Presentie en communicatie 1
Hoofdstuk 1: Een eerste kennismaking met presentie
Inleiding
Het uitgangspunt van presentie: je kunt er niet vóór iemand zijn, als je niet mét hem of haar bent.
1.1 Presentie: een werkdefinitie
Je bent aandachtig en toegewijd aan de ander, waardoor je begrijpt wat er voor de ander gedaan kan
worden. Dat wordt dan gedaan met gevoel voor subtiliteit (details en kleine dingen), vakmanschap
(Professionele kennis inzetten wanneer dat in die relatie nodig is), praktische wijsheid (beslissingen)
en liefdevolle trouw. (Het gaat om dat wat de ander deugd zal doen) Je kijkt naar wat er voor de ander
op het spel staat. Het draait op radicale toewending naar de ander.
1.2 Presentie gaat over goede zorg
Zorg: iets wat uit zichzelf zou vergaan, voort laten bestaan. Ook wordt er gezegd dat zorg is: alles wat
we doen om de wereld in stand te houden, te continueren en te herstellen. Zorg leveren is een
basisactiviteit van het leven. (Zorgen voor je planten, je katten, je ouders, iets dat je dierbaar is)
1.3 Taal
Het gaat in de presentiebenadering om aansluiten, afstemmen, relationeel werken, finaliseren en
bekommernis.
1.4 Waar komt presentie vandaan? (weten)
De presentiebenadering komt vanuit de praktijk en heeft wortels in de academische tradities
(wijsbegeerte, theologie en de zorgethiek).
1.5 Waar is presentie aan te herkennen?
Presentie herken je door naar de volle breedte van een professionele praktijk te kijken en je af te
vragen waar een werker zich door laat leiden. Er zijn verschillende vormen van praktijk:
• Een praktijk is gericht op wie de zorg ontvangt. (Client heeft er baat bij)
• Het gaat ook om de naasten van de cliënt. (Familie, vrienden zijn erbij betrokken)
• Je hebt ook nog een bredere, organisatorische en politieke context. (Regels, gewoontes en
uitgangspunten waar je aan moet houden als professional)
1.5.2 Kenmerken van presentie
De 8 kenmerken van presentie: (weten)
Je werkt vanuit de relatie (Relationeel werken: Vanuit de relatie leren wie je voor de ander kunt
echt leren kennen, verdiepen in elkaar, zijn en wat passende hulp is.
vertrouwen opbouwen)
Je kijkt zo open en onbevangen mogelijk naar de
Snelle aannames, interpretaties, diagnoses en
ander (open waarnemen: Zonder vooroordeel dergelijke opzijzetten, zodat de ander zich kan
luisteren naar de ander. laten zien. (Tijd nodig en observeren)
Je sluit aan, bij en stemt af op wat de ander Dicht bij waar de ander is komen, tegenhoudend
aandraagt en wat hem of haar bezig blijkt te zijn met handelen. (Op je handen zitten en eerst
houden (aansluiten en afstemmen) meekijken)
Je past je tempo aan dat van de ander aan Ongehaast zijn, niet meteen je eigen ding doen.
(tempo aanpassen). (Vaak langsgaan, praten, tijd nodig)
Je werkt niet uitsluitend op je routine (niet alleen
Zorg op maat geven. (Wat heeft deze persoon
op routine werken). nodig om geholpen/gehoord te voelen)
Je bent niet verkokerd (Ruimte maken voor wat Ruimte maken voor wat er ook nog bij de ander
er (ook nog) bij de ander speelt. (Wat speelt er
speelt.
nog allemaal?) Vb: je komt thuis bij gezin om vast te stellen welke
hulp er nodig is, maar daarnaast zie je stapels was
(Verkokerd: tunnelvisie, je bent met een ding of financiële papieren en ben je bereid om daar
bezig) mee te helpen, zelfs als dit niet je taakomschrijving
is, maar je kijkt naar het grotere plaatje.
