Mediasociologie
Inhoud
Introductie ............................................................................................................................................... 3
Wat is mediasociologie? ...................................................................................................................... 3
Change – continuity ..................................................................................................................... 4
‘Defamiliarize the familiar’ .......................................................................................................... 4
Centrale invalshoeken ................................................................................................................. 4
Hoofdstuk 0: Situering en centrale begrippen ........................................................................................ 5
Wat begrijpen mediasociologen onder media? .................................................................................. 5
Media als instellingen ...................................................................................................................... 5
Media als machtsinstellingen ...................................................................................................... 5
Media als communicatiemiddelen .................................................................................................. 6
Gemedieerde communicatie/interactie ...................................................................................... 6
Typologie van interactie Thompson (1995) ................................................................................. 7
Typologie van interactie Thompson (2020) ................................................................................. 8
Interactive frameworks................................................................................................................ 8
Wat wordt bedoeld met mediatisering? ........................................................................................... 10
Begripsbepaling ............................................................................................................................. 10
Mediëring .................................................................................................................................. 10
Affordances............................................................................................................................ 11
Mediatisering............................................................................................................................. 11
Een duaal proces ................................................................................................................... 13
Media-logica .......................................................................................................................... 14
Mediatisering van politiek ..................................................................................................... 15
Mediatisering van wetenschap.............................................................................................. 17
Mediatisering van religie ....................................................................................................... 17
Mediatisering van oorlog....................................................................................................... 18
Van massamedia-logica naar sociale media-logica ................................................................... 18
Principes van sociale medialogica ......................................................................................... 19
Over maatschappijdeterminisme en mediumdeterminisme ............................................................ 23
William’s kritiek op het mediumdeterminisme ............................................................................. 23
De determinerende rol van de media: McLuhan .......................................................................... 24
McLuhan’s analyse van tv .......................................................................................................... 25
Kritieken op McLuhan en op mediumdeterminisme bij uitbreiding ......................................... 25
1
, Aanvullingen uit syllabus ................................................................................................................... 26
Hoofdstuk 1: The media and modernity (features, contours and consequences) ................................ 29
Begripsbepaling moderniteit ............................................................................................................. 29
Grondkenmerken van moderniteit .................................................................................................... 30
1. Discontinuïteit en transformaties .............................................................................................. 31
2. Double-edged character ............................................................................................................ 32
3. Dynamisme ................................................................................................................................ 33
1) Time-space distanciation ................................................................................................... 33
1. The emptying of time ........................................................................................................ 34
2. The emptying of space ...................................................................................................... 34
2) Disembedding of social systems ........................................................................................ 38
3) Reflexivity .......................................................................................................................... 39
Moderne samenleving, gemedieerde samenleving ...................................................................... 41
Moderniteit, late modern., hypermodern. of liquide modern.? ................................................... 41
Het dilemma (toepassing van ‘modernity’s double-edged character’ en reflexiviteit) ................. 42
Hoofdstuk 2: The media and everyday life ............................................................................................ 47
Mens-zijn in de moderniteit .............................................................................................................. 47
1. Risicomaatschappij (Ulrich Beck) ........................................................................................... 47
2. Era of excessiveness (Gilles Lipovetsky) ................................................................................ 48
3. Paradoxenmaatschappij (Gilles Lipovetsky) .......................................................................... 48
Routinisering van het alledaagse leven ............................................................................................. 49
Gewoontegedrag en ontologische veiligheid ................................................................................ 49
Rol van de media ....................................................................................................................... 50
Media en ontologische veiligheid .......................................................................................... 51
Oude en nieuwe mediaritmes ................................................................................................... 52
Everyday life – the home, the domestic context ........................................................................... 54
Domestic contexts of reception (media in de thuissfeer) ......................................................... 54
1) Politics of domestic life ...................................................................................................... 54
2) Symbolic construction of the home .................................................................................. 55
3) Mobile privatisation .......................................................................................................... 56
Hoofdstuk 3: The media, the public & the private ................................................................................ 59
Liquid modern society ....................................................................................................................... 59
Van stabiliteit naar fluïditeit .......................................................................................................... 60
De relatie tussen publiek en privaat .................................................................................................. 61
1. Publiek belang – privaat belang ............................................................................................ 61
2. Publieke sfeer – private sfeer ................................................................................................ 62
2
, Toepassen van en kritieke op Habermas’ visie (Papacharissi & Scannell)................................ 64
3. Publieke leven – private leven ............................................................................................... 67
4. Publieke ruimte – private ruimte........................................................................................... 68
5. Openbaarheid (publicity/zichtbaarheid) – Beslotenheid (privacy/ onzichtbaarheid) .......... 69
Rol van de elektronische media volgens Meyrowitz ......................................................................... 71
Introductie
Wat is mediasociologie?
