lOMoARcPSD|10392923
Samenvatting- Oncologie-S2
Verpleegkundig handelen 2 (Hogeschool
Gent)
Scan to open on Studocu
Downloaded by Bocha Van der Zande
, lOMoARcPSD|10392923
Studocu is not sponsored or endorsed by any college or university
Downloaded by Bocha Van der Zande
, lOMoARcPSD|10392923
Samenvatting Oncologie
HOOFDSTUK 1: FUNDAMENTELE ASPECTEN VAN KANKER
De celcyclus
▪ = cyclisch proces van de celdeling
▪ Neemt ongeveer 16 tot 24u in beslag
▪ G1 meeste tijd
▪ 4 fasen:
- S-Fase = DNA-synthese
- M-Fase = mitose
- G1-fase = voorbereiding op de DNA-synthese
- G2-fase = voorbereiding op de finale celdeling
HET ONTSTAAN VAN KANKER OF CARCINOGENESE
▪ Bij kanker gaat het om een verstoring in de evenwichtssituatie tussen celgroei en celdood
- Gevolg van een mutatie in 1 van de essentiële genen die instaan voor de regulatie van de
celdeling
▪ Carcinogenese = het proces van het ontstaan van kwaadaardige tumoren
- Er gaat iets mis, de normale groei van de cel geraakt ontregeld.
- Veel onderzoek naar specifieke genveranderingen die hierbij een rol spelen
- Verschillende veranderingen zijn noodzakelijk om normale cel te veranderen in tumorcel
▪ 2 hoofdrolspelers
- Oncogenen = genen die ervoor zorgen dat een cel groen licht krijgt om DNA te maken en
zich te delen
- Tumorsupressorgenen = laat celdelingen stoppen
P 53: een belangrijke celcyclusproteïne
▪ P53 = controleproteïne dat fouten in het nieuw aangemaakt DNA opspoort
▪ Fout in vorige celdeling?
- Verdere celdeling stoppen om zo gemuteerde cellen zoveel mogelijk te elimineren
▪ Indien ernstige fouten
- P 53 geeft opdracht zichzelf te vernietigen (via apoptose)
▪ P 53 is daarom zeer belangrijk en wordt ook wel ‘bewaker van het genoom’ genoemd
- Zorgt voor integriteit van het genetisch materiaal in elke cel
1
2019-2020
, lOMoARcPSD|10392923
Samenvatting Oncologie
▪ Een fout bij het overschrijven van DNA = mutatie
- Mutatie van tumorsuppressorgen (kan de cel niet meer stoppen met delen) leidt
tot ontstaan van kankercel
- Mutatie van oncogen (blijft ongecontroleerd verder delen) = kankercel ontstaat
▪ Meerstappenproces
- Eerste mutatie die optreedt bij dochtercel maar nog vrij onschuldig
• Absolute voorwaarde voor het ontstaan van kanker
• Nog geen kanker
- Kanker = een opeenstapeling van een aantal fouten = meerstappenproces
• Kan jaren duren!
Hoe tumoren groeien, woekeren en zich in het lichaam verspreiden
▪ Benigne – VS Maligne tumoren
- Kanker manifesteert zich meestal in tastbaar gezwel
• Niet alle vormen van kanker doen zich voor als tastbaar gezwel (bv.