Je neemt geen afstand van het onverbeterlijke De redelijkheid van de ander zoeken.
bij de ander Vb: de persoon zegt dit te willen of gaan doen,
maar het gebeurt nooit. Wat kan hier de reden van
,(Kunnen verplaatsen in een ander en waarom zijn? (Onmacht, bescherming, erkenning,
iemand zoiets doet) geaccepteerd worden zoals ze zijn)
Niet verlaten van de ander Erbij blijven, ook als er niets op te lossen valt.
(Iemand die er voor ze is, problemen kent en
ondersteuning biedt)
1.6 Voor wie is presentie bedoeld?
Voor iedereen, maar vooral voor mensen die op enig moment kwetsbaar zijn.
(Voor zorgvermijders, dementie, lichamelijk/verstandelijk beperking, daklozen, verslaafden)
Mensen die in velerlei opzichten moeite hebben het hoofd boven water te houden en die door een
opeenstapeling van tegenslagen de macht over de gebeurtenissen in hun eigen leven kwijt zijn of
dreigen te verliezen.
Solidariteit betekent hier dat je prioriteit geeft aan hen die het meest hulp nodig hebben, boven
mensen die nog in staat zijn om hun eigen situatie redelijk zelfstandig te beheren.
1.7 Wie doen er aan presentie?
Alle zorggevers in bredere zin doen aan presentie. In elk domein en in elke werksoort ziet presentie er
overigens weer anders uit. Presentiebeoefening betekent dus niet dat je onder alle omstandigheden
hetzelfde doet: je bedenkt steeds ter plekke hoe je er vorm aan moet geven.
1.8 Wat levert presentie op? (Weten)
• Voor cliënten/zorgvragers: passende zorg, vanuit menselijkheid gegeven.
• Voor professionals/ zorggevers: ruimte om vanuit betrokkenheid en praktische wijsheid zorg te
geven.
• Voor organisaties: meer tevredenheid bij zorgontvangers en professionals, minder
bureaucratie, meer inhoud.
Kernbegrippen uit hoofdstuk 1:
Presentie (definitie) Je bent aandachtig en toegewijd aan de ander,
waardoor je begrijpt wat er voor de ander gedaan
kan worden.
Aandachtig Verwijst naar de karaktereigenschap van een
persoon om bewust en met focus betrokken te zijn
bij zijn of haar omgeving. Is in staat om de details
te observeren en op te merken, terwijl hij of zij zich
bewust is van de behoeften en gevoelens van
anderen.
Toegewijd Een toegewijd trouw medewerker. Zich geheel
gevend aan de belangen van iemand of iets.
Goede zorg (aandacht en wanneer ze Iemand die concreet tijd en aandacht voor je heeft,
zorgontvanger dit als goed ervaart) zich op je betrekt en zich jou lot aantrekt, die iets
begrijpt van je leven en je sores en die het goede
voor jou wil. Pas als de zorgontvanger zegt dat dat
zo is spreken we van goede zorg.
Bekommernis Hier zeg je wat mee over hoe je wilt verzorgen of
begeleiden.
Kwetsbaarheid Mensen die in velerlei opzichten moeite hebben het
hoofd boven water te houden en die door een
opeenstapeling van tegenslagen de macht over de
gebeurtenissen in hun eigen leven kwijt zijn of
dreigen te verliezen’
Praktische wijsheid Die maakt dat je in concrete situaties verstandige
beslissingen kunt nemen
Wat levert Presentie op -Voor cliënten/zorgvragers: Zorgvragers ervaren
vaker dat zorgverleners er daadwerkelijk voor hen
zijn, ruimte voor hen maken en belangstelling voor
hen hebben. Zorgvragers worden gezien en
gehoord en ervaren dat ze er mogen zijn en dat ze
niet verlaten
, worden.
