Natuurwetenschappen 1e middelbaar
Biotoopstudie
- Kenmerken van een biotoop
- Hoe overleven planten in hun biotoop?
- Hoe overleven dieren in hun biotoop?
- Hoe zoek je de naam van organismen in een biotoop op?
- Voedselrelaties
- Belang biodiversiteit
Stoffen en stofomzettingen
- Zuivere stoffen en mengsels onderscheiden
- Afstand tussen deeltjes bij verschillende aggregatietoestanden
- Beweeglijkheid van deeltjes bij verschillende aggregatietoestanden
- Invloed verwarmen en afkoelen op volume van een hoeveelheid stof
- Wat gebeurt er met de deeltjes als een stof van de ene naar andere
aggregatietoestand overgaat?
- Hoe ontstaan nieuwe stoffen?
Energie en energieomzettingen
- Welke energievormen bestaan er?
- Hoe verplaatst energie zich in een systeem?
Stof- en energieomzettingen in organismen
- Hoe zijn organismen macroscopisch opgebouwd?
- Hoe zijn organismen microscopisch opgebouwd?
- Waar gebeuren de stof- en energieomzettingen in organismen?
De rol van het spijsverteringsstelsel bij stof- en energieomzettingen in een cel
- Waaruit bestaat ons voedsel?
- Hoe zorg je voor je gezondheid?
- Hoe is het spijsverteringsstelsel opgebouwd?
- Mond- en keelholte?
- Slokdarm, maag, twaalfvingerige darm
- Dunne en dikke darm
- Welke bijdrage levert het spijsverteringsstelsel aan de stof- en energieomzettingen in
een cel?
De rol van het ademhalinsstelsel bij stof- en energieomzettingen in een cel
- Hoe is het ademhalingsstelsel opgebouwd?
- Hoe bepaal je de vitale capaciteit?
- Hoe werkt onze ademhaling?
- Neus, keel, luchtpijp
- Longen
- Welke bijdrage levert het ademhalingsstelsel aan de stof- en energieomzettingen in
een cel?
De rol van het bloedvatenstelsel bij stof- en energieomzettingen in een cel
, - Hoe is het bloedvatenstelsel opgebouwd?
- Wat gebeurt er in het hart?
- Welke soorten bloedvaten zijn er?
- Hoe houd je je hart en bloedvaten gezond?
- Wat gebeurt er in het bloedvatenstelsel?
- Welke bijdrage levert het bloedvatenstelsel aan de stof- en energieomzettingen in
een cel?
De rol van het uitscheidingsstelsel bij stof- en energieomzettingen in een cel
- Hoe is het uitscheidingsstelsel opgebouwd?
- Wat gebeurt er in de nieren?
- Welke bijdrage levert het uitscheidingsstelsel aan de stof- en energieomzettingen in
een cel?
Stelsels bij andere dieren
- Hoe gelijken gewervelde dieren inwendig op elkaar?
- Hoe zijn de stelsels van gewervelde dieren aangepast aan hun levenswijze?
- Hoe zijn de stelsels van ongewervelde dieren aangepast aan hun levenswijze?
,Biotoopstudie
Kenmerken van een biotoop
Biotische factoren
- Organismen
- Vb planten, dieren
- Beïnvloeden biotoop: vb bomen houden zon tegen, zorgen voor nestplaats vogels en
eekhoorn, bladeren worden voor insecten gegeten, …
Abiotische factoren
- Niet -levende omgevingsfactoren
- Vb temperatuur, luchtvochtigheid
- Beïnvloeden biotoop: vb gebrek aan licht: weinig planten groeien, temperatuur lager,
…
Hoe overleven planten in hun biotoop?
Vb vruchtjes van paardenbloem zijn voorzien van een vruchtpluisje → de wind kan de
vruchtjes verspreiden
Hoe overleven dieren in hun biotoop?
Vb kikker
- Schutkleur om minder op te vallen voor prooi- en roofdieren
- Spring- en zwempoten om snel te kunne vluchten
Hoe zoek je de naam van organismen in een biotoop op?
, Voedselrelaties
Autotroof: kunnen zelf voedsel aanmaken.
Heterotroof: afhankelijk van andere organismen om te overleven.
Dood organisch materiaal/organisch afval: gestorven organismen, afgevallen bladeren en
takken, uitwerpselen, …
→ wordt gegeten door afvaleters/detritivoren (vb wormen, pissebedden, …)
→ detritivoren kunnen ook in de 2e, 3e, 4e, … schakel voorkomen
Een voedselketen is een aaneenschakeling van organismen waarbij elk organisme een
voedselbron is voor het volgende. Begin: planten (autotroof, producenten), andere:
consumenten, heterotroof.
Een voedselweb is een verbinding van voedselketens.
Voedselkringloop
Dood organisch materiaal/organisch afval: gestorven organismen, afgevallen bladeren en
takken, uitwerpselen, … → wordt gegeten door afvaleters/detritivoren (vb wormen,
pissebedden, …) → uitwerpselen van detritivoren + hun uitwerpselen → weer organisch
afval → afgebroken door ontbinders/reducenten (vb schimmels, bacteriën) → zetten
energierijke toffen in organischh afval om naar mineralen → komen in bodem terecht →
planten nemen ze op → planten kunnen groeien + maken glucose → voedselkringloop rond.
