Inhoudstafel geschiedenis van de globalisering
Introductie: Wat is globalisering?....................................................................5
1. Globalisering?
……………………………………………………………………………………………………….5
1.1 Wanneer begint geschiedenis?
……………………………………………………………………………6
2. drie periodes in de globale geschiedenis
…………………………………………………………………6
2.1 premoderniteit
……………………………………………………………………………………………….6
2.2 vroeg moderne periode
……………………………………………………………………………………6
2.3 moderne periode
……………………………………………………………………………………………6
Module 1: Globale politieke stelsels – rijken in de wereldgeschiedenis ...6
1. Wat is een rijk? ............................................................................................... 7
2. Romeinse rijk
…………………………………………………………………………………………………….....7
2.1 romeins burgerschap en keizerlijke expansie
………………………………………………………7
2.2 het rijk verenigen
…………………………………………………………………………………………..7
2.3 Romeinse machtuitoefening
…………………………………………………………………………….8
3. Islamitisch rijk
……………………………………………………………………………………………………….8
3.1 imperialisme en monotheisme
…………………………………………………………………………8
3.2 Islam
……………………………………………………………………………………………………………
8
3.3 uitdagingen binnen het islamitische rijk
………………………………………………………………9
3.4 Islamitische vormen van macht
………………………………………………………………………..9
4. Een rijk van nomaden: Dzengis Khan en de mongolen
………………………………………………….9
4.1 nomadisme en het uitbouwen van een rijk
………………………………………………………….9
, 4.2 Dzengis Khan (ca. 1162 – 1227)
………………………………………………………………………10
4.3 het uitbouwen van het Mongoolse rijk
……………………………………………………………..10
4.4 het rijk behouden
………………………………………………………………………………………..10
4.5 Mongoolse macht strategieën
…………………………………………………………………………11
5. Overzeese rijken: Spanje & Amerika
……………………………………………………………………11
5.1 nieuwe macht strategieën
……………………………………………………………………………11
5.2 verwoesting van lokale samenlevingen
……………………………………………………………11
5.2.1 inheemse gemeenschappen
…………………………………………………………………….12
5.3 Spaanse vormen van macht
……………………………………………………………………………12
6. Russische expansie in 3 pogingen
……………………………………………………………………….13
6.1 pragmatische machtsuitoefening
…………………………………………………………………...13
6.2 Catharina de Grote (18de eeuw)
……………………………………………………………………..13
6.3 uitdagingen van het Russische rijk
…………………………………………………………………….14
6.4 Russische vormen van macht
………………………………………………………………………..14
7. Europese macht strategieën in de 19de eeuw
………………………………………………………..14
7.1 scramble for africa
…………………………………………………………………………………….14
7.2 kenmerken van het bestuur
………………………………………………………………………….15
7.3 Europese vormen van macht
…………………………………………………………………………15
Module 2: Globalisering gezien vanuit een land – een globale
geschiedenis van Japan …..16
1. Eerste contacten: de Yayoi periode ( ca. 300 v.Chr. – ca. 300 n.Chr)
……………………………16
, 2. Naar een centraal stelsel: de Kofun periode (ca. 300 – ca. 600)
…………………………………17
2.1 opkomst van het Japanse rijk rond een clan van de Kinai regio
…………………………….17
2.2 boeddhisme
………………………………………………………………………………………………18
2.3 naar keizerlijk Japan
………………………………………………………………………………………18
3. De Nara periode (710 – 794): consolidering van keizerlijk Japan
…………………………………18
4. De Heian periode (794 – 1185): een gouden tijd
………………………………………………………19
5. Tijd van de krijgers (1160 – 1550)
…………………………………………………………………………19
6. Tokugawa periode (1550 – 1850): terugkeer van stabiliteit
…………………………………………19
6.1 globalisering tijdens de Tokugawa periode
………………………………………………………20
6.2 cultuur tijdens de Tokugawa periode
………………………………………………………………20
7. Meiji (1868 -1912): opening van Japan
…………………………………………………………………21
7.1 Meiji restauratie
………………………………………………………………………………………21
7.2 stijgende ongelijkheden door globalisering
……………………………………………………22
7.3 stijgend nationalisme
…………………………………………………………………………………22
8. Van Taisho tot Showa (1912 – 1965): veelzijdige moderniteit
……………………………………23
8.1 versterking en uitbreiding van Japanse kolonisatie
……………………………………………24
8.2 Showa periode
…………………………………………………………………………………………25
8.3 naoorlogse periode
……………………………………………………………………………………..25
Module 3: een globale geschiedenis van inheemse gemeenschappen
, 1. introductie
……………………………………………………………………………………………………….. 26
2. de grootste migratie
………………………………………………………………………………………….. 27
3. “indigenous” & “surplus” samenlevingen
……………………………………………………………..28
4. inheemse cosmogonieën
…………………………………………………………………………………...29
5. inheemse agency
……………………………………………………………………………………………….30
6. ecologische transformaties
…………………………………………………………………………………31
7. inheemse religies en spiritualiteit
…………………………………………………………………………31
8. Slavenhandel
…………………………………………………………………………………………………….32
8.1 trans – Saharaanse slavenhandel
…………………………………………………………………..33
8.2 trans – Atlantische slavenhandel
…………………………………………………………………….33
8.3 waarom Afrikanen?