-Voor professionals/ zorggevers: ruimte om vanuit
betrokkenheid en praktische wijsheid zorg te
geven. Zorggevers merken dat ze veel minder een
productiemachine zijn die op basis van regels,
methodieken en procedures en naar het model van
de lopende band een stukje zorg ‘levert’. Ze mogen
hun vak professioneel en met betrokkenheid
uitoefenen
-Voor organisaties: De organisatie merkt dat
werkers en zorgontvangers tevredener zijn en dat
de laatsten vaker baat ervaren van de ontvangen
hulp en steun. De afstemming op de zorgvraag
verloopt doelmatiger en kent minder missers of
verdubbelingen. Het werkplezier en de motivatie
stijgen en werkers worden meer ‘zelfsturend’
Door presentie gaat de hoeveelheid regels,
administratieve beslommeringen en controles
omlaag, worden moeilijk bereikbare mensen beter
bereikt en raken managers inhoudelijk meer
betrokken bij het uitvoerende werk.
Hoofdstuk 2: Relationeel werken, het hart van presentie
Inleiding
Presentie:
Een praktijk waarbij de zorggever zich aandachtig en toegewijd op de ander betrekt’
(Weten) Zelf referentieel: Een manier van werken die voornamelijk door je eigen professionele
kaders gestuurd wordt. (Vb: opleiding en vakkennis, protocollen, werken volgens organisatiecultuur,
leunen op eigen inzichten en overtuigingen, gebruik van methodes, procedures, voorschriften)
(Weten) Relationeel werken: een manier van doen waarbij je, door je aandacht en toegewijd op de
ander te betrekken, vanuit de relatie leert wat er gedaan kan en moet worden, waar grenzen liggen en
wat van waarde is.
2.1 Vier vragen (relationeel te werk gaan)(weten)
2.1.1 Hoe weet ik wat ik moet doen?
Vanuit de relatie bepaal je samen wat er gaat gebeuren en hoe je het gaat aanpakken (zorg vanuit de
relatie). Je hebt de relatie nodig om iets te begrijpen van de ander, zodat je zorg op maat kunt
geven.
Voorbeeld - zorg vanuit de relatie: Een maatschappelijk werker bespreekt met een dakloze vrouw
haar angsten en ontdekt dat ze eerdere opvang heeft vermeden omdat drukke locaties haar klachten
verergeren. Samen zoeken ze een kleinschalige opvang, afgestemd op haar behoeften.
Voorbeeld - zorg als relatie: dat de hulp niet alleen praktisch van waarde is, zoals het doen van de
was, maar ook emotioneel en sociaal, omdat het de ander het gevoel geeft erbij te horen en gezien te
worden.
Relationeel werken wil dus zeggen:
A: dat je je in je werk laat sturen door wat je leert binnen de relatie;
B: dat je beseft dat het feit dat jij je aandacht en belangstellend betrekt op de ander, op zichzelf al zorg
is die de ander goed doet.
2.1.2 Hoe kijk ik en hoe breed kijk ik?
Je kijkt niet alleen naar de cliënt als individu, maar ook breder naar de manier waarop hij is ingebed in
relaties en een sociale context (zorg in relaties).
, Voorbeeld - zorg geven in relatie: man die in de psychiatrie is beland, maar naast dat hij nu een
patiënt is, ook gezien moet worden als die broer, zoon, student en belofte burger.
2.1.3 Wat kan en mag ik doen?
Je kunt niet onbeperkt met cliënten meebuigen, maar moet voortdurend bemiddelen tussen hen en de
relaties waar je zelf in staat (zorg door relaties)
Voorbeeld – Zorg geven dóór relaties: Als wijkverpleegkundige mag je niet de
schuldenproblematiek van een cliënt overnemen; je moet dan doorverwijzen naar de
schuldhulpverlening. Je kan en mag niet alles zelf oppakken.
2.1.4 Waar zijn we op uit?
Relationele zorg geven doe je ook met het oog op relaties, omdat je erop uit bent dat zorgontvangers
een plek krijgen tussen andere mensen.
Voorbeeld – Zorg geven met het oog op relaties: Niet enkel in de zin van gezelligheid en
aanspraak hebben, maar ook en vooral in de zin van betekenisvolle relaties kunnen onderhouden.