Wat is mediasociologie?
- Er bestaat geen vaste definitie van MESO
➢ Binnen het breed domein v.d. CW een visie daarop
- Domein v.d. MESO → zit meer aan de kant v.d. zender (de communicator)
➢ MAAR ook over de receptie = het gebruik van media
MESO heeft een andere invulling gekregen
- Bestudeert de interactie tussen mens, maatschappij, wereld en media
- Bestudeert hoe media bijdragen tot de organisatie v.d. sociale wereld
- Bestudeert hoe de mens de sociale wereld ervaart en er vorm aan geeft via media
- Bouwt voort op sociale theorie
➢ D.w.z. mediasociologie gebruikt sociale theorieën om te begrijpen
➔ hoe media gebruikt worden in het sociale leven
➔ hoe ze vorm geven aan het sociale leven en
➔ hoe betekenissen die door de media worden verspreid sociale gevolgen hebben
3
, ➢ Laten soms inzichten v.d. psychologie toe (meer subjectieve processen)
- Om die reden ook wel ‘sociaal-georiënteerde media theorie’ genoemd
John B. Thompson:
“Wil je communicatiemedia en hun impact in sociologische termen begrijpen, dan moet
je hen vooral analyseren in termen v.d. vormen van actie en interactie die ze mogelijk
maken, en de sociale relaties die op die manier vorm krijgen”
➢ Thompson wil de impact van media op de sociologie onderzoeken
- Mediacentrisme/determinisme = media is zogezegd de motor van verandering/soc. relaties
➢ Daartegenover staan mensen die zeggen dat de wereld eerst verandert en dat media het
resultaat is van wat aan de hand is in de sml (maatschappijdeterminisme)
Change – continuity
Kijkt naar de rol van media in sociale
veranderingen, maar steeds vanuit een
historisch bewustzijn – vandaar ook
veel aandacht voor continuïteit
- Probleem → we zijn geneigd
om te veel op het nieuwe te focussen, dit omdat nieuwe dingen heel disruptief kunnen zijn
en een grote impact op ons leven hebben
MAAR belangrijk op LT te kijken, wat verandert fundamenteel
➢ Veel discussies rond media → is nu anders dan vroeger
➔ Discussie vandaag rond Chat GPT in het onderwijs
➔ De digital turn heeft gezorgd voor een mogelijke verandering in de manier van
lesgeven, …
‘Defamiliarize the familiar’
Leert ons datgene wat wij vanzelfsprekend, natuurlijk en onvermijdelijk achten in ons leven, te
problematiseren en te begrijpen in een ruimere sociale context
- Media is natuurlijk zeer alledaags in de sml
➢ DAAROM moet het ‘gewone’ doorprikt worden dit alledaagse leren problematiseren
Centrale invalshoeken
- ‘There can be no modernity without the media. There can be no media without modernity’
- R. Barbrook
- Moderne sml 20ste – 21ste eeuw
➢ We zitten in een periode waar veel veranderd
➔ Meerdere crisissen → indruk gegeven dat onze sml voor een verandering staat
- Focus op westerse sml in al haar diversiteit
4
Inhoud
Introductie ............................................................................................................................................... 3
Wat is mediasociologie? ...................................................................................................................... 3
Change – continuity ..................................................................................................................... 4
‘Defamiliarize the familiar’ .......................................................................................................... 4
Centrale invalshoeken ................................................................................................................. 4
Hoofdstuk 0: Situering en centrale begrippen ........................................................................................ 5
Wat begrijpen mediasociologen onder media? .................................................................................. 5
Media als instellingen ...................................................................................................................... 5
Media als machtsinstellingen ...................................................................................................... 5
Media als communicatiemiddelen .................................................................................................. 6
Gemedieerde communicatie/interactie ...................................................................................... 6
Typologie van interactie Thompson (1995) ................................................................................. 7
Typologie van interactie Thompson (2020) ................................................................................. 8
Interactive frameworks................................................................................................................ 8
Wat wordt bedoeld met mediatisering? ........................................................................................... 10
Begripsbepaling ............................................................................................................................. 10
Mediëring .................................................................................................................................. 10
Affordances............................................................................................................................ 11
Mediatisering............................................................................................................................. 11
Een duaal proces ................................................................................................................... 13
Media-logica .......................................................................................................................... 14
Mediatisering van politiek ..................................................................................................... 15
Mediatisering van wetenschap.............................................................................................. 17
Mediatisering van religie ....................................................................................................... 17
Mediatisering van oorlog....................................................................................................... 18
