Algemene heelkunde
Deel 1: Chirurgische aspecten
Hoofdstuk 1: Asepsie
Wegwijs in de operatieruimte
Verschillende onderdelen v/e operatieruimte en hun kenmerken
• zo min mogelijk beweging
o aantal personen beperken
o aantal deuren beperken
▪ idealiter 1 ingang
▪ aansluitend aan de voorbereidingsruimte
o venster is makkelijk
▪ kunnen zien of de kamer in gebruik is
• propere vs. vuile ruimte
o proper
▪ operatieruimte
▪ scrub
▪ voorraad steriel materiaal
o vuil
▪ voorbereiding patiënt
▪ omkleedruimte
• lokalen
o voorbereidingsruimte
▪ anesthesie
▪ scheren op de plaats waar w geopereerd
• bij scheren gaat veel vuil gepaard
▪ tafel op wieltjes
• makkelijk van ruimte te wisselen
• flexibeler vr indeling
• makkelijk proper te maken
▪ operatie in het veld
• moeilijk propere en vuile ruimte te scheiden
• vaak steriele tafel waar boer niet mag aankomen
o opslag steriel materiaal
▪ kan een soort van doorgeefluik zijn
• steriele materialen voorbereiden
• voorbereid materiaal w in de wand gelegd
o chirurg kan vanuit operatieruimte aanpakken
• vaak in pakketjes klaargelegd per operatie
o bv. alle spullen nodig vr sterilisatie in 1 pakketje
1
, ▪ instrumenten-trolley
• makkelijk vr rond te bewegen
• makkelijk vr schoon te maken
▪ glas
o voorbereiding chirurg
▪ vaak ook voorbereidingsruimte
▪ handhygiëne van sterk belang
• ver genoeg van operatieveld en ruimte vr opslag steriel materiaal
• vermijden van niet-steriele spatten water op steriel materiaal
o bv. diepe spoelbak zodat spatten in bak blijven
• bediening infrarood of met elleboog, voet of knie
▪ kledij en handschoenen
• niet nabij het operatieveld
o operatieruimte
▪ moet makkelijk te reinigen zijn
• afgeronde hoeken
• niet poreus materiaal
• geen afvoerputjes of kranen
▪ geen ramen
• enkel gesloten glas
• scharnieren kan vuil achter blijven zitten
▪ zoveel mogelijk rollend materiaal
• makkelijker te reinigen
▪ klok
• weten hoe lang je aan het opereren bent
• geen gsm of horloge
▪ toegang tot beeldmateriaal
▪ verwarming
• aangenaam vr chirurg om te opereren
• 20-21C
▪ vochtigheidsgraad 40-60%
• weefsels kunnen snel indrogen
• weefselvloeistof kan snel verdampen
▪ verlichting vanuit 2 hoeken
• schaduw vermijden
o recovery
▪ onder anesthesie gaat cardiovasculair, respiratoir en
thermoregulatiesysteem verstoort w
• tijdens operatie is er warmtemat en zuurstof
▪ in recovery is het iets warmer
• zuurstof nog toegediend
▪ makkelijk vr opvolging
▪ rustig
▪ meestal wandkussens zodat ze veilig kunnen wakker w
• EX: foto operatielokaal
o wat is er wel goed aan de ruimte, wat niet?