………………………………………………………………………………………34
8.4 de gevolgen voor Afrika
……………………………………………………………………………………..34
Module 4: de opkomst van globale smaken en gewoonten
1. introductie
………………………………………………………………………………………………………….3
5
2. Tabak en chocolade in precontact Meso – Amerika
……………………………………………………36
2.1 chocolade, tabak en sociale rituelen
……………………………………………………………….36
2.2 religieuze betekenissen
………………………………………………………………………………….37
3. Syncretisme en kolonisatie
…………………………………………………………………………………37
3.1 overname van lokale gewoontes
…………………………………………………………………….37
3.2 tekenen van andersheid
…………………………………………………………………………………38
3.3 voortzetting onder Spaanse heerschappij
…………………………………………………………39
, 3.4 interculturele uitwisselingen
…………………………………………………………………………..40
4. Commodificatie in de Atlantische wereld
…………………………………………………………………40
4.1 de oceaan oversteken
………………………………………………………………………………………40
4.2 Commodificatie tussen 1590 – 1610
………………………………………………………………..41
4.2.1 Commodificatie van chocolade en tabak vanaf eind de 16de eeuw
………………41
4.2.2 verspreiding van chocolade buiten de elite tijdens de 17de eeuw
…………………42
4.3 een nieuwe economische rol
………………………………………………………………………..42
4.4 debatten en controverses
……………………………………………………………………………..42
Module 5: de globale verspreiding van epidemieën
1. inleiding
………………………………………………………………………………………………………….4
3
2. De pest
……………………………………………………………………………………………………………
43
2.1 impact van de pest
……………………………………………………………………………………44
2.2 verklaringen voor de pest
…………………………………………………………………………..44
2.3 politieke maatregelen
…………………………………………………………………………………45
2.4 een globaal probleem
…………………………………………………………………………………..45
2.5 vandaag?
……………………………………………………………………………………………….46
3. Syfilis
3.1 de komst van Syfilis
………………………………………………………………………………..46
3.2 behandelingen
…………………………………………………………………………………………..47
, 3.3 stigmatisering
………………………………………………………………………………………….47
3.4 nieuwe antwoorden op oude vragen
……………………………………………………………..47
3.5 experimenten op kwetsbare groepen
…………………………………………………………….48
3.6 syfilis in koloniale contexten
………………………………………………………………………..48
3.7 vandaag ?
…………………………………………………………………………………………………48
4. Runderpest
……………………………………………………………………………………………………..48
4.1 opkomst en het verloop van de runderpest
…………………………………………………….49
4.2 maatregelen
………………………………………………………………………………………….49
4.3 omgekeerde ontwikkeling in koloniale gebieden
…………………………………………..49
4.4 tropische geneeskunde
…………………………………………………………………………….49
Geschiedenis van de globalisering
introductie: Wat is globalisering?
De stelling: Waarom is de wereld zo gefascineerd met koningin Elisabeth
1?
