Inhoud
1 Inleiding...............................................................................................................................3
1.1 ontwikkelingspsychologie ..............................................................................................3
1.2 Waarom is inzicht in de ontwikkeling nodig? ...................................................................3
1.3 Wat is ontwikkeling? ......................................................................................................3
1.4 Hoe ontstaat ontwikkeling? ............................................................................................3
1.4.1 Nature .....................................................................................................................3
1.4.2 Nurture....................................................................................................................3
1.4.3 Zelfbepalend ...........................................................................................................3
1.4.4 De gulden middenweg ..............................................................................................4
1.6 Zes ontwikkelingsfasen ...................................................................................................4
2 De baby ...............................................................................................................................5
2.1 Motorische ontwikkeling ................................................................................................5
2.2 Sociaal-emotionele ontwikkeling ...................................................................................5
2.2.1 hechting en gehechtheidsgedrag ..............................................................................5
2.2.2.Hechting .................................................................................................................5
2.2.3 gehechtheidstheorie Bowly ......................................................................................5
2.2.4 gehechtheidspatronen Ainsworth .............................................................................6
2.3 Cognitieve ontwikkeling ..................................................................................................6
2.3.1 Adaptatie en equilibiratie .........................................................................................6
2.4 Persoonlijkheidsontwikkeling volgens Erikson .................................................................7
3 De peuter & kleuter..............................................................................................................8
3.1 Motorische ontwikkeling: peuter (1,5-3 jaar) ....................................................................8
3.2 Motorische ontwikkeling: kleuter (3-6 jaar) ......................................................................8
3.3 Perceptuele ontwikkeling: peuter & kleuter ......................................................................8
3.4 Cognitieve ontwikkeling: peuter & kleuter ........................................................................8
3.4.1 verworven capaciteiten: ...........................................................................................8
3.4.2 preconceptueel -> intuïtief denken ...........................................................................9
3.4.3 denkfouten ..............................................................................................................9
3.5 Sociaal-emotionele ontwikkeling .................................................................................. 10
3.6 Seksuele ontwikkeling .................................................................................................. 11
3.7 Persoonlijkheidsontwikkeling ........................................................................................ 11
3.7.1 persoonlijkheidsontwikkeling volgens Erikson ......................................................... 11
3.8 Morele ontwikkeling...................................................................................................... 11
3.8.1 Model van Kohlberg ................................................................................................ 12
, 3.8.2 Morele ontwikkeling; peuter versus kleuter.............................................................. 12
3.9 Spelontwikkeling .......................................................................................................... 12
3.9.1 Wat is een spel? ..................................................................................................... 13
4. Het lagere schoolkind ........................................................................................................ 14
4.1 De lichamelijke ontwikkeling ......................................................................................... 14
4.2 Motorische ontwikkeling ............................................................................................... 14
4.3 Perceptuele ontwikkeling .............................................................................................. 14
4.3.1 Perceptuele reorganisatie....................................................................................... 15
4.3.2 perceptuele schematisering ................................................................................... 15
4.3.3 perceptuele exploratie ........................................................................................... 15
4.4 De cognitieve ontwikkeling ........................................................................................... 15
4.4.1 concreet-operationeel stadium .............................................................................. 15
4.5 Sociaal-emotionele ontwikkeling .................................................................................. 16
4.5.1 in een groep omgaan met leeftijdsgenoten .............................................................. 16
4.5.2 vriendschap ........................................................................................................... 17
4.5.3 onveilige gehechtheid ............................................................................................ 17
4.6 Seksuele ontwikkeling .................................................................................................. 17
4.6.1 bij kinderen van 6-8 jaar ......................................................................................... 17
4.6.2 bij kinderen van 8-10 jaar ........................................................................................ 17
4.6.3 bij kinderen van 10-12 jaar ...................................................................................... 17
4.7 Persoonlijkheidsontwikkeling ........................................................................................ 17
4.8 Morele ontwikkeling...................................................................................................... 18
4.9 Spelontwikkeling .......................................................................................................... 19
, Hoofdstuk 9: Ontwikkelingspsychologie
1 Inleiding
1.1 ontwikkelingspsychologie
= bestudeert hoe het gedrag, het denken en het beleven van mensen evolueert over de
verschillende levensfasen heen.
1.2 Waarom is inzicht in de ontwikkeling nodig?
➢ Omgang met kinderen
➢ Afwijkende ontwikkeling
➢ Eigen levensloop
1.3 Wat is ontwikkeling?
• De aanwezige structuur veranderd zowel mentaal als fysiek
• Gedragsveranderingen
• Wint en verlies (leren lopen, schrijven) (minder lenig en vergeetachtig zijn)
