Endocrinologie fiches
Diabetes mellitus 3
Verschil Diabetes Mellitus type 1 en type 2 5
Acute complicaties 6
Chronische complicaties 8
Behandeling 14
Obesitas 19
Hyperthyroïdie 22
Graves-Basedow 24
Toxische schildklier adenoom 25
Toxische multinodulaire goiter 26
Thyroïditis 26
Hypothyroïdie 28
Auto-immune thyroïditis (Hashimoto) 30
Euthyroïde goiter 31
Solitaire nodule 33
Schildkliercarcinoom 34
Hypercalciëmie 37
Multiple endocriene neoplasie 40
Hypocalciëmie 41
Hypercorticisme 43
Bijnierschorsinsufficiëntie 45
Hyperaldosteronisme 47
Feochromocytoom 50
Adrenale hyperandrogenisme 52
Incidentaloom 53
Hypopituïtarisme 54
Groeihormoondeficiëntie 56
Acromegalie 57
Prolactinoom 60
Diabetes insipidus 62
Syndrome of inappropiate ADH secretion: SIADH 65
Endrocrinologie fiches 2024
,Mannelijk hypogonadisme 67
Vrouwelijk hypogonadisme 71
Gynecomastie 72
Hirsutisme 74
Hypoglycemie 76
Lipiden 79
Endrocrinologie fiches 2024
,Diabetes mellitus
Definitie
Diabetes mellitus (DM) is een metabole ziekte primair gekenmerkt door hyperglycemie (verhoogde
bloedsuiker). Deze hyperglycemie is veroorzaakt door:
- Absoluut insulinetekort (Type 1)
- Relatief gebrek (Type 2)
DM is ook gekenmerkt door stoornissen in het koolhydraatmetabolisme, eiwit- en vetstofwisseling.
Chronische hyperglycemie → langetermijnscomplicaties:
- Microvasculaire (retinopathie, nefropathie, neuropathie)
- Macrovasculaire (hart- en vaatziekten)
Epidemiologie
Toenemende prevalentie wereldwijd
Wereldprevalentie is 8-10%
Boven de 65 jaar is de prevalentie 20%
Prevalentie zwangerschapsdiabetes is 12% in België
Etiologie
- Type 1 DM
- Type 2 DM
- Zwangerschapsdiabetes
o Iedere vrouw wordt in Vlaanderen gescreend voor zwangerschapsdiabetes met een
GCT (glucose challenge test) tussen de 24 en 28 week
o Belangrijke verwikkling: LGA (Large for gestational age), maar ook respiratory stress
syndrome of onderontwikkelde hart en nieren
- Andere: MODY, endocrinopathie, medicatie-geïnduceerd, pancreaspathologie
o MODY (maturity onset diabetes of the young).
▪ MODY patiënt lijkt op DM2 dat zich op jeugdige leeftijd manifesteert
▪ MODY → diabetes in 3 of meer generaties
▪ Verschillende types waarbij verschillende genen zijn aangetast. (MODY 2 en
MODY 3 komen het meeste voor)
o Pancreaspathologie
▪ Chronisch of recurrente pancreatitis
▪ Haemochromatosis (ijzerstapelingsziekte)
o Endocrinopathie: Cushing’s syndrome, acromegalie, feochromocytoom,
glucagonoom
o Medicatie-geïnduceerd: glucocorticoïden, (thiazide)diuretica, atypisch anti-
psychotica, β-blokkers, anti-retrovirale HAART
o Abnormaliteiten van insuline of de insulinereceptor: (insulinopathies, receptor
defecten, circulerende antireceptor antilichamen, gen mutaties)
o Genetische syndromen: DIDMOAD (diabetes insipidus, diabetes mellitus, optische
atrofie en doofheid), cyctic fibrosis (taaislijmziekte)
En nog vele andere monogenische vormen en genetische aandoeningen…
Diagnose
FINDRISC vragenlijst
Vragenlijst om het risico op het hebben van DM in te schatten
- Age
Endrocrinologie fiches 2024
, - BMI
- Buikomtrek
o Mannen < 94 cm
o Vrouwen < 80 cm
o Meet je in het midden van de afstand van de crista iliaca en de onderste ribben in
een horizontale lijn
- Gebruik van een bloeddrukverlagende medicatie in de voorgeschiedenis
- Voorgaand gemeten hyperglycemie
- Consumptie van groente, fruit of bessen
- Lichaamsbeweging
o > 30 min/dag
- Familiale voorgeschiedenis van diabetes
Cut-off score is 12 punten voor het nemen van de nuchtere glycemie
4 criteria waaraan men kan voldoen voor de diagnose:
- A1C ≥ 6,5%.