,Het Britse rijk was een heel lange tijd een wereldrijk. Op haar hoogtepunt
in 1922 leefden er 4,5 miljoen mensen onder de macht van het Britse rijk.
Soft power = een niet rechtstreekse macht waar er bepaalde dingen
worden afgedwongen door middel van culturele aantrekkingskracht.
Dit kan door eeuwenlange associaties met het onderwijs.
Het Britse rijk heeft wel een bepaalde omstreden erfenis. Dit betekent dat
er bepaalde gevoelens van lijden op komen, bij mensen die hebben
geleden op vlak van hun voorouders. Vaak gaat dit gepaard met een
reparatie van voormalig historisch onrecht.
Reparatie politiek
Bv. India die hun diamant terug vraagt die op de kroon staat
van koningin Elisabeth 2. De diamant was verkregen door
veroveringen van de Punjab in India
1. Globalisering
- Globalisering is geconnecteerd door personen, goederen, oorlogen maar
ook ideeën = connecties op mondiaal niveau.
- globalisering heeft diepe historische wortels
- globalisering is meer dan een economisch of technologisch fenomeen
Het concept globalisering ontstond in de jaren 90. Deze tijd werd
geassocieerd met de val van de communistische regimes die een bepaald
optimisme creëerde bij de liberale geesten. Er ontstond vernieuwing.
De globale afschaffing van grenzen.
De globale aanvaarding van kapitalisme.
De onvermijdelijke triomf van liberale waarden over nationalisme,
conservatisme en religieus fundamentalisme.
Globalisering wordt dus gezien als een economisch fenomeen die de
verwesterde waarden verspreid over heel de wereld.
Globalisering =…
Een reeks veranderingen die zorgen voor een transformatie van
sociale contacten en veranderingen in wereldbeelden.
Het bezit een brede historische dynamiek op een lange termijn.
Het is een ongelijk proces, want er zijn verschillende ervaringen in
tijd en ruimte omtrent globalisering.
Het is een reeks verweven ontwikkelingen die impact hebben op
zowel micro als macro niveau.
1.1 Wanneer begint geschiedenis?
Er zijn verschillend visies die zeggen wanneer de geschiedenis begint.
Korte termijn Middellange termijn Lange Termijn
, Sinds 1989 want toen Sinds de 19de Sinds de 15de
ontstond het globaal eeuw door de eeuw met de
kapitalisme en de rol industriële opkomst van
van de revolutie en “moderniteit”
communicatietechnol het begin van en de
ogieën. het verbinding
kolonialisme. tussen
Amerika en de
rest van de
wereld.
2. drie periodes in de globale geschiedenis
2.1 premoderniteit (3500 v.Chr.)
In de premoderniteit is de uitvinding van het wiel en het schrift ontstaan.
Wiel: opkomst van langeafstand communicatie werd een
werkelijkheid, door de verplaatsing va gebied naar gebied.
Schrift: opkomst van de rijken door een efficiënte organisatie in het
imperium.
= zorgt voor een verstedelijking, verspreiding van wereld religies en
globale epidemieën.
2.2 vroegmoderne periode (1500-1750)
Noord west Europa stond op de voorgrond in deze periode
2.3 moderne periode (vanaf 1750)
Ontstaan van een dubbele revolutie
Industrieel & politiek
Kapitalisme & liberalisme
Er was een opkomst van een nieuwe structurele ongelijkheid tussen het
westen en de rest. Hierdoor ontstond er een globale competitie en een
ongelijkheid die provoceerde naar spanningen, revoluties en globale
conflicten.
Na 1945 was er een nieuwe globale balans tussen de supermachten.
Module 1: Globale politieke stelsels – rijken in de wereldgeschiedenis
De natiestaat is de dominante politieke eenheid. We beschouwen dit als
een legitieme vertegenwoordiger van een volk die in de structuur van de
natie staat samen leven, en die gelijk zijn. De constructie van de
natiestaat is recent, voordien was dit niet een politieke eenheid die
dominant was.
Rijken doorheen de geschiedenis staan centraal in de globale politieke
geschiedenis. Ze zijn een verbinding tussen culturen, continenten en
markten.
