Samenvatting Globalisering incl. verbanden
Deel 1
1. Karl Marx en Friedrich Engels: "Manifesto of the Communist
Party" & "Alienated Labour"
o Strekking: Marx en Engels beschrijven kapitalisme als een
economisch systeem dat sociale ongelijkheid en klassenstrijd
genereert. Volgens hen is de geschiedenis een proces van
strijd tussen de bourgeoisie (bezitters van productiemiddelen)
en het proletariaat (arbeiders).
o Hoofdideeën:
Arbeiders worden vervreemd van de producten die zij
maken.
Kapitalisme is gericht op winstmaximalisatie, wat leidt
tot uitbuiting van arbeid.
Deze klassenstrijd zal volgens hen onvermijdelijk leiden
tot de val van het kapitalisme en de opkomst van een
klasseloze samenleving.
2. Max Weber: "The Protestant Ethic and the Spirit of
Capitalism"
o Strekking: Weber gaat in tegen Marx door te stellen dat niet
alleen economische structuren, maar ook ideeën en cultuur
belangrijke drijfveren zijn van sociale verandering.
o Hoofdideeën:
Protestantse ethiek, vooral calvinistische ideeën,
speelde een cruciale rol in de ontwikkeling van
kapitalisme. Hard werken en soberheid werden
religieuze deugden die indirect kapitaalaccumulatie
stimuleerden.
Rationalisering en bureaucratische structuren hebben
traditionele autoriteiten vervangen.
Weber benadrukt dat kapitalisme uiteindelijk loskomt
van zijn religieuze wortels en zichzelf als een autonoom
systeem ontwikkelt.
3. Walt W. Rostow: "The Stages of Economic Growth"
o Strekking: Rostow introduceert een modernisatietheorie
waarin economische groei wordt gepresenteerd als een
universeel proces dat alle landen kunnen doorlopen.
o Hoofdideeën:
Alle landen doorlopen vijf fasen van economische
ontwikkeling: traditionele samenleving, voorwaarden
voor take-off, take-off, weg naar volwassenheid, en
massa consumptie.
, Ontwikkeling wordt gezien als een lineair proces dat
door investeringen, technologieoverdracht en
vrijemarkteconomie versneld kan worden.
Verbanden en tegenstellingen
Marx vs. Weber:
o Marx legt de nadruk op materiële economische relaties en
klassenstrijd als motor van sociale verandering. Weber
bekritiseert dit en benadrukt dat ideeën, zoals religieuze
waarden, minstens zo belangrijk zijn.
o Beide auteurs erkennen kapitalisme als een transformatieve
kracht, maar verschillen in hun kijk op de oorsprong en
gevolgen ervan.
Marx vs. Rostow:
o Marx ziet kapitalisme als inherent uitbuitend en onhoudbaar,
terwijl Rostow kapitalisme beschouwt als een positieve stap in
een universeel ontwikkelingsproces. Rostow negeert de
ongelijkheden die Marx centraal stelt.
Weber vs. Rostow:
o Beiden geloven in vooruitgang door rationalisering en
modernisering. Weber stelt echter dat culturele factoren een
grotere rol spelen dan Rostow, die vooral economische en
technologische determinanten benadrukt.
Context en tijdsgeest
Marx en Engels (19e eeuw):
Geschreven tijdens de industriële revolutie, met groeiende
ongelijkheid en slechte arbeidsomstandigheden als achtergrond.
Hun ideeën weerspiegelen een reactie op de sociale gevolgen van
het vroege kapitalisme.
Weber (begin 20e eeuw):
Hij leefde in een tijd van snelle bureaucratisering en secularisatie,
wat zijn nadruk op rationalisering en protestantse ethiek verklaart.
Rostow (1960):
Zijn werk komt voort uit de Koude Oorlog, waarin de VS
economische modellen promootten als alternatief voor
communistische ideologie.
