Complexe contractsituaties
Samenvatting tentamen Contracteren
1. Overzicht juridische basisaspecten
Totstandkoming van de overeenkomst
Bij de totstandkoming van de overeenkomst moeten we onderscheid maken tussen:
- De wijze van totstandkoming: aanbod en aanvaarding (art 6:217 BW).
- Het tijdstip van totstandkoming: tijdstip waarop de aanvaarding wordt ontvangen door de
aanbieder (art 3:37 en 6:224 BW).
Eigendom
Eigendom houdt in dat de eigenaar over de zaak kan beschikken en er het genot van kan hebben
(art 5:1 BW). Van eigendom moeten twee begrippen worden onderscheiden die aangeven wie de
feitelijke macht over de zaak heeft:
- Bezit (art 3:107 BW): de bezitter heeft feitelijke macht over de zaak en gedraagt zich als
eigenaar.
- Houderschap (art 3:107 BW): de houder heeft de feitelijke macht over de zaak, maar
erkent de eigendom van de eigenaar.
Eigendomsverkrijging
Eigendom kan op verschillende manieren worden verkregen:
- Natrekking (art 5:3 BW): de eigenaar van een zaak is eigenaar van alle bestanddelen van
die zaak.
- Zaaksvorming (art 5:14 en 5:16 BW): uit een of meer roerende zaken wordt een nieuwe
zaak gemaakt.
- Vermenging (art 5:15 BW): roerende zaken worden tot één zaak verenigd.
- Overdracht (art 3:83 en 3:84 BW): het overgaan van de eigendom van een zaak van het
ene vermogen naar het andere.
2. Koopovereenkomsten
2.1 Inkooporder
De inkooporder is een schriftelijke bevestiging van hetgeen tussen leverancier en afnemer is
overeengekomen, eventueel gebaseerd op een offerte en/of eerder gemaakte afspraken bij
bestelling per telefoon of fax.
Het bevat een opdracht tot het leveren van materialen, goederen of diensten op een
overeengekomen tijdstip. Hoeveelheden, prijs, levertijd en specificaties zijn vastgelegd.
, 2.2 Afroepcontract
In een afroepcontract voegen we producten samen die onderling samenhangen. Het betreft
veelal een overzienbaar aantal producten waarvan de behoeftes voor de komende jaren redelijk
zijn te voorspellen. De inkoper is gebonden om de overeengekomen hoeveelheden af te nemen.
2.3 Raamcontract
We gaan over op een raamcontract indien het aantal producten onoverzienbaar groot wordt en
het voorspellen van de behoefte te onzeker wordt om daar bindende afspraken over te maken.
Partijen maken basisafspraken die gelden voor nog af te sluiten overeenkomsten.
3. Voorovereenkomsten
Een voorovereenkomst is een overeenkomst die voorafgaat aan het mogelijk sluiten van de
eigenlijke overeenkomst. Met de eigenlijke overeenkomst bedoelen we de overeenkomst waarin
de overeenstemming wordt vastgesteld van de betreffende transactie.
3.1 De precontractuele fase
In de handelspraktijk gaan echter doorgaans onderhandelingen vooraf aan het sluiten van
overeenkomsten, zeker als daarmee grote of specifieke belangen zijn gemoeid. Er kunnen in de
precontractuele fase al rechten en verplichtingen ontstaan zonder dat er een overeenkomst is
gesloten.
Basisregel: als er een gerechtvaardigd vertrouwen is gewekt dat er een overeenkomst tot stand
zal komen dan kan een partij aanspraak maken op schadevergoeding in verschillende vormen.
Er kunnen twee gevallen worden onderscheiden waarin de onderhandelingen niet zonder
rechtsgevolgen kunnen worden afgebroken:
- De wederpartij mocht erop vertrouwen dat er een overeenkomst tot stand zou komen.
- De wederpartij mocht er niet op vertrouwen dat er een overeenkomst tot stand zou
komen.
Dit gebeurt op basis van redelijkheid en billijkheid.
Wat kun je doen om onzekerheid te voorkomen?
- Regelmatig wederzijds uitspreken in welk stadium van onderhandelen je verkeert.
- Expliciet aangeven dat onderhandelaars de overeenkomst zelf niet afsluiten, maar
slechts voorbereidend werk doen.
- Aangeven dat er vergelijkbaar wordt onderhandeld met andere partijen.
3.2 Soorten voorovereenkomsten
We onderscheiden voorovereenkomsten met een ontbindende voorwaarde en
voorovereenkomsten zonder ontbindende voorwaarde.
, De geheimhoudingsovereenkomst
Indien het niet verstandig is om vertrouwelijke gegevens meteen aan een potentiële wederpartij
te openbaren, kan een geheimhoudingsovereenkomst worden gebruikt. Met dit type
overeenkomst komen de partijen overeen dat zij elkaars vertrouwelijke gegevens niet aan
derden/onbevoegden zullen openbaren. Het gaat hierbij veelal om bedrijfsgeheimen: gegevens
over het betreffende bedrijf, productieprocessen, klantenbestand en de producten zelf.