5 Kenmerken van relationeel werken: (zien als persoon)
Zorg geven vanuit de relatie Je laten sturen door wat je in de relatie leert.
(Luisteren naar behoefte en daarop inspelen)
Zorg geven als relatie Het in-relatie-zijn met de nader is al zorg (naast je
taak ook relatie op de bouwen)
Zorg geven in relaties Afstemmen op de ander in diens sociale positie en
netwerken van relaties. (Leer de client kennen,
wie en wat is hij/zij)
Zorg geven door relaties Bemiddelen tussen cliënt behoeften en
professionele kaders/beperkingen (bemiddelen in
wat de client nodig heeft)
Zorg geven met het oog op relaties Uit zijn op een zo goed mogelijk leven met de
ander. (Sociale contacten aangaan en
onderhouden)
2.1.5 Denken en werken vanuit relaties
Het gaat niet om het hebben van een goede relatie, maar over een manier van zorg geven waarbij je
in alle opzichten denkt en werkt vanuit relaties.
Mensen staan dus nooit op zichzelf. Dek je hen los van hun relaties, dan reduceer je ze tot hun kwaal,
hun beperking of hun onvermogen. Dit zijn ook mensen met een verhaal en een leven, met kracht en
verlangen.
2.2 Presentie is geen methode maar een benadering (weten)
2.2.1 Het verschil tussen een methode en een benadering (weten)
Een methode: is een vaste manier van doen om een bepaald doel te bereiken. (Stappenplan,
controleerbaar, beheersbaar en goed te plannen)
De presentiebeoefening is een benadering: kent geen vaste manieren van doen of stappenplannen,
maar is een kritische denkwijze over wat goede, professionele zorg is.
(Globaler, omvangrijk, minder vaststaand, door vragen te stellen en te zoeken)
Voorbeeld benadering: Dat je in elke situatie weer nadenkt over hoe je die, bij deze cliënt of in deze
situatie, relationeel moet inzetten.
2.2.2 Basisaannames van presentie: (weten)
1. Mensen doen of zeggen nooit zomaar wat
Hoofdstuk 1: Een eerste kennismaking met presentie
Inleiding
Het uitgangspunt van presentie: je kunt er niet vóór iemand zijn, als je niet mét hem of haar bent.
1.1 Presentie: een werkdefinitie
Je bent aandachtig en toegewijd aan de ander, waardoor je begrijpt wat er voor de ander gedaan kan
worden. Dat wordt dan gedaan met gevoel voor subtiliteit (details en kleine dingen), vakmanschap
(Professionele kennis inzetten wanneer dat in die relatie nodig is), praktische wijsheid (beslissingen)
en liefdevolle trouw. (Het gaat om dat wat de ander deugd zal doen) Je kijkt naar wat er voor de ander
op het spel staat. Het draait op radicale toewending naar de ander.
1.2 Presentie gaat over goede zorg
Zorg: iets wat uit zichzelf zou vergaan, voort laten bestaan. Ook wordt er gezegd dat zorg is: alles wat
we doen om de wereld in stand te houden, te continueren en te herstellen. Zorg leveren is een
basisactiviteit van het leven. (Zorgen voor je planten, je katten, je ouders, iets dat je dierbaar is)
1.3 Taal
Het gaat in de presentiebenadering om aansluiten, afstemmen, relationeel werken, finaliseren en
bekommernis.
1.4 Waar komt presentie vandaan? (weten)
De presentiebenadering komt vanuit de praktijk en heeft wortels in de academische tradities
(wijsbegeerte, theologie en de zorgethiek).