Deel 2
1. Andre Gunder Frank: "The Development of
Underdevelopment" (1969)
Deel 1
1. Karl Marx en Friedrich Engels: "Manifesto of the Communist
Party" & "Alienated Labour"
o Strekking: Marx en Engels beschrijven kapitalisme als een
economisch systeem dat sociale ongelijkheid en klassenstrijd
genereert. Volgens hen is de geschiedenis een proces van
strijd tussen de bourgeoisie (bezitters van productiemiddelen)
en het proletariaat (arbeiders).
o Hoofdideeën:
Arbeiders worden vervreemd van de producten die zij
maken.
Kapitalisme is gericht op winstmaximalisatie, wat leidt
tot uitbuiting van arbeid.
Deze klassenstrijd zal volgens hen onvermijdelijk leiden
tot de val van het kapitalisme en de opkomst van een
klasseloze samenleving.
2. Max Weber: "The Protestant Ethic and the Spirit of
Capitalism"
o Strekking: Weber gaat in tegen Marx door te stellen dat niet
alleen economische structuren, maar ook ideeën en cultuur
belangrijke drijfveren zijn van sociale verandering.
o Hoofdideeën:
Protestantse ethiek, vooral calvinistische ideeën,
speelde een cruciale rol in de ontwikkeling van
kapitalisme. Hard werken en soberheid werden
religieuze deugden die indirect kapitaalaccumulatie
stimuleerden.
Rationalisering en bureaucratische structuren hebben
traditionele autoriteiten vervangen.
Weber benadrukt dat kapitalisme uiteindelijk loskomt
van zijn religieuze wortels en zichzelf als een autonoom
systeem ontwikkelt.
3. Walt W. Rostow: "The Stages of Economic Growth"
o Strekking: Rostow introduceert een modernisatietheorie
waarin economische groei wordt gepresenteerd als een
universeel proces dat alle landen kunnen doorlopen.
o Hoofdideeën:
Alle landen doorlopen vijf fasen van economische
ontwikkeling: traditionele samenleving, voorwaarden
voor take-off, take-off, weg naar volwassenheid, en
massa consumptie.
, Ontwikkeling wordt gezien als een lineair proces dat
door investeringen, technologieoverdracht en
vrijemarkteconomie versneld kan worden.
Verbanden en tegenstellingen
Marx vs. Weber:
o Marx legt de nadruk op materiële economische relaties en
klassenstrijd als motor van sociale verandering. Weber
bekritiseert dit en benadrukt dat ideeën, zoals religieuze
waarden, minstens zo belangrijk zijn.
o Beide auteurs erkennen kapitalisme als een transformatieve
kracht, maar verschillen in hun kijk op de oorsprong en
gevolgen ervan.
Marx vs. Rostow:
o Marx ziet kapitalisme als inherent uitbuitend en onhoudbaar,
terwijl Rostow kapitalisme beschouwt als een positieve stap in
een universeel ontwikkelingsproces. Rostow negeert de
ongelijkheden die Marx centraal stelt.
Weber vs. Rostow:
o Beiden geloven in vooruitgang door rationalisering en
modernisering. Weber stelt echter dat culturele factoren een
grotere rol spelen dan Rostow, die vooral economische en
technologische determinanten benadrukt.
Context en tijdsgeest
Marx en Engels (19e eeuw):
Geschreven tijdens de industriële revolutie, met groeiende
ongelijkheid en slechte arbeidsomstandigheden als achtergrond.
Hun ideeën weerspiegelen een reactie op de sociale gevolgen van
het vroege kapitalisme.
Weber (begin 20e eeuw):
Hij leefde in een tijd van snelle bureaucratisering en secularisatie,
wat zijn nadruk op rationalisering en protestantse ethiek verklaart.
Rostow (1960):
Zijn werk komt voort uit de Koude Oorlog, waarin de VS
economische modellen promootten als alternatief voor
communistische ideologie.
Deel 2
1. Andre Gunder Frank: "The Development of
Underdevelopment" (1969)