Introductie: Wat is globalisering?....................................................................5
1. Globalisering?
……………………………………………………………………………………………………….5
1.1 Wanneer begint geschiedenis?
……………………………………………………………………………6
2. drie periodes in de globale geschiedenis
…………………………………………………………………6
2.1 premoderniteit
……………………………………………………………………………………………….6
2.2 vroeg moderne periode
……………………………………………………………………………………6
2.3 moderne periode
……………………………………………………………………………………………6
Module 1: Globale politieke stelsels – rijken in de wereldgeschiedenis ...6
1. Wat is een rijk? ............................................................................................... 7
2. Romeinse rijk
…………………………………………………………………………………………………….....7
2.1 romeins burgerschap en keizerlijke expansie
………………………………………………………7
2.2 het rijk verenigen
…………………………………………………………………………………………..7
2.3 Romeinse machtuitoefening
…………………………………………………………………………….8
3. Islamitisch rijk
……………………………………………………………………………………………………….8
3.1 imperialisme en monotheisme
…………………………………………………………………………8
3.2 Islam
……………………………………………………………………………………………………………
8
3.3 uitdagingen binnen het islamitische rijk
………………………………………………………………9
3.4 Islamitische vormen van macht
………………………………………………………………………..9
4. Een rijk van nomaden: Dzengis Khan en de mongolen
………………………………………………….9
4.1 nomadisme en het uitbouwen van een rijk
………………………………………………………….9
, 4.2 Dzengis Khan (ca. 1162 – 1227)
………………………………………………………………………10
4.3 het uitbouwen van het Mongoolse rijk
……………………………………………………………..10
4.4 het rijk behouden
………………………………………………………………………………………..10
4.5 Mongoolse macht strategieën
…………………………………………………………………………11
5. Overzeese rijken: Spanje & Amerika
……………………………………………………………………11
5.1 nieuwe macht strategieën
……………………………………………………………………………11
5.2 verwoesting van lokale samenlevingen
……………………………………………………………11
5.2.1 inheemse gemeenschappen
…………………………………………………………………….12
5.3 Spaanse vormen van macht
……………………………………………………………………………12
6. Russische expansie in 3 pogingen
……………………………………………………………………….13
6.1 pragmatische machtsuitoefening
…………………………………………………………………...13
6.2 Catharina de Grote (18de eeuw)
……………………………………………………………………..13
6.3 uitdagingen van het Russische rijk
…………………………………………………………………….14
6.4 Russische vormen van macht
………………………………………………………………………..14
7. Europese macht strategieën in de 19de eeuw
………………………………………………………..14
7.1 scramble for africa
…………………………………………………………………………………….14
7.2 kenmerken van het bestuur
………………………………………………………………………….15
7.3 Europese vormen van macht
…………………………………………………………………………15
Module 2: Globalisering gezien vanuit een land – een globale
geschiedenis van Japan …..16
1. Eerste contacten: de Yayoi periode ( ca. 300 v.Chr. – ca. 300 n.Chr)
……………………………16
, 2. Naar een centraal stelsel: de Kofun periode (ca. 300 – ca. 600)
…………………………………17
2.1 opkomst van het Japanse rijk rond een clan van de Kinai regio
…………………………….17
2.2 boeddhisme
………………………………………………………………………………………………18
2.3 naar keizerlijk Japan
………………………………………………………………………………………18
3. De Nara periode (710 – 794): consolidering van keizerlijk Japan
…………………………………18
4. De Heian periode (794 – 1185): een gouden tijd
………………………………………………………19
5. Tijd van de krijgers (1160 – 1550)
…………………………………………………………………………19
6. Tokugawa periode (1550 – 1850): terugkeer van stabiliteit
…………………………………………19
6.1 globalisering tijdens de Tokugawa periode
………………………………………………………20
6.2 cultuur tijdens de Tokugawa periode
………………………………………………………………20
7. Meiji (1868 -1912): opening van Japan
…………………………………………………………………21
7.1 Meiji restauratie
………………………………………………………………………………………21
7.2 stijgende ongelijkheden door globalisering
……………………………………………………22
7.3 stijgend nationalisme
…………………………………………………………………………………22
8. Van Taisho tot Showa (1912 – 1965): veelzijdige moderniteit
……………………………………23
8.1 versterking en uitbreiding van Japanse kolonisatie
……………………………………………24
8.2 Showa periode
…………………………………………………………………………………………25
8.3 naoorlogse periode
……………………………………………………………………………………..25
Module 3: een globale geschiedenis van inheemse gemeenschappen
, 1. introductie
……………………………………………………………………………………………………….. 26
2. de grootste migratie
………………………………………………………………………………………….. 27
3. “indigenous” & “surplus” samenlevingen
……………………………………………………………..28
4. inheemse cosmogonieën
…………………………………………………………………………………...29
5. inheemse agency
……………………………………………………………………………………………….30
6. ecologische transformaties
…………………………………………………………………………………31
7. inheemse religies en spiritualiteit
…………………………………………………………………………31
8. Slavenhandel
…………………………………………………………………………………………………….32
8.1 trans – Saharaanse slavenhandel
…………………………………………………………………..33
8.2 trans – Atlantische slavenhandel
…………………………………………………………………….33
8.3 waarom Afrikanen?