Biotoopstudie
- Kenmerken van een biotoop
- Hoe overleven planten in hun biotoop?
- Hoe overleven dieren in hun biotoop?
- Hoe zoek je de naam van organismen in een biotoop op?
- Voedselrelaties
- Belang biodiversiteit
Stoffen en stofomzettingen
- Zuivere stoffen en mengsels onderscheiden
- Afstand tussen deeltjes bij verschillende aggregatietoestanden
- Beweeglijkheid van deeltjes bij verschillende aggregatietoestanden
- Invloed verwarmen en afkoelen op volume van een hoeveelheid stof
- Wat gebeurt er met de deeltjes als een stof van de ene naar andere
aggregatietoestand overgaat?
- Hoe ontstaan nieuwe stoffen?
Energie en energieomzettingen
- Welke energievormen bestaan er?
- Hoe verplaatst energie zich in een systeem?
Stof- en energieomzettingen in organismen
- Hoe zijn organismen macroscopisch opgebouwd?
- Hoe zijn organismen microscopisch opgebouwd?
- Waar gebeuren de stof- en energieomzettingen in organismen?
De rol van het spijsverteringsstelsel bij stof- en energieomzettingen in een cel
- Waaruit bestaat ons voedsel?
- Hoe zorg je voor je gezondheid?
- Hoe is het spijsverteringsstelsel opgebouwd?
- Mond- en keelholte?
- Slokdarm, maag, twaalfvingerige darm
- Dunne en dikke darm
- Welke bijdrage levert het spijsverteringsstelsel aan de stof- en energieomzettingen in
een cel?
De rol van het ademhalinsstelsel bij stof- en energieomzettingen in een cel
- Hoe is het ademhalingsstelsel opgebouwd?
- Hoe bepaal je de vitale capaciteit?
- Hoe werkt onze ademhaling?
- Neus, keel, luchtpijp
- Longen
- Welke bijdrage levert het ademhalingsstelsel aan de stof- en energieomzettingen in
een cel?
De rol van het bloedvatenstelsel bij stof- en energieomzettingen in een cel
, - Hoe is het bloedvatenstelsel opgebouwd?
- Wat gebeurt er in het hart?
- Welke soorten bloedvaten zijn er?
- Hoe houd je je hart en bloedvaten gezond?
- Wat gebeurt er in het bloedvatenstelsel?
- Welke bijdrage levert het bloedvatenstelsel aan de stof- en energieomzettingen in
een cel?
De rol van het uitscheidingsstelsel bij stof- en energieomzettingen in een cel
- Hoe is het uitscheidingsstelsel opgebouwd?
- Wat gebeurt er in de nieren?
- Welke bijdrage levert het uitscheidingsstelsel aan de stof- en energieomzettingen in
een cel?
Stelsels bij andere dieren
- Hoe gelijken gewervelde dieren inwendig op elkaar?
- Hoe zijn de stelsels van gewervelde dieren aangepast aan hun levenswijze?
- Hoe zijn de stelsels van ongewervelde dieren aangepast aan hun levenswijze?
,Biotoopstudie
Kenmerken van een biotoop
Biotische factoren
- Organismen
- Vb planten, dieren
- Beïnvloeden biotoop: vb bomen houden zon tegen, zorgen voor nestplaats vogels en
eekhoorn, bladeren worden voor insecten gegeten, …
Abiotische factoren
- Niet -levende omgevingsfactoren
- Vb temperatuur, luchtvochtigheid
- Beïnvloeden biotoop: vb gebrek aan licht: weinig planten groeien, temperatuur lager,
…
Hoe overleven planten in hun biotoop?
Vb vruchtjes van paardenbloem zijn voorzien van een vruchtpluisje → de wind kan de
vruchtjes verspreiden
Hoe overleven dieren in hun biotoop?
Vb kikker
- Schutkleur om minder op te vallen voor prooi- en roofdieren
- Spring- en zwempoten om snel te kunne vluchten
Hoe zoek je de naam van organismen in een biotoop op?
, Voedselrelaties
Autotroof: kunnen zelf voedsel aanmaken.
Heterotroof: afhankelijk van andere organismen om te overleven.
Dood organisch materiaal/organisch afval: gestorven organismen, afgevallen bladeren en
takken, uitwerpselen, …
→ wordt gegeten door afvaleters/detritivoren (vb wormen, pissebedden, …)
→ detritivoren kunnen ook in de 2e, 3e, 4e, … schakel voorkomen
Een voedselketen is een aaneenschakeling van organismen waarbij elk organisme een
voedselbron is voor het volgende. Begin: planten (autotroof, producenten), andere:
consumenten, heterotroof.
Een voedselweb is een verbinding van voedselketens.
Voedselkringloop
Dood organisch materiaal/organisch afval: gestorven organismen, afgevallen bladeren en
takken, uitwerpselen, … → wordt gegeten door afvaleters/detritivoren (vb wormen,
pissebedden, …) → uitwerpselen van detritivoren + hun uitwerpselen → weer organisch
afval → afgebroken door ontbinders/reducenten (vb schimmels, bacteriën) → zetten
energierijke toffen in organischh afval om naar mineralen → komen in bodem terecht →
planten nemen ze op → planten kunnen groeien + maken glucose → voedselkringloop rond.