1.5 Waar is presentie aan te herkennen?
Presentie herken je door naar de volle breedte van een professionele praktijk te kijken en je af te
vragen waar een werker zich door laat leiden. Er zijn verschillende vormen van praktijk:
• Een praktijk is gericht op wie de zorg ontvangt. (Client heeft er baat bij)
• Het gaat ook om de naasten van de cliënt. (Familie, vrienden zijn erbij betrokken)
• Je hebt ook nog een bredere, organisatorische en politieke context. (Regels, gewoontes en
uitgangspunten waar je aan moet houden als professional)
1.5.2 Kenmerken van presentie
De 8 kenmerken van presentie: (weten)
Je werkt vanuit de relatie (Relationeel werken: Vanuit de relatie leren wie je voor de ander kunt
echt leren kennen, verdiepen in elkaar, zijn en wat passende hulp is.
vertrouwen opbouwen)
Je kijkt zo open en onbevangen mogelijk naar de
Snelle aannames, interpretaties, diagnoses en
ander (open waarnemen: Zonder vooroordeel dergelijke opzijzetten, zodat de ander zich kan
luisteren naar de ander. laten zien. (Tijd nodig en observeren)
Je sluit aan, bij en stemt af op wat de ander Dicht bij waar de ander is komen, tegenhoudend
aandraagt en wat hem of haar bezig blijkt te zijn met handelen. (Op je handen zitten en eerst
houden (aansluiten en afstemmen) meekijken)
Je past je tempo aan dat van de ander aan Ongehaast zijn, niet meteen je eigen ding doen.
(tempo aanpassen). (Vaak langsgaan, praten, tijd nodig)
Je werkt niet uitsluitend op je routine (niet alleen
Zorg op maat geven. (Wat heeft deze persoon
op routine werken). nodig om geholpen/gehoord te voelen)
Je bent niet verkokerd (Ruimte maken voor wat Ruimte maken voor wat er ook nog bij de ander
er (ook nog) bij de ander speelt. (Wat speelt er
speelt.
nog allemaal?) Vb: je komt thuis bij gezin om vast te stellen welke
hulp er nodig is, maar daarnaast zie je stapels was
(Verkokerd: tunnelvisie, je bent met een ding of financiële papieren en ben je bereid om daar
bezig) mee te helpen, zelfs als dit niet je taakomschrijving
is, maar je kijkt naar het grotere plaatje.
Je neemt geen afstand van het onverbeterlijke De redelijkheid van de ander zoeken.
bij de ander Vb: de persoon zegt dit te willen of gaan doen,
maar het gebeurt nooit. Wat kan hier de reden van
,(Kunnen verplaatsen in een ander en waarom zijn? (Onmacht, bescherming, erkenning,
iemand zoiets doet) geaccepteerd worden zoals ze zijn)
Niet verlaten van de ander Erbij blijven, ook als er niets op te lossen valt.
(Iemand die er voor ze is, problemen kent en
ondersteuning biedt)
1.6 Voor wie is presentie bedoeld?
Voor iedereen, maar vooral voor mensen die op enig moment kwetsbaar zijn.
(Voor zorgvermijders, dementie, lichamelijk/verstandelijk beperking, daklozen, verslaafden)
Mensen die in velerlei opzichten moeite hebben het hoofd boven water te houden en die door een
opeenstapeling van tegenslagen de macht over de gebeurtenissen in hun eigen leven kwijt zijn of
dreigen te verliezen.
Solidariteit betekent hier dat je prioriteit geeft aan hen die het meest hulp nodig hebben, boven
mensen die nog in staat zijn om hun eigen situatie redelijk zelfstandig te beheren.
1.7 Wie doen er aan presentie?
Alle zorggevers in bredere zin doen aan presentie. In elk domein en in elke werksoort ziet presentie er
overigens weer anders uit. Presentiebeoefening betekent dus niet dat je onder alle omstandigheden
hetzelfde doet: je bedenkt steeds ter plekke hoe je er vorm aan moet geven.
1.8 Wat levert presentie op? (Weten)
• Voor cliënten/zorgvragers: passende zorg, vanuit menselijkheid gegeven.
• Voor professionals/ zorggevers: ruimte om vanuit betrokkenheid en praktische wijsheid zorg te
geven.
• Voor organisaties: meer tevredenheid bij zorgontvangers en professionals, minder
bureaucratie, meer inhoud.
Kernbegrippen uit hoofdstuk 1:
Presentie (definitie) Je bent aandachtig en toegewijd aan de ander,
waardoor je begrijpt wat er voor de ander gedaan
kan worden.