- FPG ≥ 126 mg/dl (7mmol/l). Onder vasten wordt gezien dat de persoon de laatste 8 uur geen
calorieën heeft ingenomen.
- 2-h plasma glucose ≥ 200 mg/dl (11,1 mmol/l) tijdens een OGTT (Orale Glucose Tolerantie
Test). Hierbij moet een dosis van 75 gram glucose opgelost in water worden toegediend.
- Een patiënt met klassieke symptomen of hyperglycemie of een hyperglycemische crisis met
een random plasma glucose ≥ 200 mg/dl (11,1 mmol/l)
In de afwezigheid van een duidelijke hyperglycemie moeten de eerste 3 criteria minstens twee maal
getest worden voor bevestiging van de diagnose.
Bij een orale glucosetolerantietest (OGTT) kan men zien of persoon gezond is, een impaired fasting
glucose (IFG), impaired glucose tolerance (IGT) of DM heeft.
OGTT Nuchter 2 uur na 75g glucosedrank
Normaal < 100 mg/dl (5,6 mmol/L) < 140 mg/dl (7,8 mmol/L)
Gestoorde nuchtere glycemie 100-125 mg/dl
(Impaired fasting glucose IFG)
Gestoorde glucosetolerantie 140-199 mg/dl
(impaired glucose tolerance IGT)
Diabetes mellitus ≥ 126 mg/dl (7mmol/L) ≥ 200 mg/dl (11,1 mmol/L)
Kliniek
Ernstig en snel progressief:
- Polydipsie
- Polyurie
- Vermagering
- Polyfagie (veel eten)
- Nycturie
- Vermoeidheid
- GI bezwaren
- Tekenen keto-acidose
o Hyperventilatie
- Genitale infecties
Endrocrinologie fiches 2024
Diabetes mellitus 3
Verschil Diabetes Mellitus type 1 en type 2 5
Acute complicaties 6
Chronische complicaties 8
Behandeling 14
Obesitas 19
Hyperthyroïdie 22
Graves-Basedow 24
Toxische schildklier adenoom 25
Toxische multinodulaire goiter 26
Thyroïditis 26
Hypothyroïdie 28
Auto-immune thyroïditis (Hashimoto) 30
Euthyroïde goiter 31
Solitaire nodule 33
Schildkliercarcinoom 34
Hypercalciëmie 37
Multiple endocriene neoplasie 40
Hypocalciëmie 41
Hypercorticisme 43
Bijnierschorsinsufficiëntie 45
Hyperaldosteronisme 47
Feochromocytoom 50
Adrenale hyperandrogenisme 52
Incidentaloom 53
Hypopituïtarisme 54
Groeihormoondeficiëntie 56
Acromegalie 57
Prolactinoom 60
Diabetes insipidus 62
Syndrome of inappropiate ADH secretion: SIADH 65
Endrocrinologie fiches 2024
,Mannelijk hypogonadisme 67
Vrouwelijk hypogonadisme 71
Gynecomastie 72
Hirsutisme 74
Hypoglycemie 76
Lipiden 79
Endrocrinologie fiches 2024
,Diabetes mellitus
Definitie
Diabetes mellitus (DM) is een metabole ziekte primair gekenmerkt door hyperglycemie (verhoogde
bloedsuiker). Deze hyperglycemie is veroorzaakt door:
- Absoluut insulinetekort (Type 1)
- Relatief gebrek (Type 2)
DM is ook gekenmerkt door stoornissen in het koolhydraatmetabolisme, eiwit- en vetstofwisseling.
