Verbintenissenrecht
Bescherming tegen “dark patterns” – oneerlijke handelspraktijken
Het ACM treedt op tegen webshops die gebruik maken van dark patterns, daarnaast heeft de
wetgever ook geprobeerd door de consument hiertegen te beschermen in. art. 6:193c BW,
hierin is bepaald dat handelspraktijken niet misleidend mogen zijn en wordt gedefinieerd
wanneer sprake is van misleidende handelspraktijken. Ook bevat art. 6:193g BW een zwarte
lijst van handelspraktijken die onder alle omstandigheden misleidend zijn, zoals bijvoorbeeld
het aanbrengen van een valselijk kwaliteitslabel op een product.
Oneerlijk beding – art. 6:236 onder j BW
Een beding in de algemene voorwaarden dat leidt tot stilzwijgende verlenging of
vernieuwing van een overeenkomst, kan als oneerlijk beding worden beschouwd en is
onredelijk bezwarend → vernietigbaar. Het artikel is van toepassing op overeenkomsten een
gebruiker (professionele partij) en een consument (natuurlijk persoon die niet handelt in
uitoefening beroep of bedrijf)
Het gaat om een overeenkomst voor het geregeld leveren van zaken of verrichten van
diensten. Het kan gaan om stilzwijgende verlenging voor een bepaalde duur of voor
onbepaalde tijd. Cruciaal is dat de consument niet de mogelijkheid heeft om de
voortgezette overeenkomst op elk moment op te zeggen met een opzegtermijn van
maximaal een maand. Het bindt de consument zonder dat hij de mogelijkheid heeft daar
actief mee in te stemmen. Hij kan daardoor onbewust vastzitten aan een overeenkomst die
hij niet meer wil en waar hij ook niet meer de beste prijs voor krijgt.
Richtlijn Oneerlijke Bedingen: biedt de achtergrond voor deze bescherming en beoogt
consumenten te beschermen tegen oneerlijke bedingen in algemene voorwaarden
De kredietovereenkomst
Het BNPL-principe is aan te merken als een consumenten kredietovereenkomst: de
consument koopt goederen, maar de betaling wordt later verricht, dit komt neer op het
verkrijgen van krediet. Op Europees niveau zijn regels omtrent de kredietovereenkomst voor
consumenten vastgelegd in de Richtlijn 2008/48 BW, die vervolgens geïmplementeerd zijn in
titel 7a BW (art. 7:57 t/m 7:73 BW)
Definitie consumentenkredietovereenkomst art. 7:57 lid 1 onder c BW: de de ovk
waarbij een kredietgever aan een consument krediet verleent of toezegt in de vorm
van uitstel van betaling, waarbij de consument de kosten in termijnen betaald.
HR 30 juni 2023 Arvato: Arvato biedt BNPL aan, een consument koopt drie
producten en maakt hierbij gebruik van BNPL. Arvato stuurt diverse aanmaningen
voor de betaling van de producten, nu de consument niet tijdig heeft betaald. De rb.
vraagt aan de HR of hier sprake is van een consumentenkredietovk, waardoor de
regels voor consumentenkrediet van toepassing worden. De HR oordeelt dat van
een kredietovk sprake is als er sprake is van een overeenkomst tussen een
consument en een BNPL-aanbieder, hiermee wordt voldaan aan de definitie van
kredietovk art. 7:57 lid 1 onder c BW. Dat hier sprake is van een
kredietovereenkomst brengt met zich mee dat de informatieverschaffingsplicht
van de kredietgever van art. 7:60 BW in het geding komt.
M.nt Pavillon: er is een groeiende populariteit van BNPL-diensten en de juridische
complexiteit rondom de bescherming van consumenten tegen schulden die kunnen
ontstaan door het gebruik van deze diensten. Pavillon bespreekt hoe deze diensten
onder de herziene EU-Richtlijn consumentenkrediet strikter gereguleerd zullen
worden, met onder andere de verplichting tot kredietwaardigheidsbeoordelingen.