Bloedkanker; leukemie
• Niet alle tastbare gezwellen zijn kwaadaardig: ze kunnen goedaardig zijn
Verschillen tussen goedaardige en kwaadaardige tumoren
Kenmerken Goedaardig Kwaadaardig
- Begrenzing Scherp Onscherp
- (pseudo)kapsel Frequent Zelden
- Groeiwijze Expansief Infiltrerend
- Groeisnelheid Laag Hoog
- Necrose Zelden Vaak
- Differentiatie Hoog Matig tot slecht
- Cel/kernatypie Gering Sterk
- Mitotische activiteit Gering Hoog
2
2019-2020
Samenvatting- Oncologie-S2
Verpleegkundig handelen 2 (Hogeschool
Gent)
Scan to open on Studocu
Downloaded by Bocha Van der Zande
, lOMoARcPSD|10392923
Studocu is not sponsored or endorsed by any college or university
Downloaded by Bocha Van der Zande
, lOMoARcPSD|10392923
Samenvatting Oncologie
HOOFDSTUK 1: FUNDAMENTELE ASPECTEN VAN KANKER
De celcyclus
▪ = cyclisch proces van de celdeling
▪ Neemt ongeveer 16 tot 24u in beslag
▪ G1 meeste tijd
▪ 4 fasen:
- S-Fase = DNA-synthese
- M-Fase = mitose
- G1-fase = voorbereiding op de DNA-synthese
- G2-fase = voorbereiding op de finale celdeling
HET ONTSTAAN VAN KANKER OF CARCINOGENESE
▪ Bij kanker gaat het om een verstoring in de evenwichtssituatie tussen celgroei en celdood
- Gevolg van een mutatie in 1 van de essentiële genen die instaan voor de regulatie van de
celdeling
▪ Carcinogenese = het proces van het ontstaan van kwaadaardige tumoren
- Er gaat iets mis, de normale groei van de cel geraakt ontregeld.
- Veel onderzoek naar specifieke genveranderingen die hierbij een rol spelen
- Verschillende veranderingen zijn noodzakelijk om normale cel te veranderen in tumorcel
▪ 2 hoofdrolspelers
- Oncogenen = genen die ervoor zorgen dat een cel groen licht krijgt om DNA te maken en
zich te delen
- Tumorsupressorgenen = laat celdelingen stoppen
P 53: een belangrijke celcyclusproteïne
▪ P53 = controleproteïne dat fouten in het nieuw aangemaakt DNA opspoort
▪ Fout in vorige celdeling?
- Verdere celdeling stoppen om zo gemuteerde cellen zoveel mogelijk te elimineren
▪ Indien ernstige fouten
- P 53 geeft opdracht zichzelf te vernietigen (via apoptose)
▪ P 53 is daarom zeer belangrijk en wordt ook wel ‘bewaker van het genoom’ genoemd
- Zorgt voor integriteit van het genetisch materiaal in elke cel
1
2019-2020
, lOMoARcPSD|10392923
Samenvatting Oncologie
▪ Een fout bij het overschrijven van DNA = mutatie
- Mutatie van tumorsuppressorgen (kan de cel niet meer stoppen met delen) leidt
tot ontstaan van kankercel
- Mutatie van oncogen (blijft ongecontroleerd verder delen) = kankercel ontstaat
▪ Meerstappenproces
- Eerste mutatie die optreedt bij dochtercel maar nog vrij onschuldig
• Absolute voorwaarde voor het ontstaan van kanker
• Nog geen kanker
- Kanker = een opeenstapeling van een aantal fouten = meerstappenproces
• Kan jaren duren!
Hoe tumoren groeien, woekeren en zich in het lichaam verspreiden
▪ Benigne – VS Maligne tumoren
- Kanker manifesteert zich meestal in tastbaar gezwel
• Niet alle vormen van kanker doen zich voor als tastbaar gezwel (bv.
Bloedkanker; leukemie
• Niet alle tastbare gezwellen zijn kwaadaardig: ze kunnen goedaardig zijn
Verschillen tussen goedaardige en kwaadaardige tumoren
Kenmerken Goedaardig Kwaadaardig
- Begrenzing Scherp Onscherp
- (pseudo)kapsel Frequent Zelden
- Groeiwijze Expansief Infiltrerend
- Groeisnelheid Laag Hoog
- Necrose Zelden Vaak
- Differentiatie Hoog Matig tot slecht
- Cel/kernatypie Gering Sterk
- Mitotische activiteit Gering Hoog
2
2019-2020