Chronische hyperglycemie → langetermijnscomplicaties:
- Microvasculaire (retinopathie, nefropathie, neuropathie)
- Macrovasculaire (hart- en vaatziekten)
Epidemiologie
Toenemende prevalentie wereldwijd
Wereldprevalentie is 8-10%
Boven de 65 jaar is de prevalentie 20%
Prevalentie zwangerschapsdiabetes is 12% in België
Etiologie
- Type 1 DM
- Type 2 DM
- Zwangerschapsdiabetes
o Iedere vrouw wordt in Vlaanderen gescreend voor zwangerschapsdiabetes met een
GCT (glucose challenge test) tussen de 24 en 28 week
o Belangrijke verwikkling: LGA (Large for gestational age), maar ook respiratory stress
syndrome of onderontwikkelde hart en nieren
- Andere: MODY, endocrinopathie, medicatie-geïnduceerd, pancreaspathologie
o MODY (maturity onset diabetes of the young).
▪ MODY patiënt lijkt op DM2 dat zich op jeugdige leeftijd manifesteert
▪ MODY → diabetes in 3 of meer generaties
▪ Verschillende types waarbij verschillende genen zijn aangetast. (MODY 2 en
MODY 3 komen het meeste voor)
o Pancreaspathologie
▪ Chronisch of recurrente pancreatitis
▪ Haemochromatosis (ijzerstapelingsziekte)
o Endocrinopathie: Cushing’s syndrome, acromegalie, feochromocytoom,
glucagonoom
o Medicatie-geïnduceerd: glucocorticoïden, (thiazide)diuretica, atypisch anti-
psychotica, β-blokkers, anti-retrovirale HAART
o Abnormaliteiten van insuline of de insulinereceptor: (insulinopathies, receptor
defecten, circulerende antireceptor antilichamen, gen mutaties)
o Genetische syndromen: DIDMOAD (diabetes insipidus, diabetes mellitus, optische
atrofie en doofheid), cyctic fibrosis (taaislijmziekte)
En nog vele andere monogenische vormen en genetische aandoeningen…
Diagnose
FINDRISC vragenlijst
Vragenlijst om het risico op het hebben van DM in te schatten
- Age
Endrocrinologie fiches 2024
, - BMI
- Buikomtrek
o Mannen < 94 cm
o Vrouwen < 80 cm
o Meet je in het midden van de afstand van de crista iliaca en de onderste ribben in
een horizontale lijn
- Gebruik van een bloeddrukverlagende medicatie in de voorgeschiedenis
- Voorgaand gemeten hyperglycemie
- Consumptie van groente, fruit of bessen
- Lichaamsbeweging
o > 30 min/dag
- Familiale voorgeschiedenis van diabetes
Cut-off score is 12 punten voor het nemen van de nuchtere glycemie
4 criteria waaraan men kan voldoen voor de diagnose:
- A1C ≥ 6,5%.
- FPG ≥ 126 mg/dl (7mmol/l). Onder vasten wordt gezien dat de persoon de laatste 8 uur geen
calorieën heeft ingenomen.
- 2-h plasma glucose ≥ 200 mg/dl (11,1 mmol/l) tijdens een OGTT (Orale Glucose Tolerantie
Test). Hierbij moet een dosis van 75 gram glucose opgelost in water worden toegediend.
- Een patiënt met klassieke symptomen of hyperglycemie of een hyperglycemische crisis met
een random plasma glucose ≥ 200 mg/dl (11,1 mmol/l)
In de afwezigheid van een duidelijke hyperglycemie moeten de eerste 3 criteria minstens twee maal
getest worden voor bevestiging van de diagnose.
Bij een orale glucosetolerantietest (OGTT) kan men zien of persoon gezond is, een impaired fasting
glucose (IFG), impaired glucose tolerance (IGT) of DM heeft.
OGTT Nuchter 2 uur na 75g glucosedrank
Normaal < 100 mg/dl (5,6 mmol/L) < 140 mg/dl (7,8 mmol/L)
Gestoorde nuchtere glycemie 100-125 mg/dl
(Impaired fasting glucose IFG)
Gestoorde glucosetolerantie 140-199 mg/dl
(impaired glucose tolerance IGT)
Diabetes mellitus ≥ 126 mg/dl (7mmol/L) ≥ 200 mg/dl (11,1 mmol/L)
Kliniek
Ernstig en snel progressief:
- Polydipsie
- Polyurie
- Vermagering
- Polyfagie (veel eten)
- Nycturie
- Vermoeidheid
- GI bezwaren
- Tekenen keto-acidose
o Hyperventilatie
- Genitale infecties
Endrocrinologie fiches 2024
