Psychologie
Noa Schifano
,Algemene informatie.................................................................................................................................. 4
Hoofdstuk 1: geschiedenis van de psychologie.........................................................................................4
Van filosofie naar wetenschap............................................................................................................... 4
De geschiedenis in vogelvlucht: de filosofen..........................................................................................4
Leerprincipes: straffen en belonen......................................................................................................... 5
Moderne psychologie: biopsychosociaal model.....................................................................................6
Hoofdstuk 1: onderzoeksmethoden........................................................................................................... 6
Wortels psychologie in filosofie.............................................................................................................. 6
Wat is de werkelijkheid? Hoe nemen we de werkelijkheid waar (zintuigen)?.........................................6
De empirische cyclus............................................................................................................................. 6
De empirische cyclus voor kleuters........................................................................................................8
Soorten onderzoek................................................................................................................................. 8
De empirische cyclus: toepassing evaluerend onderzoek......................................................................9
Soorten bewijzen................................................................................................................................. 10
Effectladder.......................................................................................................................................... 11
Kritisch kijken naar verbanden............................................................................................................. 14
Hoofdstuk 2: psychologische stromingen................................................................................................16
Psychoanalyse..................................................................................................................................... 16
Het structureel model van de psyché: ijsbergmodel.............................................................................17
Afweermechanismen........................................................................................................................... 18
Terugblik hoofdstuk 1........................................................................................................................... 22
De stromingen + algemene info...........................................................................................................22
Behaviorisme....................................................................................................................................... 22
Het humanisme (jaren 50): centrale uitgangspunten............................................................................25
Het cognitivisme................................................................................................................................... 30
Biologische benadering........................................................................................................................ 30
Het systeemdenken............................................................................................................................. 33
Hoofdstuk 8: ontwikkelingspsychologie...................................................................................................36
Ontwikkelingspsychologie.................................................................................................................... 36
De derde kracht: rijping........................................................................................................................ 39
Ontwikkelingsdomeinen....................................................................................................................... 39
Prenatale ontwikkeling......................................................................................................................... 39
Zintuigelijke ontwikkeling...................................................................................................................... 40
2
, Breinontwikkeling................................................................................................................................. 40
Emotionele ontwikkeling....................................................................................................................... 42
Intellectuele ontwikkeling..................................................................................................................... 47
Wat is intelligentie?.............................................................................................................................. 51
Gastles neurodiversiteit........................................................................................................................... 57
Neurodiversiteit theorie........................................................................................................................ 57
Autisme diagnostiek............................................................................................................................. 58
Herkennen kenmerken en misvatting: A1: verschillen in sociaal en emotionele wederkerigheid..........58
Herkennen kenmerken en misvatting: A2: verschillen in non-verbaal gedrag......................................59
Herkennen kenmerken en misvatting: A3: verschillen in aangaan, onderhouden en begrijpen van
relaties................................................................................................................................................. 60
Herkennen kenmerken en misvatting: B1: bewegingen, gebruik van voorwerpen en spraak...............61
Herkennen kenmerken en misvatting: B2: routines en moeite met veranderingen...............................62
Herkennen kenmerken en misvatting: B3: gefixeerde interesses.........................................................63
Herkennen kenmerken en misvatting: B4: hypo- en hypergevoeligheid sensorische signalen.............64
ADHD diagnostiek................................................................................................................................ 65
Aandacht en concentratie.................................................................................................................... 66
Hyperactiviteit en impulsiviteit.............................................................................................................. 67
Hoofdstuk 9: psychische stoornissen.......................................................................................................69
Psychopathologie................................................................................................................................. 69
Behandelmodellen............................................................................................................................... 71
Individueel vs. Gemeenschap..............................................................................................................71
Diagnostisch vs. Psychisch lijden.........................................................................................................72
Specialistisch vs. Consultatief..............................................................................................................78
Burn out............................................................................................................................................... 79
Depressie............................................................................................................................................. 82
Angst.................................................................................................................................................... 86
3
, Algemene informatie
Het vak psychologie gaat over objectieve en subjectieve werkelijkheden.
Psychologische processen
Invloed op hoe je de wereld waarneemt
Invloed op toekomstig gedrag
Theorie dat belangrijk is
weten wat bepaalde begrippen, concepten en theorieën inhouden
hoe ze kunnen verschillen van andere concepten
FOCUS: kunnen uitleggen van de zaken
Hoofdstuk 1: geschiedenis van de psychologie
Van filosofie naar wetenschap
Wortels psychologie in filosofie
Filosofische vragen zijn nog steeds actueel
Aangeboren – aangeleerd?
Lichaam en geest
De geschiedenis in vogelvlucht: de filosofen
Descartes zei: ‘Ik denk dus ik ben.’ dualisme is het tegenovergestelde van monisme
Hij was de grondlegger van de filosofie, het lichaam is 1 geheel volgens hem.
Lichaam zien we als materieel, geest bewustzijn
Volgens hem was er iets zoals een pijnappelklier dat gezien werd als een brug tussen lichaam en geest
Locke daarentegen is van het nurture (leerprincipe), tabula rasa (als een kindje weet je niks en kan je
ook niks, alle kennis dat we opdoen wordt aangeleerd door allerlei leerinvoeren.
Moderne psychologie: monisme: lichaam en geest zijn 1 geïntegreerd systeem.