Sanctie: een boete ter hoogte van de geleden schade.
Schenden van bedrijfsgeheimen kan ook misdrijf inhouden (272 en 273 Wetboek van
Strafrecht).
Let op: een geheimhoudingsovereenkomst is tweezijdig en moet door beide partijen worden
ondertekend. Een geheimhoudingsverklaring is eenzijdig en dient slechts door één partij te
worden ondertekend.
Letter of intent
Partijen spreken het voornemen uit om een overeenkomst te sluiten als aan een aantal
(ontbindende) voorwaarden is voldaan. De letter of intent legt in hoofdzaak de punten vast
waarover partijen het met elkaar eens zijn. Over een aantal onderwerpen moet echter nog
worden onderhandeld. Wordt geen overeenstemming bereikt, dan zijn de partijen ontslagen van
de verplichtingen die zij al op zich hebben genomen.
Onderhandelingsovereenkomst
Een dergelijk overeenkomst geeft aan dat partijen gaan onderhandelen met als beoogd doel het
bereiken van overeenstemming over een in de onderhandelingsovereenkomst te benoemen
overeenkomst. Dit kan nuttig zijn bij ingewikkelde onderhandelingen.
Gentlemen’s agreement
Een ‘herenakkoord’ is juridisch gezien géén overeenkomst. Zo’n akkoord is niet rechtens
afdwingbaar en houdt daarom slechts een natuurlijke verbintenis in. De sancties liggen op het
morele vlak.
Let op: in Nederland geldt contractvormvrijheid, dit houdt in dat bijv. een mondelinge
overeenkomst ook bindend is. Wanneer er sprake is van een gentlemen’s agreement, moet dit
altijd expliciet benoemd worden (dat er geen gerechtelijke stappen ondernomen zullen worden).
2. Aanneming van werk en inhuren van arbeid
We bespreken drie soorten overeenkomsten: aanneming van werk (in dit hoofdstuk),
overeenkomsten van opdracht en inlenen van personeel.
Aanneming van werk (art 7:750 t/m 7:69 BW) is de overeenkomst waarbij de ene partij (de
aannemer) zich verbindt voor de andere partij (de aanbesteder) tegen een bepaalde prijs een
bepaald werk van stoffelijke aard tot stand te brengen.
Samenvatting tentamen Contracteren
1. Overzicht juridische basisaspecten
Totstandkoming van de overeenkomst
Bij de totstandkoming van de overeenkomst moeten we onderscheid maken tussen:
- De wijze van totstandkoming: aanbod en aanvaarding (art 6:217 BW).
- Het tijdstip van totstandkoming: tijdstip waarop de aanvaarding wordt ontvangen door de
aanbieder (art 3:37 en 6:224 BW).
Eigendom
Eigendom houdt in dat de eigenaar over de zaak kan beschikken en er het genot van kan hebben
(art 5:1 BW). Van eigendom moeten twee begrippen worden onderscheiden die aangeven wie de
feitelijke macht over de zaak heeft:
- Bezit (art 3:107 BW): de bezitter heeft feitelijke macht over de zaak en gedraagt zich als
eigenaar.
- Houderschap (art 3:107 BW): de houder heeft de feitelijke macht over de zaak, maar
erkent de eigendom van de eigenaar.
Eigendomsverkrijging
Eigendom kan op verschillende manieren worden verkregen:
- Natrekking (art 5:3 BW): de eigenaar van een zaak is eigenaar van alle bestanddelen van
die zaak.
- Zaaksvorming (art 5:14 en 5:16 BW): uit een of meer roerende zaken wordt een nieuwe
zaak gemaakt.
- Vermenging (art 5:15 BW): roerende zaken worden tot één zaak verenigd.
- Overdracht (art 3:83 en 3:84 BW): het overgaan van de eigendom van een zaak van het
ene vermogen naar het andere.
2. Koopovereenkomsten
2.1 Inkooporder
De inkooporder is een schriftelijke bevestiging van hetgeen tussen leverancier en afnemer is
overeengekomen, eventueel gebaseerd op een offerte en/of eerder gemaakte afspraken bij
bestelling per telefoon of fax.
Het bevat een opdracht tot het leveren van materialen, goederen of diensten op een
overeengekomen tijdstip. Hoeveelheden, prijs, levertijd en specificaties zijn vastgelegd.
, 2.2 Afroepcontract
In een afroepcontract voegen we producten samen die onderling samenhangen. Het betreft
veelal een overzienbaar aantal producten waarvan de behoeftes voor de komende jaren redelijk
zijn te voorspellen. De inkoper is gebonden om de overeengekomen hoeveelheden af te nemen.