Van massamedia-logica naar sociale media-logica ................................................................... 18
Principes van sociale medialogica ......................................................................................... 19
Over maatschappijdeterminisme en mediumdeterminisme ............................................................ 23
William’s kritiek op het mediumdeterminisme ............................................................................. 23
De determinerende rol van de media: McLuhan .......................................................................... 24
McLuhan’s analyse van tv .......................................................................................................... 25
Kritieken op McLuhan en op mediumdeterminisme bij uitbreiding ......................................... 25
1
, Aanvullingen uit syllabus ................................................................................................................... 26
Hoofdstuk 1: The media and modernity (features, contours and consequences) ................................ 29
Begripsbepaling moderniteit ............................................................................................................. 29
Grondkenmerken van moderniteit .................................................................................................... 30
1. Discontinuïteit en transformaties .............................................................................................. 31
2. Double-edged character ............................................................................................................ 32
3. Dynamisme ................................................................................................................................ 33
1) Time-space distanciation ................................................................................................... 33
1. The emptying of time ........................................................................................................ 34
2. The emptying of space ...................................................................................................... 34
2) Disembedding of social systems ........................................................................................ 38
3) Reflexivity .......................................................................................................................... 39
Moderne samenleving, gemedieerde samenleving ...................................................................... 41
Moderniteit, late modern., hypermodern. of liquide modern.? ................................................... 41
Het dilemma (toepassing van ‘modernity’s double-edged character’ en reflexiviteit) ................. 42
Hoofdstuk 2: The media and everyday life ............................................................................................ 47
Mens-zijn in de moderniteit .............................................................................................................. 47
1. Risicomaatschappij (Ulrich Beck) ........................................................................................... 47
2. Era of excessiveness (Gilles Lipovetsky) ................................................................................ 48
3. Paradoxenmaatschappij (Gilles Lipovetsky) .......................................................................... 48
Routinisering van het alledaagse leven ............................................................................................. 49
Gewoontegedrag en ontologische veiligheid ................................................................................ 49
Rol van de media ....................................................................................................................... 50
Media en ontologische veiligheid .......................................................................................... 51
Oude en nieuwe mediaritmes ................................................................................................... 52
Everyday life – the home, the domestic context ........................................................................... 54
Domestic contexts of reception (media in de thuissfeer) ......................................................... 54
1) Politics of domestic life ...................................................................................................... 54
2) Symbolic construction of the home .................................................................................. 55
3) Mobile privatisation .......................................................................................................... 56
Hoofdstuk 3: The media, the public & the private ................................................................................ 59
Liquid modern society ....................................................................................................................... 59
Van stabiliteit naar fluïditeit .......................................................................................................... 60
De relatie tussen publiek en privaat .................................................................................................. 61
1. Publiek belang – privaat belang ............................................................................................ 61
2. Publieke sfeer – private sfeer ................................................................................................ 62
2
, Toepassen van en kritieke op Habermas’ visie (Papacharissi & Scannell)................................ 64
3. Publieke leven – private leven ............................................................................................... 67
4. Publieke ruimte – private ruimte........................................................................................... 68
5. Openbaarheid (publicity/zichtbaarheid) – Beslotenheid (privacy/ onzichtbaarheid) .......... 69
Rol van de elektronische media volgens Meyrowitz ......................................................................... 71
Introductie
Wat is mediasociologie?