Aandachtig Verwijst naar de karaktereigenschap van een
persoon om bewust en met focus betrokken te zijn
bij zijn of haar omgeving. Is in staat om de details
te observeren en op te merken, terwijl hij of zij zich
bewust is van de behoeften en gevoelens van
anderen.
Toegewijd Een toegewijd trouw medewerker. Zich geheel
gevend aan de belangen van iemand of iets.
Goede zorg (aandacht en wanneer ze Iemand die concreet tijd en aandacht voor je heeft,
zorgontvanger dit als goed ervaart) zich op je betrekt en zich jou lot aantrekt, die iets
begrijpt van je leven en je sores en die het goede
voor jou wil. Pas als de zorgontvanger zegt dat dat
zo is spreken we van goede zorg.
Bekommernis Hier zeg je wat mee over hoe je wilt verzorgen of
begeleiden.
Kwetsbaarheid Mensen die in velerlei opzichten moeite hebben het
hoofd boven water te houden en die door een
opeenstapeling van tegenslagen de macht over de
gebeurtenissen in hun eigen leven kwijt zijn of
dreigen te verliezen’
Praktische wijsheid Die maakt dat je in concrete situaties verstandige
beslissingen kunt nemen
Wat levert Presentie op -Voor cliënten/zorgvragers: Zorgvragers ervaren
vaker dat zorgverleners er daadwerkelijk voor hen
zijn, ruimte voor hen maken en belangstelling voor
hen hebben. Zorgvragers worden gezien en
gehoord en ervaren dat ze er mogen zijn en dat ze
niet verlaten
, worden.
-Voor professionals/ zorggevers: ruimte om vanuit
betrokkenheid en praktische wijsheid zorg te
geven. Zorggevers merken dat ze veel minder een
productiemachine zijn die op basis van regels,
methodieken en procedures en naar het model van
de lopende band een stukje zorg ‘levert’. Ze mogen
hun vak professioneel en met betrokkenheid
uitoefenen
-Voor organisaties: De organisatie merkt dat
werkers en zorgontvangers tevredener zijn en dat
de laatsten vaker baat ervaren van de ontvangen
hulp en steun. De afstemming op de zorgvraag
verloopt doelmatiger en kent minder missers of
verdubbelingen. Het werkplezier en de motivatie
stijgen en werkers worden meer ‘zelfsturend’
Door presentie gaat de hoeveelheid regels,
administratieve beslommeringen en controles
omlaag, worden moeilijk bereikbare mensen beter
bereikt en raken managers inhoudelijk meer
betrokken bij het uitvoerende werk.
Hoofdstuk 2: Relationeel werken, het hart van presentie
Inleiding
Presentie:
Een praktijk waarbij de zorggever zich aandachtig en toegewijd op de ander betrekt’
(Weten) Zelf referentieel: Een manier van werken die voornamelijk door je eigen professionele
kaders gestuurd wordt. (Vb: opleiding en vakkennis, protocollen, werken volgens organisatiecultuur,
leunen op eigen inzichten en overtuigingen, gebruik van methodes, procedures, voorschriften)
(Weten) Relationeel werken: een manier van doen waarbij je, door je aandacht en toegewijd op de
ander te betrekken, vanuit de relatie leert wat er gedaan kan en moet worden, waar grenzen liggen en
wat van waarde is.
2.1 Vier vragen (relationeel te werk gaan)(weten)
2.1.1 Hoe weet ik wat ik moet doen?
Vanuit de relatie bepaal je samen wat er gaat gebeuren en hoe je het gaat aanpakken (zorg vanuit de
relatie). Je hebt de relatie nodig om iets te begrijpen van de ander, zodat je zorg op maat kunt
geven.
Voorbeeld - zorg vanuit de relatie: Een maatschappelijk werker bespreekt met een dakloze vrouw
haar angsten en ontdekt dat ze eerdere opvang heeft vermeden omdat drukke locaties haar klachten
verergeren. Samen zoeken ze een kleinschalige opvang, afgestemd op haar behoeften.