• Loopt geleidelijk
• Voortgang is niet herhaalbaar
1.4 Hoe ontstaat ontwikkeling?
Nature/nurture effect
1.4.1 Nature
Invloed van de natuur (nature)
= de eigenschappen die je reeds bij de geboorte hebt meegekregen
= erfelijkheidsfactoren bepalen de ontwikkeling
- milieu kan wijzigingen aanbrengen
1.4.2 Nurture
Invloed van de omgeving (nurture)
= de mens wordt bijna volledig bepaald door het milieu waarin hij opgroeit en door zijn
opvoeding
= de omgeving oefent actief invloed uit op je ontwikkeling
1.4.3 Zelfbepalend
Invloed van zelfbepaling
= de mens kan ook zelf omstandigheden scheppen
= de mens kan zelf richting geven aan de eigen ontwikkeling
1 Inleiding...............................................................................................................................3
1.1 ontwikkelingspsychologie ..............................................................................................3
1.2 Waarom is inzicht in de ontwikkeling nodig? ...................................................................3
1.3 Wat is ontwikkeling? ......................................................................................................3
1.4 Hoe ontstaat ontwikkeling? ............................................................................................3
1.4.1 Nature .....................................................................................................................3
1.4.2 Nurture....................................................................................................................3
1.4.3 Zelfbepalend ...........................................................................................................3
1.4.4 De gulden middenweg ..............................................................................................4
1.6 Zes ontwikkelingsfasen ...................................................................................................4
2 De baby ...............................................................................................................................5
2.1 Motorische ontwikkeling ................................................................................................5
2.2 Sociaal-emotionele ontwikkeling ...................................................................................5
2.2.1 hechting en gehechtheidsgedrag ..............................................................................5
2.2.2.Hechting .................................................................................................................5
2.2.3 gehechtheidstheorie Bowly ......................................................................................5
2.2.4 gehechtheidspatronen Ainsworth .............................................................................6
2.3 Cognitieve ontwikkeling ..................................................................................................6
2.3.1 Adaptatie en equilibiratie .........................................................................................6
2.4 Persoonlijkheidsontwikkeling volgens Erikson .................................................................7
3 De peuter & kleuter..............................................................................................................8
3.1 Motorische ontwikkeling: peuter (1,5-3 jaar) ....................................................................8
3.2 Motorische ontwikkeling: kleuter (3-6 jaar) ......................................................................8
3.3 Perceptuele ontwikkeling: peuter & kleuter ......................................................................8
3.4 Cognitieve ontwikkeling: peuter & kleuter ........................................................................8
3.4.1 verworven capaciteiten: ...........................................................................................8
3.4.2 preconceptueel -> intuïtief denken ...........................................................................9
3.4.3 denkfouten ..............................................................................................................9
3.5 Sociaal-emotionele ontwikkeling .................................................................................. 10
3.6 Seksuele ontwikkeling .................................................................................................. 11
3.7 Persoonlijkheidsontwikkeling ........................................................................................ 11
3.7.1 persoonlijkheidsontwikkeling volgens Erikson ......................................................... 11
3.8 Morele ontwikkeling...................................................................................................... 11
3.8.1 Model van Kohlberg ................................................................................................ 12
, 3.8.2 Morele ontwikkeling; peuter versus kleuter.............................................................. 12
3.9 Spelontwikkeling .......................................................................................................... 12
3.9.1 Wat is een spel? ..................................................................................................... 13
4. Het lagere schoolkind ........................................................................................................ 14
4.1 De lichamelijke ontwikkeling ......................................................................................... 14
4.2 Motorische ontwikkeling ............................................................................................... 14
4.3 Perceptuele ontwikkeling .............................................................................................. 14
4.3.1 Perceptuele reorganisatie....................................................................................... 15
4.3.2 perceptuele schematisering ................................................................................... 15
4.3.3 perceptuele exploratie ........................................................................................... 15
4.4 De cognitieve ontwikkeling ........................................................................................... 15
4.4.1 concreet-operationeel stadium .............................................................................. 15
4.5 Sociaal-emotionele ontwikkeling .................................................................................. 16
4.5.1 in een groep omgaan met leeftijdsgenoten .............................................................. 16
4.5.2 vriendschap ........................................................................................................... 17
4.5.3 onveilige gehechtheid ............................................................................................ 17
4.6 Seksuele ontwikkeling .................................................................................................. 17
4.6.1 bij kinderen van 6-8 jaar ......................................................................................... 17
4.6.2 bij kinderen van 8-10 jaar ........................................................................................ 17
4.6.3 bij kinderen van 10-12 jaar ...................................................................................... 17
4.7 Persoonlijkheidsontwikkeling ........................................................................................ 17
4.8 Morele ontwikkeling...................................................................................................... 18
4.9 Spelontwikkeling .......................................................................................................... 19
, Hoofdstuk 9: Ontwikkelingspsychologie
1 Inleiding
1.1 ontwikkelingspsychologie
= bestudeert hoe het gedrag, het denken en het beleven van mensen evolueert over de
verschillende levensfasen heen.
1.2 Waarom is inzicht in de ontwikkeling nodig?
➢ Omgang met kinderen
➢ Afwijkende ontwikkeling
➢ Eigen levensloop
1.3 Wat is ontwikkeling?
• De aanwezige structuur veranderd zowel mentaal als fysiek
• Gedragsveranderingen
• Wint en verlies (leren lopen, schrijven) (minder lenig en vergeetachtig zijn)
• Loopt geleidelijk
• Voortgang is niet herhaalbaar
1.4 Hoe ontstaat ontwikkeling?
Nature/nurture effect
1.4.1 Nature
Invloed van de natuur (nature)
= de eigenschappen die je reeds bij de geboorte hebt meegekregen
= erfelijkheidsfactoren bepalen de ontwikkeling
- milieu kan wijzigingen aanbrengen
1.4.2 Nurture
Invloed van de omgeving (nurture)
= de mens wordt bijna volledig bepaald door het milieu waarin hij opgroeit en door zijn
opvoeding
= de omgeving oefent actief invloed uit op je ontwikkeling
1.4.3 Zelfbepalend
Invloed van zelfbepaling
= de mens kan ook zelf omstandigheden scheppen
= de mens kan zelf richting geven aan de eigen ontwikkeling