Onlosmakelijk verbonden
Invloed neurowetenschappen: vb. PET, fMRI
Leerprincipes: associaties ervaringen aan elkaar verbinden, die gelijktijdig voorkomen
4
Noa Schifano
,Algemene informatie.................................................................................................................................. 4
Hoofdstuk 1: geschiedenis van de psychologie.........................................................................................4
Van filosofie naar wetenschap............................................................................................................... 4
De geschiedenis in vogelvlucht: de filosofen..........................................................................................4
Leerprincipes: straffen en belonen......................................................................................................... 5
Moderne psychologie: biopsychosociaal model.....................................................................................6
Hoofdstuk 1: onderzoeksmethoden........................................................................................................... 6
Wortels psychologie in filosofie.............................................................................................................. 6
Wat is de werkelijkheid? Hoe nemen we de werkelijkheid waar (zintuigen)?.........................................6
De empirische cyclus............................................................................................................................. 6
De empirische cyclus voor kleuters........................................................................................................8
Soorten onderzoek................................................................................................................................. 8
De empirische cyclus: toepassing evaluerend onderzoek......................................................................9
Soorten bewijzen................................................................................................................................. 10
Effectladder.......................................................................................................................................... 11
Kritisch kijken naar verbanden............................................................................................................. 14
Hoofdstuk 2: psychologische stromingen................................................................................................16
Psychoanalyse..................................................................................................................................... 16
Het structureel model van de psyché: ijsbergmodel.............................................................................17
Afweermechanismen........................................................................................................................... 18
Terugblik hoofdstuk 1........................................................................................................................... 22
De stromingen + algemene info...........................................................................................................22
Behaviorisme....................................................................................................................................... 22
Het humanisme (jaren 50): centrale uitgangspunten............................................................................25
Het cognitivisme................................................................................................................................... 30
Biologische benadering........................................................................................................................ 30
Het systeemdenken............................................................................................................................. 33
Hoofdstuk 8: ontwikkelingspsychologie...................................................................................................36
Ontwikkelingspsychologie.................................................................................................................... 36
De derde kracht: rijping........................................................................................................................ 39
Ontwikkelingsdomeinen....................................................................................................................... 39
Prenatale ontwikkeling......................................................................................................................... 39
Zintuigelijke ontwikkeling...................................................................................................................... 40
2
, Breinontwikkeling................................................................................................................................. 40
Emotionele ontwikkeling....................................................................................................................... 42
Intellectuele ontwikkeling..................................................................................................................... 47
Wat is intelligentie?.............................................................................................................................. 51
Gastles neurodiversiteit........................................................................................................................... 57
Neurodiversiteit theorie........................................................................................................................ 57
Autisme diagnostiek............................................................................................................................. 58
Herkennen kenmerken en misvatting: A1: verschillen in sociaal en emotionele wederkerigheid..........58
Herkennen kenmerken en misvatting: A2: verschillen in non-verbaal gedrag......................................59
Herkennen kenmerken en misvatting: A3: verschillen in aangaan, onderhouden en begrijpen van
relaties................................................................................................................................................. 60
Herkennen kenmerken en misvatting: B1: bewegingen, gebruik van voorwerpen en spraak...............61
Herkennen kenmerken en misvatting: B2: routines en moeite met veranderingen...............................62
Herkennen kenmerken en misvatting: B3: gefixeerde interesses.........................................................63
Herkennen kenmerken en misvatting: B4: hypo- en hypergevoeligheid sensorische signalen.............64
ADHD diagnostiek................................................................................................................................ 65
Aandacht en concentratie.................................................................................................................... 66
Hyperactiviteit en impulsiviteit.............................................................................................................. 67
Hoofdstuk 9: psychische stoornissen.......................................................................................................69
Psychopathologie................................................................................................................................. 69
Behandelmodellen............................................................................................................................... 71
Individueel vs. Gemeenschap..............................................................................................................71
Diagnostisch vs. Psychisch lijden.........................................................................................................72
Specialistisch vs. Consultatief..............................................................................................................78
Burn out............................................................................................................................................... 79
Depressie............................................................................................................................................. 82
Angst.................................................................................................................................................... 86
3
, Algemene informatie
Het vak psychologie gaat over objectieve en subjectieve werkelijkheden.
Psychologische processen
Invloed op hoe je de wereld waarneemt
Invloed op toekomstig gedrag
Theorie dat belangrijk is
weten wat bepaalde begrippen, concepten en theorieën inhouden
hoe ze kunnen verschillen van andere concepten
FOCUS: kunnen uitleggen van de zaken
Hoofdstuk 1: geschiedenis van de psychologie
Van filosofie naar wetenschap
Wortels psychologie in filosofie
Filosofische vragen zijn nog steeds actueel
Aangeboren – aangeleerd?
Lichaam en geest
De geschiedenis in vogelvlucht: de filosofen
Descartes zei: ‘Ik denk dus ik ben.’ dualisme is het tegenovergestelde van monisme
Hij was de grondlegger van de filosofie, het lichaam is 1 geheel volgens hem.
Lichaam zien we als materieel, geest bewustzijn
Volgens hem was er iets zoals een pijnappelklier dat gezien werd als een brug tussen lichaam en geest
Locke daarentegen is van het nurture (leerprincipe), tabula rasa (als een kindje weet je niks en kan je
ook niks, alle kennis dat we opdoen wordt aangeleerd door allerlei leerinvoeren.
Moderne psychologie: monisme: lichaam en geest zijn 1 geïntegreerd systeem.
Onlosmakelijk verbonden
Invloed neurowetenschappen: vb. PET, fMRI
Leerprincipes: associaties ervaringen aan elkaar verbinden, die gelijktijdig voorkomen
4