………………………………………………………………………………………34
8.4 de gevolgen voor Afrika
……………………………………………………………………………………..34
Module 4: de opkomst van globale smaken en gewoonten
1. introductie
………………………………………………………………………………………………………….3
5
2. Tabak en chocolade in precontact Meso – Amerika
……………………………………………………36
2.1 chocolade, tabak en sociale rituelen
……………………………………………………………….36
2.2 religieuze betekenissen
………………………………………………………………………………….37
3. Syncretisme en kolonisatie
…………………………………………………………………………………37
3.1 overname van lokale gewoontes
…………………………………………………………………….37
3.2 tekenen van andersheid
…………………………………………………………………………………38
3.3 voortzetting onder Spaanse heerschappij
…………………………………………………………39
, 3.4 interculturele uitwisselingen
…………………………………………………………………………..40
4. Commodificatie in de Atlantische wereld
…………………………………………………………………40
4.1 de oceaan oversteken
………………………………………………………………………………………40
4.2 Commodificatie tussen 1590 – 1610
………………………………………………………………..41
4.2.1 Commodificatie van chocolade en tabak vanaf eind de 16de eeuw
………………41
4.2.2 verspreiding van chocolade buiten de elite tijdens de 17de eeuw
…………………42
4.3 een nieuwe economische rol
………………………………………………………………………..42
4.4 debatten en controverses
……………………………………………………………………………..42
Module 5: de globale verspreiding van epidemieën
1. inleiding
………………………………………………………………………………………………………….4
3
2. De pest
……………………………………………………………………………………………………………
43
2.1 impact van de pest
……………………………………………………………………………………44
2.2 verklaringen voor de pest
…………………………………………………………………………..44
2.3 politieke maatregelen
…………………………………………………………………………………45
2.4 een globaal probleem
…………………………………………………………………………………..45
2.5 vandaag?
……………………………………………………………………………………………….46
3. Syfilis
3.1 de komst van Syfilis
………………………………………………………………………………..46
3.2 behandelingen
…………………………………………………………………………………………..47
, 3.3 stigmatisering
………………………………………………………………………………………….47
3.4 nieuwe antwoorden op oude vragen
……………………………………………………………..47
3.5 experimenten op kwetsbare groepen
…………………………………………………………….48
3.6 syfilis in koloniale contexten
………………………………………………………………………..48
3.7 vandaag ?
…………………………………………………………………………………………………48
4. Runderpest
……………………………………………………………………………………………………..48
4.1 opkomst en het verloop van de runderpest
…………………………………………………….49
4.2 maatregelen
………………………………………………………………………………………….49
4.3 omgekeerde ontwikkeling in koloniale gebieden
…………………………………………..49
4.4 tropische geneeskunde
…………………………………………………………………………….49
Geschiedenis van de globalisering
introductie: Wat is globalisering?
De stelling: Waarom is de wereld zo gefascineerd met koningin Elisabeth
1?