2
,Do’s en don’ts
• do’s
o juiste kledij
▪ mondmaskers
▪ hoofdbedekking
▪ …
o persoonlijke hygiëne
o toegang beperken
o beweging personeel en materiaal beperken
o beperk het geluid
▪ niet over operatieveld spreken
o logboek bijhouden
▪ welke patiënt krijgt welke ingreep
• don’ts
o geen juwelen en lange nagels
o niet-steriel personeel mag niet over operatieveld hangen
▪ bv. anesthesist
o niet-steriel personeel mag niet bewegen tss operatieveld en instrumenten
Volgorde van ingrepen
• zoveel mogelijk ingrepen inplannen
• eerst propere ingrepen
o niet-traumatische wonde
▪ de incisie w zelf gemaakt
▪ bv. lokaal tumor t.h.v. de huid wegnemen
o geen penetratie van ademhaling-, urogenitaal- of spijsverteringsstelsel
▪ hebben allemaal een eigen flora
▪ lekken nr omgevende weefsels waar ze wel infectieus zijn vermijden
• licht gecontamineerde operaties
o wel penetratie doorheen deze stelsels
o bv. ovariohysterectomie
▪ nog vrij proper
o kleine onderbreking in de asepsie
• gecontamineerde operaties
o recente traumatische wondes
▪ < 4u
o penetratie v/d stelsels
▪ bv. darm opensnijden
o onderbreking in de asepsie
• vuile operaties
o bacteriële infectie in het weefsel
▪ bv. v/e bijtwonde
o traumatische wonde met necrotisch weefsel, bevuiling of ouder dan 4u
▪ beschouwd als vuil
3
, Schoonmaken
• schoonmaken → al het organisch materiaal verwijderen
o kan interfereren met de werking v/h desinfectans
• werk via een protocol/draaiboek
• desinfectie met een breed-spectrum
o verdunning
o temperatuur
o contacttijd
• wegwerp schoonmaakmateriaal
o niet echt duurzaam
o wel beter
• emmers droog bewaren
o ondersteboven laten drogen
o anders ophoping van vuil
• met checklist werken om zaken niet te vergeten
Sterilisatie en desinfectie
Definities
• sterilisatie
o fysisch of chemisch proces dat alle MO vernietigt of verwijdert
▪ inclusief sporen
o van materiaal
• desinfectie
o fysisch of chemisch proces dat pathogene MO vernietigt of verwijdert
o van materiaal
• antisepsie
o proces waarbij pathogene MO w verwijderd of vernietigd
o MO aanwezig op de huid en mucosae
• asepsie
o afwezigheid van pathogene MO
o op levend weefsel
o geen klinische infectie
Sterilisatie en desinfectie van chirurgisch materiaal
• volgens risicograad
o hoog → sterilisatie
o gemiddeld → ideaal sterilisatie, hoge mate van desinfectie
o laag → desinfectie
4
Deel 1: Chirurgische aspecten
Hoofdstuk 1: Asepsie
Wegwijs in de operatieruimte
Verschillende onderdelen v/e operatieruimte en hun kenmerken
• zo min mogelijk beweging
o aantal personen beperken
o aantal deuren beperken
▪ idealiter 1 ingang
▪ aansluitend aan de voorbereidingsruimte
o venster is makkelijk
▪ kunnen zien of de kamer in gebruik is
• propere vs. vuile ruimte
o proper
▪ operatieruimte
▪ scrub
▪ voorraad steriel materiaal
o vuil
▪ voorbereiding patiënt
▪ omkleedruimte
• lokalen
o voorbereidingsruimte
▪ anesthesie
▪ scheren op de plaats waar w geopereerd
• bij scheren gaat veel vuil gepaard
▪ tafel op wieltjes
• makkelijk van ruimte te wisselen
• flexibeler vr indeling
• makkelijk proper te maken
▪ operatie in het veld
• moeilijk propere en vuile ruimte te scheiden
• vaak steriele tafel waar boer niet mag aankomen
o opslag steriel materiaal
▪ kan een soort van doorgeefluik zijn
• steriele materialen voorbereiden
• voorbereid materiaal w in de wand gelegd
o chirurg kan vanuit operatieruimte aanpakken
• vaak in pakketjes klaargelegd per operatie
o bv. alle spullen nodig vr sterilisatie in 1 pakketje
1
, ▪ instrumenten-trolley
• makkelijk vr rond te bewegen
• makkelijk vr schoon te maken
▪ glas
o voorbereiding chirurg
▪ vaak ook voorbereidingsruimte
▪ handhygiëne van sterk belang
• ver genoeg van operatieveld en ruimte vr opslag steriel materiaal
• vermijden van niet-steriele spatten water op steriel materiaal
o bv. diepe spoelbak zodat spatten in bak blijven
• bediening infrarood of met elleboog, voet of knie
▪ kledij en handschoenen
• niet nabij het operatieveld
o operatieruimte
▪ moet makkelijk te reinigen zijn
• afgeronde hoeken
• niet poreus materiaal
• geen afvoerputjes of kranen
▪ geen ramen
• enkel gesloten glas
• scharnieren kan vuil achter blijven zitten
▪ zoveel mogelijk rollend materiaal
• makkelijker te reinigen
▪ klok
• weten hoe lang je aan het opereren bent
• geen gsm of horloge
▪ toegang tot beeldmateriaal
▪ verwarming
• aangenaam vr chirurg om te opereren
• 20-21C
▪ vochtigheidsgraad 40-60%
• weefsels kunnen snel indrogen
• weefselvloeistof kan snel verdampen
▪ verlichting vanuit 2 hoeken
• schaduw vermijden
o recovery
▪ onder anesthesie gaat cardiovasculair, respiratoir en
thermoregulatiesysteem verstoort w
• tijdens operatie is er warmtemat en zuurstof
▪ in recovery is het iets warmer
• zuurstof nog toegediend
▪ makkelijk vr opvolging
▪ rustig
▪ meestal wandkussens zodat ze veilig kunnen wakker w
• EX: foto operatielokaal
o wat is er wel goed aan de ruimte, wat niet?