Voorbeeld - zorg als relatie: dat de hulp niet alleen praktisch van waarde is, zoals het doen van de
was, maar ook emotioneel en sociaal, omdat het de ander het gevoel geeft erbij te horen en gezien te
worden.
Relationeel werken wil dus zeggen:
A: dat je je in je werk laat sturen door wat je leert binnen de relatie;
B: dat je beseft dat het feit dat jij je aandacht en belangstellend betrekt op de ander, op zichzelf al zorg
is die de ander goed doet.
2.1.2 Hoe kijk ik en hoe breed kijk ik?
Je kijkt niet alleen naar de cliënt als individu, maar ook breder naar de manier waarop hij is ingebed in
relaties en een sociale context (zorg in relaties).
, Voorbeeld - zorg geven in relatie: man die in de psychiatrie is beland, maar naast dat hij nu een
patiënt is, ook gezien moet worden als die broer, zoon, student en belofte burger.
2.1.3 Wat kan en mag ik doen?
Je kunt niet onbeperkt met cliënten meebuigen, maar moet voortdurend bemiddelen tussen hen en de
relaties waar je zelf in staat (zorg door relaties)
Voorbeeld – Zorg geven dóór relaties: Als wijkverpleegkundige mag je niet de
schuldenproblematiek van een cliënt overnemen; je moet dan doorverwijzen naar de
schuldhulpverlening. Je kan en mag niet alles zelf oppakken.
2.1.4 Waar zijn we op uit?
Relationele zorg geven doe je ook met het oog op relaties, omdat je erop uit bent dat zorgontvangers
een plek krijgen tussen andere mensen.
Voorbeeld – Zorg geven met het oog op relaties: Niet enkel in de zin van gezelligheid en
aanspraak hebben, maar ook en vooral in de zin van betekenisvolle relaties kunnen onderhouden.
5 Kenmerken van relationeel werken: (zien als persoon)
Zorg geven vanuit de relatie Je laten sturen door wat je in de relatie leert.
(Luisteren naar behoefte en daarop inspelen)
Zorg geven als relatie Het in-relatie-zijn met de nader is al zorg (naast je
taak ook relatie op de bouwen)
Zorg geven in relaties Afstemmen op de ander in diens sociale positie en
netwerken van relaties. (Leer de client kennen,
wie en wat is hij/zij)
Zorg geven door relaties Bemiddelen tussen cliënt behoeften en
professionele kaders/beperkingen (bemiddelen in
wat de client nodig heeft)
Zorg geven met het oog op relaties Uit zijn op een zo goed mogelijk leven met de
ander. (Sociale contacten aangaan en
onderhouden)
2.1.5 Denken en werken vanuit relaties
Het gaat niet om het hebben van een goede relatie, maar over een manier van zorg geven waarbij je
in alle opzichten denkt en werkt vanuit relaties.
Mensen staan dus nooit op zichzelf. Dek je hen los van hun relaties, dan reduceer je ze tot hun kwaal,
hun beperking of hun onvermogen. Dit zijn ook mensen met een verhaal en een leven, met kracht en
verlangen.
2.2 Presentie is geen methode maar een benadering (weten)
2.2.1 Het verschil tussen een methode en een benadering (weten)
Een methode: is een vaste manier van doen om een bepaald doel te bereiken. (Stappenplan,
controleerbaar, beheersbaar en goed te plannen)
De presentiebeoefening is een benadering: kent geen vaste manieren van doen of stappenplannen,
maar is een kritische denkwijze over wat goede, professionele zorg is.
(Globaler, omvangrijk, minder vaststaand, door vragen te stellen en te zoeken)
Voorbeeld benadering: Dat je in elke situatie weer nadenkt over hoe je die, bij deze cliënt of in deze
situatie, relationeel moet inzetten.
2.2.2 Basisaannames van presentie: (weten)
1. Mensen doen of zeggen nooit zomaar wat