Wat is mediasociologie?
- Er bestaat geen vaste definitie van MESO
➢ Binnen het breed domein v.d. CW een visie daarop
- Domein v.d. MESO → zit meer aan de kant v.d. zender (de communicator)
➢ MAAR ook over de receptie = het gebruik van media
MESO heeft een andere invulling gekregen
- Bestudeert de interactie tussen mens, maatschappij, wereld en media
- Bestudeert hoe media bijdragen tot de organisatie v.d. sociale wereld
- Bestudeert hoe de mens de sociale wereld ervaart en er vorm aan geeft via media
- Bouwt voort op sociale theorie
➢ D.w.z. mediasociologie gebruikt sociale theorieën om te begrijpen
➔ hoe media gebruikt worden in het sociale leven
➔ hoe ze vorm geven aan het sociale leven en
➔ hoe betekenissen die door de media worden verspreid sociale gevolgen hebben
3
, ➢ Laten soms inzichten v.d. psychologie toe (meer subjectieve processen)
- Om die reden ook wel ‘sociaal-georiënteerde media theorie’ genoemd
John B. Thompson:
“Wil je communicatiemedia en hun impact in sociologische termen begrijpen, dan moet
je hen vooral analyseren in termen v.d. vormen van actie en interactie die ze mogelijk
maken, en de sociale relaties die op die manier vorm krijgen”
➢ Thompson wil de impact van media op de sociologie onderzoeken
- Mediacentrisme/determinisme = media is zogezegd de motor van verandering/soc. relaties
➢ Daartegenover staan mensen die zeggen dat de wereld eerst verandert en dat media het
resultaat is van wat aan de hand is in de sml (maatschappijdeterminisme)
Change – continuity
Kijkt naar de rol van media in sociale
veranderingen, maar steeds vanuit een
historisch bewustzijn – vandaar ook
veel aandacht voor continuïteit
- Probleem → we zijn geneigd
om te veel op het nieuwe te focussen, dit omdat nieuwe dingen heel disruptief kunnen zijn
en een grote impact op ons leven hebben
MAAR belangrijk op LT te kijken, wat verandert fundamenteel
➢ Veel discussies rond media → is nu anders dan vroeger
➔ Discussie vandaag rond Chat GPT in het onderwijs
➔ De digital turn heeft gezorgd voor een mogelijke verandering in de manier van
lesgeven, …
‘Defamiliarize the familiar’
Leert ons datgene wat wij vanzelfsprekend, natuurlijk en onvermijdelijk achten in ons leven, te
problematiseren en te begrijpen in een ruimere sociale context
- Media is natuurlijk zeer alledaags in de sml
➢ DAAROM moet het ‘gewone’ doorprikt worden dit alledaagse leren problematiseren
Centrale invalshoeken
- ‘There can be no modernity without the media. There can be no media without modernity’
- R. Barbrook
- Moderne sml 20ste – 21ste eeuw
➢ We zitten in een periode waar veel veranderd
➔ Meerdere crisissen → indruk gegeven dat onze sml voor een verandering staat
- Focus op westerse sml in al haar diversiteit
4