,Het Britse rijk was een heel lange tijd een wereldrijk. Op haar hoogtepunt
in 1922 leefden er 4,5 miljoen mensen onder de macht van het Britse rijk.
Soft power = een niet rechtstreekse macht waar er bepaalde dingen
worden afgedwongen door middel van culturele aantrekkingskracht.
Dit kan door eeuwenlange associaties met het onderwijs.
Het Britse rijk heeft wel een bepaalde omstreden erfenis. Dit betekent dat
er bepaalde gevoelens van lijden op komen, bij mensen die hebben
geleden op vlak van hun voorouders. Vaak gaat dit gepaard met een
reparatie van voormalig historisch onrecht.
Reparatie politiek
Bv. India die hun diamant terug vraagt die op de kroon staat
van koningin Elisabeth 2. De diamant was verkregen door
veroveringen van de Punjab in India
1. Globalisering
- Globalisering is geconnecteerd door personen, goederen, oorlogen maar
ook ideeën = connecties op mondiaal niveau.
- globalisering heeft diepe historische wortels
- globalisering is meer dan een economisch of technologisch fenomeen
Het concept globalisering ontstond in de jaren 90. Deze tijd werd
geassocieerd met de val van de communistische regimes die een bepaald
optimisme creëerde bij de liberale geesten. Er ontstond vernieuwing.
De globale afschaffing van grenzen.
De globale aanvaarding van kapitalisme.
De onvermijdelijke triomf van liberale waarden over nationalisme,
conservatisme en religieus fundamentalisme.
Globalisering wordt dus gezien als een economisch fenomeen die de
verwesterde waarden verspreid over heel de wereld.
Globalisering =…
Een reeks veranderingen die zorgen voor een transformatie van
sociale contacten en veranderingen in wereldbeelden.
Het bezit een brede historische dynamiek op een lange termijn.
Het is een ongelijk proces, want er zijn verschillende ervaringen in
tijd en ruimte omtrent globalisering.
Het is een reeks verweven ontwikkelingen die impact hebben op
zowel micro als macro niveau.
1.1 Wanneer begint geschiedenis?
Er zijn verschillend visies die zeggen wanneer de geschiedenis begint.
Korte termijn Middellange termijn Lange Termijn
, Sinds 1989 want toen Sinds de 19de Sinds de 15de
ontstond het globaal eeuw door de eeuw met de
kapitalisme en de rol industriële opkomst van
van de revolutie en “moderniteit”
communicatietechnol het begin van en de
ogieën. het verbinding
kolonialisme. tussen
Amerika en de
rest van de
wereld.
2. drie periodes in de globale geschiedenis
2.1 premoderniteit (3500 v.Chr.)
In de premoderniteit is de uitvinding van het wiel en het schrift ontstaan.
Wiel: opkomst van langeafstand communicatie werd een
werkelijkheid, door de verplaatsing va gebied naar gebied.
Schrift: opkomst van de rijken door een efficiënte organisatie in het
imperium.
= zorgt voor een verstedelijking, verspreiding van wereld religies en
globale epidemieën.
2.2 vroegmoderne periode (1500-1750)
Noord west Europa stond op de voorgrond in deze periode
2.3 moderne periode (vanaf 1750)
Ontstaan van een dubbele revolutie
Industrieel & politiek
Kapitalisme & liberalisme
Er was een opkomst van een nieuwe structurele ongelijkheid tussen het
westen en de rest. Hierdoor ontstond er een globale competitie en een
ongelijkheid die provoceerde naar spanningen, revoluties en globale
conflicten.
Na 1945 was er een nieuwe globale balans tussen de supermachten.
Module 1: Globale politieke stelsels – rijken in de wereldgeschiedenis
De natiestaat is de dominante politieke eenheid. We beschouwen dit als
een legitieme vertegenwoordiger van een volk die in de structuur van de
natie staat samen leven, en die gelijk zijn. De constructie van de
natiestaat is recent, voordien was dit niet een politieke eenheid die
dominant was.
Rijken doorheen de geschiedenis staan centraal in de globale politieke
geschiedenis. Ze zijn een verbinding tussen culturen, continenten en
markten.
