatieve onderzoeksdesigns.................................12
RCT...............................................................................................13
Observationele designs..................................................................15
Ecologisch onderzoek...............................................................................................16
Cohortonderzoek...................................................................................................... 16
Tijdstrendonderzoek.................................................................................................17
Patiënt-controle onderzoek.......................................................................................18
Cross-sectioneel/ dwarsdoorsnedeonderzoek...........................................................19
Patiëntenseries......................................................................................................... 19
Missclassificatie............................................................................21
Pre stratificatie.............................................................................21
Deel 6: Kwalitatieve onderzoeksdesign....................................21
Kenmerken kwalitatief onderzoek...................................................21
Analyseren in kwalitatief onderzoek...............................................23
Gefundeerde theorie analyse (grounded theory).............................27
Etnografisch onderzoek..................................................................27
Fenomenologie..............................................................................28
Descriptief generiek onderzoek......................................................28
Casestudie....................................................................................28
Analytische inductie......................................................................28
Het kritische onderzoek.................................................................28
Narratieve analyse........................................................................28
Deel 7: Fouten & vertekening...................................................29
Fouten..........................................................................................29
Typen fouten............................................................................................................. 29
Vertekening...................................................................................29
, Wat is bias?............................................................................................................... 30
Bronnen van vertekening.......................................................................................... 32
Selectiebias.............................................................................................................. 32
Informatiebias........................................................................................................... 33
Confounding............................................................................................................. 33
Deel 8: Meetinstrumenten.......................................................37
Deel 9: Data............................................................................ 41
Deel 10: Methodologie.............................................................42
Deel 1: epidemiologisch onderzoek
Wat is epidemiologisch onderzoek?
Epidemiologie: de wetenschap of leer die de frequentie van ziekte in
menselijke populatie bestudeert
Zowel preventief als curatief
Kwalitatief: EMIC-perspectief ervaring subject
Gebaseerd op interne, subjectieve inzichten die door de deelnemers
zelf wordt ervaren
Kwantitatief: ETIC-perspectief
Kijkt van buitenaf naar een cultuur of groep – objectieve, externe
inzichten, gericht op universele aspecten
1. Beschrijvend
2. Explorerend
3. Toetsend
4. Evaluerend
Het heeft geen doel opzich, draagt bij aan kennisoverdracht
Preventie
Onderzoeksbeleid
Ontdekkingen
Twee soorten epidemiologie
1. Analytisch: analyseert de relatie tussen ziektes en determinanten
in de populaties is dus ‘diepgaander’/ ‘minder oppervlakkig’ Het
analyseert aan de hand van associatiematen als het RR en OR.
2. Beschrijvend: beschrijft het vóórkomen van ziekten en
determinanten in populaties aan de hand van de prevalentie en
incidentie, respectievelijk de hoeveelheid zieken en de hoeveelheid
mensen die ziek is geworden
Ziekte: uitkomstmaat, continuüm en dichotoom
Blootstelling: oorzaak, continuüm, dichotoom en tijdsafhankelijk
Epidemiologische breuk:
, ¿ zieke individuen
Totaal aantal personen∈de groep van waaruit deze zieke individuen afkomstig zijn
Factoren gerelateerd aan de frequentie van ziekte
Etiologische factoren = verantwoordelijk voor ontstaan van een
ziekte (oorzakelijk)
Prognostische factoren = zijn van invloed op het verloop van het
ziekteproces
Diagnostische factoren = onderscheiden welke personen wél en
welke personen niet een bepaalde ziekte hebben
Epidemiologische functie: Z = f(Di) ziekte is afhankelijk van een functie
met meerdere determinanten
Relaties tussen ziektes en determinanten
Waarneming dat er een mogelijke relatie is tussen een
determinant en ziekte
Beschrijvende epidemiologie op populatieniveau om deze
mogelijke relatie aan te tonen
Analytische epidemiologie op individueel niveau om aan te
tonen dat determinant en ziekte inderdaad samenhangen
Experimenteel onderzoek om causaal verband aan te tonen
Waarneming dat verwijdering van determinant de ziekte
vermindert
Toestemmingsprocedure:
1. Medische ethische toetsing declaration of Helsinki
2. Informatiebrief
3. Toestemmingsverklaring informed consent
4. Anomiseren data het mag niet herleidbaar zijn
, Empirische cyclus
Theorie staat centraal
Een theorie is een systematische, abstracte beschrijving van een of
meerdere aspecten uit het dagelijks leven, gebaseerd op waarnemingen.
Niet-systematisch: toevallige observaties
Systematisch: resultaten van eerder onderzoek
Een theorie verandert niet per se na één onderzoek.
Kenmerken theorie
Toetsbaar
Gebaseerd op empirisch bewijs (falsificatie en verificatie)
Rationeel
Voorlopig paradigma shift
Pathway cyclus
Hypothese wordt geformuleerd
o Theorie één of meer hypothesen = deductie
o Hypothese = toetsbare stelling op de grond van falsificeerbare
waarnemingen
Opzet onderzoek
Uitvoering onderzoek
Resultaten worden geanalyseerd
Onderzoeksresultaten worden geanalyseerd en geïnterpreteerd