2
,Do’s en don’ts
• do’s
o juiste kledij
▪ mondmaskers
▪ hoofdbedekking
▪ …
o persoonlijke hygiëne
o toegang beperken
o beweging personeel en materiaal beperken
o beperk het geluid
▪ niet over operatieveld spreken
o logboek bijhouden
▪ welke patiënt krijgt welke ingreep
• don’ts
o geen juwelen en lange nagels
o niet-steriel personeel mag niet over operatieveld hangen
▪ bv. anesthesist
o niet-steriel personeel mag niet bewegen tss operatieveld en instrumenten
Volgorde van ingrepen
• zoveel mogelijk ingrepen inplannen
• eerst propere ingrepen
o niet-traumatische wonde
▪ de incisie w zelf gemaakt
▪ bv. lokaal tumor t.h.v. de huid wegnemen
o geen penetratie van ademhaling-, urogenitaal- of spijsverteringsstelsel
▪ hebben allemaal een eigen flora
▪ lekken nr omgevende weefsels waar ze wel infectieus zijn vermijden
• licht gecontamineerde operaties
o wel penetratie doorheen deze stelsels
o bv. ovariohysterectomie
▪ nog vrij proper
o kleine onderbreking in de asepsie
• gecontamineerde operaties
o recente traumatische wondes
▪ < 4u
o penetratie v/d stelsels
▪ bv. darm opensnijden
o onderbreking in de asepsie
• vuile operaties
o bacteriële infectie in het weefsel
▪ bv. v/e bijtwonde
o traumatische wonde met necrotisch weefsel, bevuiling of ouder dan 4u
▪ beschouwd als vuil
3
, Schoonmaken
• schoonmaken → al het organisch materiaal verwijderen
o kan interfereren met de werking v/h desinfectans
• werk via een protocol/draaiboek
• desinfectie met een breed-spectrum
o verdunning
o temperatuur
o contacttijd
• wegwerp schoonmaakmateriaal
o niet echt duurzaam
o wel beter
• emmers droog bewaren
o ondersteboven laten drogen
o anders ophoping van vuil
• met checklist werken om zaken niet te vergeten
Sterilisatie en desinfectie
Definities
• sterilisatie
o fysisch of chemisch proces dat alle MO vernietigt of verwijdert
▪ inclusief sporen
o van materiaal
• desinfectie
o fysisch of chemisch proces dat pathogene MO vernietigt of verwijdert
o van materiaal
• antisepsie
o proces waarbij pathogene MO w verwijderd of vernietigd
o MO aanwezig op de huid en mucosae
• asepsie
o afwezigheid van pathogene MO
o op levend weefsel
o geen klinische infectie
Sterilisatie en desinfectie van chirurgisch materiaal
• volgens risicograad
o hoog → sterilisatie
o gemiddeld → ideaal sterilisatie, hoge mate van desinfectie
o laag → desinfectie
4