2.3 Raamcontract
We gaan over op een raamcontract indien het aantal producten onoverzienbaar groot wordt en
het voorspellen van de behoefte te onzeker wordt om daar bindende afspraken over te maken.
Partijen maken basisafspraken die gelden voor nog af te sluiten overeenkomsten.
3. Voorovereenkomsten
Een voorovereenkomst is een overeenkomst die voorafgaat aan het mogelijk sluiten van de
eigenlijke overeenkomst. Met de eigenlijke overeenkomst bedoelen we de overeenkomst waarin
de overeenstemming wordt vastgesteld van de betreffende transactie.
3.1 De precontractuele fase
In de handelspraktijk gaan echter doorgaans onderhandelingen vooraf aan het sluiten van
overeenkomsten, zeker als daarmee grote of specifieke belangen zijn gemoeid. Er kunnen in de
precontractuele fase al rechten en verplichtingen ontstaan zonder dat er een overeenkomst is
gesloten.
Basisregel: als er een gerechtvaardigd vertrouwen is gewekt dat er een overeenkomst tot stand
zal komen dan kan een partij aanspraak maken op schadevergoeding in verschillende vormen.
Er kunnen twee gevallen worden onderscheiden waarin de onderhandelingen niet zonder
rechtsgevolgen kunnen worden afgebroken:
- De wederpartij mocht erop vertrouwen dat er een overeenkomst tot stand zou komen.
- De wederpartij mocht er niet op vertrouwen dat er een overeenkomst tot stand zou
komen.
Dit gebeurt op basis van redelijkheid en billijkheid.
Wat kun je doen om onzekerheid te voorkomen?
- Regelmatig wederzijds uitspreken in welk stadium van onderhandelen je verkeert.
- Expliciet aangeven dat onderhandelaars de overeenkomst zelf niet afsluiten, maar
slechts voorbereidend werk doen.
- Aangeven dat er vergelijkbaar wordt onderhandeld met andere partijen.
3.2 Soorten voorovereenkomsten
We onderscheiden voorovereenkomsten met een ontbindende voorwaarde en
voorovereenkomsten zonder ontbindende voorwaarde.
, De geheimhoudingsovereenkomst
Indien het niet verstandig is om vertrouwelijke gegevens meteen aan een potentiële wederpartij
te openbaren, kan een geheimhoudingsovereenkomst worden gebruikt. Met dit type
overeenkomst komen de partijen overeen dat zij elkaars vertrouwelijke gegevens niet aan
derden/onbevoegden zullen openbaren. Het gaat hierbij veelal om bedrijfsgeheimen: gegevens
over het betreffende bedrijf, productieprocessen, klantenbestand en de producten zelf.
Sanctie: een boete ter hoogte van de geleden schade.
Schenden van bedrijfsgeheimen kan ook misdrijf inhouden (272 en 273 Wetboek van
Strafrecht).
Let op: een geheimhoudingsovereenkomst is tweezijdig en moet door beide partijen worden
ondertekend. Een geheimhoudingsverklaring is eenzijdig en dient slechts door één partij te
worden ondertekend.
Letter of intent
Partijen spreken het voornemen uit om een overeenkomst te sluiten als aan een aantal
(ontbindende) voorwaarden is voldaan. De letter of intent legt in hoofdzaak de punten vast
waarover partijen het met elkaar eens zijn. Over een aantal onderwerpen moet echter nog
worden onderhandeld. Wordt geen overeenstemming bereikt, dan zijn de partijen ontslagen van
de verplichtingen die zij al op zich hebben genomen.
Onderhandelingsovereenkomst
Een dergelijk overeenkomst geeft aan dat partijen gaan onderhandelen met als beoogd doel het
bereiken van overeenstemming over een in de onderhandelingsovereenkomst te benoemen
overeenkomst. Dit kan nuttig zijn bij ingewikkelde onderhandelingen.
Gentlemen’s agreement
Een ‘herenakkoord’ is juridisch gezien géén overeenkomst. Zo’n akkoord is niet rechtens
afdwingbaar en houdt daarom slechts een natuurlijke verbintenis in. De sancties liggen op het
morele vlak.
Let op: in Nederland geldt contractvormvrijheid, dit houdt in dat bijv. een mondelinge
overeenkomst ook bindend is. Wanneer er sprake is van een gentlemen’s agreement, moet dit
altijd expliciet benoemd worden (dat er geen gerechtelijke stappen ondernomen zullen worden).
2. Aanneming van werk en inhuren van arbeid
We bespreken drie soorten overeenkomsten: aanneming van werk (in dit hoofdstuk),
overeenkomsten van opdracht en inlenen van personeel.
Aanneming van werk (art 7:750 t/m 7:69 BW) is de overeenkomst waarbij de ene partij (de
aannemer) zich verbindt voor de andere partij (de aanbesteder) tegen een bepaalde prijs een
bepaald werk van stoffelijke aard tot stand te brengen.