Bescherming tegen “dark patterns” – oneerlijke handelspraktijken
Het ACM treedt op tegen webshops die gebruik maken van dark patterns, daarnaast heeft de
wetgever ook geprobeerd door de consument hiertegen te beschermen in. art. 6:193c BW,
hierin is bepaald dat handelspraktijken niet misleidend mogen zijn en wordt gedefinieerd
wanneer sprake is van misleidende handelspraktijken. Ook bevat art. 6:193g BW een zwarte
lijst van handelspraktijken die onder alle omstandigheden misleidend zijn, zoals bijvoorbeeld
het aanbrengen van een valselijk kwaliteitslabel op een product.
Oneerlijk beding – art. 6:236 onder j BW
Een beding in de algemene voorwaarden dat leidt tot stilzwijgende verlenging of
vernieuwing van een overeenkomst, kan als oneerlijk beding worden beschouwd en is
onredelijk bezwarend → vernietigbaar. Het artikel is van toepassing op overeenkomsten een
gebruiker (professionele partij) en een consument (natuurlijk persoon die niet handelt in
uitoefening beroep of bedrijf)
Het gaat om een overeenkomst voor het geregeld leveren van zaken of verrichten van
diensten. Het kan gaan om stilzwijgende verlenging voor een bepaalde duur of voor
onbepaalde tijd. Cruciaal is dat de consument niet de mogelijkheid heeft om de
voortgezette overeenkomst op elk moment op te zeggen met een opzegtermijn van
maximaal een maand. Het bindt de consument zonder dat hij de mogelijkheid heeft daar
actief mee in te stemmen. Hij kan daardoor onbewust vastzitten aan een overeenkomst die
hij niet meer wil en waar hij ook niet meer de beste prijs voor krijgt.
Richtlijn Oneerlijke Bedingen: biedt de achtergrond voor deze bescherming en beoogt
consumenten te beschermen tegen oneerlijke bedingen in algemene voorwaarden
De kredietovereenkomst
Het BNPL-principe is aan te merken als een consumenten kredietovereenkomst: de
consument koopt goederen, maar de betaling wordt later verricht, dit komt neer op het
verkrijgen van krediet. Op Europees niveau zijn regels omtrent de kredietovereenkomst voor
consumenten vastgelegd in de Richtlijn 2008/48 BW, die vervolgens geïmplementeerd zijn in
titel 7a BW (art. 7:57 t/m 7:73 BW)
Definitie consumentenkredietovereenkomst art. 7:57 lid 1 onder c BW: de de ovk
waarbij een kredietgever aan een consument krediet verleent of toezegt in de vorm
van uitstel van betaling, waarbij de consument de kosten in termijnen betaald.
HR 30 juni 2023 Arvato: Arvato biedt BNPL aan, een consument koopt drie
producten en maakt hierbij gebruik van BNPL. Arvato stuurt diverse aanmaningen
voor de betaling van de producten, nu de consument niet tijdig heeft betaald. De rb.
vraagt aan de HR of hier sprake is van een consumentenkredietovk, waardoor de
regels voor consumentenkrediet van toepassing worden. De HR oordeelt dat van
een kredietovk sprake is als er sprake is van een overeenkomst tussen een
consument en een BNPL-aanbieder, hiermee wordt voldaan aan de definitie van
kredietovk art. 7:57 lid 1 onder c BW. Dat hier sprake is van een
kredietovereenkomst brengt met zich mee dat de informatieverschaffingsplicht
van de kredietgever van art. 7:60 BW in het geding komt.
M.nt Pavillon: er is een groeiende populariteit van BNPL-diensten en de juridische
complexiteit rondom de bescherming van consumenten tegen schulden die kunnen
ontstaan door het gebruik van deze diensten. Pavillon bespreekt hoe deze diensten
onder de herziene EU-Richtlijn consumentenkrediet strikter gereguleerd zullen
worden, met onder andere de verplichting tot kredietwaardigheidsbeoordelingen.
